Morgunblaðið - 27.07.1952, Blaðsíða 5

Morgunblaðið - 27.07.1952, Blaðsíða 5
Sunnudagur 27, júlí 1952 MORGVTSBLAÐIÐ M ^ ¦ r!3l1" ,:-,* Frá iljjðey á Isafjarðardjúpi. rTlfliSSOfl: ÁldarLHinfiiiig Guðmimdar Rósinkars- MINN 28. júlí 1951, eða fyrh- íœpu ári síðan, voru eitt hundrað ár liðin frá fæðingu Guðmundar sál. Rósinkarssonar, bónda í Æðey, og h. 26. maí s. 1. 'voru einnig liðin eitt hundrað ár frá íæðingu konu hans, Guðrúnar sál. Jónsdóttur frá Arnardal. Var Guðmundur þannig aðeins 10 mánuðum eldri en Guðrún kona hans. Þessi mætu hjón hafa látið svo góðar og göfugar minningar eftir sig í huga og hjörtum vina <og vandamanna fjær og nær, að mér þykir hlýða að þeirra sé að nokkru minnst í þessu tilefni, þó rúmið leyfi ekki að gera minn- ingu þeirra þau skil, sem vert yæri og efni standa til. Foreldrar Guðmundar sál. voru þau hjónin Rósinkar Árnason (d. 1891), Jónssonar, konungs- jarðaumboðsmanns, Arnórssonar, yngra, sýslumanns í ísafjarðar- j sýslu (1740—1796), og konu han3 Ragnhildar Jakobsdóttir frá Gelti í Súgandafirði (d. 1. júlí 1902;.* •— Er hér um alkunnar ættir að, ræða, sem ekki skulu því raktar hér frekar. Var Guðmundur borinn og barnfæddur í Æðey og ólst þar upp hjá foreldrum sínum. Alla æfi sína átti hann heimili sitt k þessari fögru og friðsælu eyju <og vann þar sitt æfistarf í hópi ástvina sinna; fyrst með foreldr- um sínum og systkinum og síðar meir á sínu eigin heimili með konu sinni og- hinum myndarlega barnahóp þeirra. Hinn 12. október 1872, þá rúm- lega 21 árs að aldri, kvæntist Guðmundur konu þeirri, sem átti eftir að koma svo mikið og lengi við sögu Æðeyjar, eða því nær vim 60 ára skeið, Guðrúnu Jóns- dóttur, Halldórssonar, bónda í Arnardal. Er ætt hennar eymig hin merkasta og alkunn hér vestra. Fyrstu tvö árin eftir hjóna-( band sitt, voru þau í vinnu-^ mennsku hjá foreldrum Guð- mundar, en tóku þá við ölluml búsforráðum og bjuggu síðan í Æðey til æfiloka. Guðmundur dó úr lungnabólgu, eftir fárra daga legu, hinn 26. marz 1906, en ekkja hans. héit. búskapnum áfram, lengst af með aðstoð' þriggja yngstu barna sinna, þeirra Sigríðar, Halldórs <og Ásgeirs, hinna góðkunnu Æð-' eyjarsystkina, sem nú eru eig- cndur og ábúendur Æðeyjar. '*¦ -'f&fi Var mikið áfaíl og/ sorg- 3egt fyrir alla á Æðeyjarheimil- inu, e'r heimilisfaðirinn, hin mik- ilsvirti og dugmikli atháfnamað- ur, féll svo skyndilega f rá á bezta skeiði lífsins, tæpra 55 ára gamall. JFímar voru þá erfiðir og því Guðmundur Rósinkarsson ekki árennilegt fyrir efnalitla ekkju að halda búskapnum á,- fram. En Guðrún sáluga var kjarkmikil kona og afréð fljótt að freista þess að halda öllu í horfinu og taka við þar, sem eiginmaður hennar hafði verið svo hastarlega dæmdur úr leik. Það kom og brátt í ljós, að þrátt fyrir allt var hún enginn ein- stæðingur, því að yngstu börnin hennar þrjú, sem áður var getið, yfirgáfu hana aldrei og voru alla tíð stoð hennar og stytta við bú- skapinn, sem hún rak til hinnstu stundar. Þegar Guðmundur sál. andaðist höfðu þau hjón búið samfleytt í 34 ár í Æðey. Eignuðust þau 13 börn og eru sjö þeirra enn á lífi; öll nú orðin grá fyrir hær- um, en vel metið merkisfólk, sem margir þekkja og kannast við. Var Guðmundur þá löngu orðinn sannkallaður héraðshöfðingi, eins og Jakob sál. bróðir hans, bóndij í Ögri, einnig haíði verið í sínu héraði meðan hans naut við. Var^ og margt líkt í fari þeirra bræðra um höfðingsskap allan og stór- hug. — Varð sannur héraðs- brestur er þessir tveir bræður. féllu frá á bezta aldri báðir. Heimili þeirra Æðeyjarhjóna mun um langt skeið haf a veriðt með allra stærstu sveitaheimil- um hér á Vestfjörðum; gesta- gangur afar mikill og gestrisni þeirra hjóna að sama skapi. Enda var greiðasemi þeirra rómuð mjög að verðleikum. Þangað kom enginn bónleiður til búðar. Voru þau hjónin samhent í þeim efnum sem öðrum. „Má óhætt fullyrða að margir sóttu þang- 'að, fyr og síðar, margán máls- verðintt, eins og í tíð Rósinkars sáluga" föður Guðmundar", eins og Skúli sál. Thoroddsen kemst áð orði í eftirmælum eftir Guð- mund sál. í Þjóðviljanum frá þeim tíma. .„._.. __________ Guðrún Jónsdóttir. Einhverntíma, nokkrum árum fyrir andlát Guðrúnar sálugu, spurði einn sona hennar hana um, hversu marga næturgesti þau hjónin hefðu haft flesta, og svar- aði hún spurningunni svo: „Eg man ekki eftir fleirum cn 42 og það var sami fjöldi og við höfð- um flesfrí heimili". — Lýsir þetta bezt því hve mikil rausn og at- hafnasemi ríkti á Æðeyjarheimil- inu í tíð þeirra hjóna. Guðmundur sál. Rósinkarsson var góðum og farsælum gáfum gæddur, góðviljaður og hjálp- samur og drengskaparmaður hinn mesti. Naut hann því mikill ar virðingar og trausts samsveit- unga sinna. Enda var hann kjör- inn til margháttaðra trúnaðar- starfa fyrir hérað sitt. Hann var sáttasemjari í Snæfjallahreppi í meira en 20 ár, eða til æfiloka, í sóknarnefnd og fjárhaldsmaður sóknarkirkju sinnar um langt skeið. Þá var og hann löngum í hreppsnefnd og oft oddviti nefndarinnar, hreppstjóri í nokk- ur ár og sýslunefndarmaður í mörg ár. Öil þessi störf leysti hann af hendi af hinni mestu prýði og samvizkuscmi. Þau Æðeyjarhjón voru sam- taka um að sjá öllum börnum sínum fyrír staðgóðri menntun, eftir því sem kostur var á í af- skckktum sveitum á þeim tím- um, en auk þess komu þau möYg- um óvandabundnum unglingum af báðum kynjum til manns. Stendur þjóðfélag okkar í mikilli þakkarskuld við þau hjón í þeim efnum. Síðustu ár æfi sinnar, eftir að hún hafði að mestu látið af öll- um búsýslustörfum, naut Guð- rún sáluga, ekkj'á Guðmuhdar; friðsælla og áhyggjulausra' ellit daga hjá hinum þrem börnum sínum. Hún andaðist að heimili sínu h. 19. janúar 1931 á 79. Frarnh. á bls. 7 1. MARZ 1932 skípaði stjórn ISI 5 manna ráð — íþróttaráð Reykja víkur — er skyldi fara með stjórn frjálsíþróttamála Reykjavíkur, á sama hátt og Knattspyrnuráð Reykjavíkur fór með stjórn knattspyrnumálanna. — Fyrsta stjórn ráðsins var þannig skipuð: Jón Kaldal, form. (en hann sagði starfinu lausu og var Reidar Sör- cnsen þá skipaður í hans stað), Garðar S. Gíslason, Þorsteinn Einarsson, Ólafur Sveinsson cg Stefán Bjarnarson. Þessi stjórn var skipuð til 3ja ára og einnig næsta síjórn, scm Ólafur Sveinsson var formaðUr fyrir. Næstu 2 stjórnir voru hins vegar aðeins skipaðar til 2ja ára. Var Helgi Jónasson frá Brennu formaður stjórnarinnar 1938— 1940, en Stefán Runóifsson 1940— 1942. FYESTA ÁRSMNGIB Haustið 1942 komst á sú skipaa að ráðið hélt sitt ársþing með fulltrúum kosnum af félögunum, er síðan kusu sér stjórn og for- mann til eins árs í senn. Jafn- framt var verkefni ráðsins stækk að, þannig að það náði einnig til nokkurra annarra íþróttagreina, sem ekki höfðu fengið sitt sér- ráð, en frjálsar íþróttir voru sarnt meginkjarni starfseminnar. Formenn ráðsins næstu 2 árin voru þeir Stefán Runólfsson og Sigurður S. Óiafsson. Á ársþinginu 1944 var starfs- svið ráðsins aftur takmarkað við frjálsar íþróttir og hefur verið svo síðan4 Formaður var þá kjör- inn Gunnar Steindórsson, en næsta kjörtímabil, 1946—1947, var Guðm. Siguvjónsson formað- ur ráðsins. Árið eftir var svo nafni þess breytt í samræmi við starfssvið þess og það nefnt Frjálsiþróttaráð Reykjavíkur. DÓMARAFÉLAG Fram aðstofnun Frjálsíþrótta- sambands Islands var ráðið ekki aðeins framkvæmdastjórn frjáls- íþróttamálanna í Reykjavík, held ur jafnframt ráðgjafi og hægri málum þessarar greinar. Árið hönd ÍSÍ í öllu, er laut að sér- 1944 stofnaði ráðið t.d. til fyrsta dómaranámskeiðsins í frjáisum íþróttum og hélt dómaranám- skeið og dómarapróf árlega árin 1944—1946. 1946—1947 beitti ráð- ið sér fyrir stofnun Frjálsíþrótta- dómarafélags Reykjavíkur, sem hefur síðan farið með öll dóm- aramál ráðsins. Var Jóhann Bernhard fyrsti formaður dóm- arafélagsins. Þá hafði ráðið einnig um nokk- ur ár beitt sér fyrir stofnun sér- sambands í frjálsum íþróttum og lauk þeirri baráttu með stofnun Frjálsíþróttasambands íslands, 16. ágúst 1947. MIKIÐ STARF Þar sem það tæki allmikið rúm að rekja hér öll þau um- fangsmiklu störf, sem ráðið hef- ur haft með höndum um clagana, verður aðeins stiklað á nokkrum atriðum til viðbótar. 1935 var haldin hér bæjar- keppni drengja á vegum ráðsins. J Kepptu þar drengir frá Reykja- I vík, Hafnarfirði og Vestmanna- . eyjum. Árið eftir fór svo fram að I tilhlutan ráðsins bæjarkeppni ( drengja og fullorðna milli Reykja /víkur og Vestmannaeyja. Hélt sú j keppni áfram næstu 2 árin, 1937 og 1938, og var til skiptisH Reykja vík og Vestmannaeyjum. — Á ár- unum 1939—1942 beitti ráðið sér fyrir boðhlaupskeppni milli stjórna félaganna annars vegar og öldunga hins vegar svo og sjálf ! stæðu öldungamóti. 1941 stóð ráð ¦ ið að nokkru levti fyrir för reyk- vískra f r jálsíþróttamanna til Akur eyrar (keppni Norðan- og Sunn- anmanna) og hefur oft bæði fyrr j og síðar stuðlað að eða staðið fyr- ! ir slíkum keppnisförum pg heim- |4fóknum. 1942 stofnaði ráðið t.jl , fyrsta Drengjame*istaramóts ís- i lands, og 1945 til fyrsta Meistara- móts Reykjavíkur, sem bæði hafa orðið vinsæl mót og verið haldin >æ síðan. • Formenn ráðsins síðustu 4 árin hafa verið þeir Óskar Guðmunds- son, 1948—1950 og Reynir Sigurð? son, 1950—1952. (Auk þess gegndi Steinn Steinsson formannsstörfr um ^síðari hluta árs 1947, eftir a» Guðm. Sigurjónsson sagði af sérjr Núverandi stjórn ráðsins er þanig skipuð: Bragi Friðriksson, formaður, Örn Eiðsson, Þorbjöra Pétursson, Halldór Hermannsson. og Jóhann Guðmundsson. Va^ hún kosin á nýafstöðnu ársbingf FÍRR, 22. xebr. s.l. I* Framh. af blc. 3'1 ur í ungmennaféiögunum og gætt þess, að hann sé virtur í öllum þáttum starfsins. ''' MENNTAMAL • 1. „Sambandsþingið lýsir áf nægju sinni yfir lögum ún^ menntaskóla í sveit og skorar % rnenntamálaráðherra að framf kvæma nú þegar óívíræðan vilja[. Alþingis um stofnun slíks skóla'j 2. „Sambandsbingið beinir þeim tiimælum til fræðslumá| stjórnarinnar, að hún vi? kenni siarf kennara, er vinna a3 félagsmálum nemendanna með því að ætla þeim rúm á stundar- skrám skólanna". 3. „Þingið vottar Sigur.ðj. Grcipssyni þakkir fyrir þýðinga* mikið skólastarf í Haukadal fyr- ir ungmennafélaga og aðra æskrti' menn og heitir á félaga sína a^ styðja hann drengilega". 4. „Þingið lýsir stuðningi yiö stofnun áhugamannadeildar vi8 Iþróttakennaraskóla íslands a Laugarvaíni og samþykkir aé- skora á Alþingi að veita fé til stð afla skólanum nauðsynlegs lands og skólahúss". 4 5. „Þingið telur að ungmenna- félagsskapnum sé brýn þörf leiðV beinenda í íþróttum og félags- legu starfi og leggur til að aukin. verði kennsla í stjórn félaga Qg félagsfræði í skólum landsins"i. FJÁRMÁL Niðurstöðutölur fjárhagsáætl- unar sambandsins eru kr. 132, 400,00. Skattur sarnbandsfélag- anna var hækkaður úr kr. 1,00 í kr. 2,00. Verð Skinfaxa vár ákveðið kr. 15,00 árgangurinn. MINNISMERKI STEPHANS G. „Þingið fagnar því, að reist verði minnismerki um Stephan G. Stenhansson á Arnarstapa f Skagafirði á næsta sumri og væntir þess, að ungmennafélög almcnnt styðji það mál, svo sem með aðstoð við merkiasölu fyrir UMS Skagafjarðar e®a á annan þann hátt, sem félögin telja henpilegt". Þingið sátu 70 fulltrúar frá 15 héraðssamböndum, auk stjórnar UMFÍ, Þorsteins Einarssonar, íþróttafulltrúa. og Hcrmanns Gu5 mundssonar, framkvæmdastjóra ISI. Er þetta langfiölmennasta bing, s-sm UMFÍ hefur haldið til þessa. Þcssi kveðiuskevti bárust þingf inu: Frá Richard Beck, prófessor, Sigurði Greipssyni, skólastjóra, Haukadal. Asmundi Guðmunds- svni, prófessor Qg Jcns Marinus Jensen.' formanni dönsku ung- mennafélaganna, fvrir hönd 65 þátttakenda frá 5 löndum á nor- rærrn æskulýðsmóti í Vraa á Jót- landi. Skemmdarverk HANNÓVER — Revnt var ný- lega að setja hraðlestina milli Kaupmannahafnar og- Parísay út af spórinu. Af tilviljun fann bondi spjöll þau, sem unnín höfðu verið á teinunum, en farþegarn*- ir, sem voru 600, fengu ekkert um spjöllin að vita fyrr en eft- ir á. . „ , . ._____i

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.