Morgunblaðið - 02.10.1953, Blaðsíða 8

Morgunblaðið - 02.10.1953, Blaðsíða 8
MORGUNBLAÐIÐ Föstudagur 2. okt. 1953 nttfimMtóifc Útg.: H.f. Árvakur, Reykjavlk. Framkv.stj.: Sigfús Jónsson. Ritstjóri: Valtýr Stefánsson (ábyrg8*xm.) Stjórnmálaritstjéri: Sigurður Bjarnason frá Vigur. Lesbók: Árni Óla, sími 3045. Auglýsingar: Árni Garðar Kristinaron. Ritstjórn, auglýsingar og afgreiðsla: Austurstræti 8. — Sími 1600. Áskriftargjald kr. 20.00 á mánuði innanlands. 1 iausasölu 1 krónu eintaklO. E^^ö( >G^_JH 1 ÚR DAGLEGÁ LÍFINU l Ný stjárn í Danmörku NÝ ríkisstjórn hefur nú tekið við völdum í Danmörku. Er það minnihlutastjórn jafnaðarmanna undir forsæti Hans Hedtofts, for- manns flokksins. Úr stjórnarsam vinnu varð ekki milli jafnaðar- manna og róttæka flokksins, en þessir tveir flokkar hafa til sam- ans hreinan meirihluta í hinu nýja þjóðþingi. Fyrr á árum höfðu þeir um all langt skeið samvinnu sín í milli undir for- ustu þeirra Staunings og Munchs. Afstaðan til utanríkismál- anna mun fyrst og fremst hafa komið í veg fyrir að þessir tveir gömlu samstarfsflokkar mynd- uðu ríkisstjórn, sem styddist við meirihlutann í þjóðþinginu. — Jafnaðarmenn hafa eins og kunnugt er stutt utanríkisstefnu íráfarandi stjórnar, sem byggist á náinni samvinnu við hinar vestrænu lýðræðisþjóðir og þátt- töku í varnarbandalagi þeirra, Róttækir hafa hins vegar haldið fast við hina gömlu og úreltu hlutleysisstefnu og engan þátt viljað eiga við samstarfi lýðræð- isflokkanna um landvarnir Dan- merkur. Því fer fjarri að þetta hafi styrkt affstöffu róttæka flokks ins í landinu. Hann hefur þvert á móti fariff minnkandi og í síðustu kosningum beið hann verulegan ósigur og tap- aði einu þingsæti. Hins vegar unnu þeir flokkar mest á sem hvað eiharffasta afstöðu hafa tekið í þessum málum, þ. e. vinstri flokkurinn, sem stjórn arforustuna hafði og jafnað- armenn. íhaldsmenn stóðu hins veg- ar nokkurn veginn í stað, enda þótt þeir fengu einu þingsæti færra, én þeim bar samkværat hinni nýju stjórnar- skrá og fjölgun þingmanna. En það er athyglisvert að utanríkis- ráðherrann Ole Björn Kraft, sem mjög hafði orðið fyrir barði árása róttækra fyrir stjórn sína á utanríkismálunum vann mik- inn sigur í kjördæmi sínu, þar sem flokkur róttækra tapaði einnig verulega. Það er af þessu auðsætt að yfirgnæfandi meiri- hluti dönsku þjóðarinnar kýs nána samvinnu við hinar vest- rænu lýðræðisþjóðir um varnir Evrópu og sínar eigin varnir. Stjórnarmyndun Hans Hed- tofts nú er eðlileg afleiðing af úx- slitum kosninganna. Flokkur hans hlaut nú 74 þingsæti á móti 72 þingsaetum fyrrverandi stjórn arflokka, vinstri manna og í- haldsmanna. Fráfarandi stjórn var einnig minnihlutastjórn. — Henni tókst ekki að tryggja sér stuðning réttarsambandsins, sem hefur 6 þingmenn og róttæka flokksins, til nýrrar stjórnar- myndunar. Þess vegna var eðli- legt aðstærsti þingflokkurinnsem fleiri þingsæti hafði en stjórnar- samsteypa íhaldsmanna og vinstri manna myndaði nú ríkis- stjórn. Ýmislegt bendir til þess að hin nýja ríkisstjórn Hans Hed- tofts mimi reynast okkur ís- lendingum hliðholl í handrita- ¦iiO málinu. — Sjálfur hefir hinn nýi forsætisráðherra iðulega lýst yfir þeim hiklausa vilja sínum að Dönum beri að skila íslendingum handritunum. Ó- hætt er að fullyrða aff innan borgaraflokkanna dönsku eigi skir íslendinga í handritamál- inu það mikið fylgi aff ríkis- stjrnin muni geta komið til- lögum sínum í mðlinu fram í þinginu. íslendingar munu því gera sér gðar vonir um að innan skamms muni handrita- málinu ráðið til lykta. Er og sannarlega tími til þess kom- Iðrandi syndari FORMAÐUR Alþýðuflokksins og blað hans koma nú daglega fram eins og iðrandi syndari eftir að hann hefur verið gjörsamlega króaður af í umræðunum um samningamakk hans við komm- únista. Nú segir hann, að ekkert slíkt makk hafi átt sér stað. Hann hafi aðeins talað við bróður sinn, sem af tilviljun er þingmaður kommúnistaflokksins, og hann hafi sagt sér, að hann myndi greiða atkvæði gegn vantrausti á minnihlutastjórn Alþýðuflokks- ins og Framsóknarflokksins, auð vitað af einskærum bróðurkær- leika!! Að öðru leyti hafi hann ekki talað við leiðtoga kommún- istaflokksins um, að þeir hjálp- uðu slíkri stjórn til þess að verj- ast vantrausti. Eiginlega, hafi myndun slíkrar stjórnar aðeins verið „fræðilegur möguleiki", sem borið hafi á góma milli sín og leiðtoga Framsóknarflokks- ins!! Þetta segir formaður Alþýðu- flokksins í blaði sínu í gær, fimmtudaginn 1. október. En fyrir réttri viku síðan var allt annað hljóð í strokknum. Þá hafði Alþýðublaðið þessi um- mæli eftir ritstjóra sínum og for- manni Alþýðuflokksins: „Næst athugaði Alþýðuflokk- urinn möguleika á að tryggja tryggja það, að minnihlutastjórn Alþýðuflokksins og Framsóknar- flokksins fengi varist vantrausti þeirra flokka, sem hefðu viljað knýja fram haustkosningar, ef hún yrði m'ynduð. Gekk Alþýðu- flokkurinn úr skugga um að þetta væri unnt". Svo mörg voru þau orff. Ekki gat bróðir Alþýðuflokks- formannsins í kommúnista- flokknum tryggt það einn, að umrædd minnihlutastjórn fengi varist vantrausti. „Fé- lagar" hans urðu að koma þar til hjálpar. Og bróðirinn í Al- þýffuflokknum „gekk úr skugga um að þetta væri unnt". • | Það er sannarlega ekki að furða þótt Alþýðublaðið sé orðið niðurlútt eftir þetta allt saman, \ vitlausustu og grunnfærnisleg- ustu ræðu, sem nokkur flokks- formaður hefur haldið og graut- arlegustu og aumlegustu vörn, sem nokkurt blað hefur haldið uppi fyrir formann sinn. En þeg- ar formaðurinn og ritstjórinn eru ein og sama persóna er ekki á góðu von. Sú persóna stendur nú króuð af upp við vegg mótsagna sinna, flumbruháttar og grunn- færni, og fær sig hvergi hrært. Kommúnistar hafa hinsvegar ennþá neitað, að staðfesta frá- sögn hans um þátt þeirrj; í mál- inu. Er þeim það e. t. v. varla láandi. Ber það vott um að sá bróðirinn, sem er í kommúnista- flokknum, sé töluvert kænni en sá, sem vesalings pínu litli flokk-! urinn situr uppi með í formanns- . sæti!!! t • ÍSLENDINGAR hafa ekki alizt upp við áfengismennt eins og aðrar hvítar þjóðir, sem hafa aldagamla sögu og reynslu að baki sér í þessum efnum, enda ekki við því að búast af land- fræðilegum orsökum og vegna erfiðra lífsskilyrða, sem veittu almenningi ekki tóm frá öflun brýnustu lífsnauðsynja. Þá mátti segja að það skipti ekki miklu máli, hvort fólk kynni nokkur skil á áfengum drykkjum eða ekki. En hin öra framvinda og mikið batnandi lífskjör síðari ára hafa gjörbreytt viðhorfinu í þessum efnum. Samskipti íslend- inga við erlendar menningarþjóð ir eru einnig orðin svo mikil og náin, að það verður ekki talið vanzalaust að umgangast áfenga drykki af takmarkaðri háttvísi eða jafnvel eins og óvitar. — Þannig segir í nýútkominni bók Áfengir drykkir. íC^^SX J-^ao uar dmhhio í aawila daaa -k Á ÞESSUM síðustu og verstu tímum er mikið talað um drykkjuskap og aðrar ódyggðir mannanna. Það er eins og þetta heimsins böl sé nýtt, þó stað- reynd sé að mun minna sé drtikk- ið hér á landi á síðari árum en áður. Það er furðu fróðlegt að kynnast háttum liðinna kynslóða og þá ekki síður að kanna viðhorf þeirra til áfengismála en annarra mála sem fram úr varð að ráða. if „MENN tóku brennivínið í kvartilum .... Og varla var svo vesalt kot, að ekki væri þar til einhver tunnunefna til þess að fá sér á þegar farið var í kaup- Uewahandi ókrifar: Myrkur og ísbirnir. BREZKUM blöðum verður nú alltíðrætt um skozka knatt- spyrnuþjálfarann, sem sigldi til íslands fyrir 17 árum til að kenna knattspyrnu. Þessi maður ílentist, settist að námi í guð- fræðideild Háskóla íslands, lauk þaðan prófi og gerðist klerkur norður við yzta haf. Skrítin saga, segja blöðin. Síðan hefir hann dvalizt á smá ey, þar sem er sífellt myrkur frá því í nóvember fram í febrúar. Og þangað koma stundum ísbirn ir með rekís norðan úr höfum. Misstórir söfnuðir. ÞAR eru 73 sálir og engar sam- göngur við umheiminn nema hvað póstbátur kemur á hálfsmánaðar fresti, stundum sjaldnar. „Nú skilur Róbert Jack við þessar fáu hræður og gerist sálnahirðir 40 þúsunda mótmæl- enda, sem eru af íslenzku bergi brotnir. — Og það er trúa okk- ar, að í Grímsey skilji hann ekki aðeins við vakandi söfnuð, held- ur og góða knattspyrnumenn", segir í skozku blaði. Freistni. HÖRMULEGUR ljóður er það á ráði manna að misþyrma tungu sinni vitandi vits. Og á ýmsan hátt falla menn fyrir þeirri freistni. Einn er, að tönnl- ast á erlendum orðum í tíma og ótima, jafnvel án þess að þekkja merkingu þeirra. Fyrir þessari sömu freistni hafa menn fallið á Keflavíkur- flugvelli, þar sem hvað eina geng ur daglega undir nöfnum á tveim ur tungumálum. Er það af for- dild eða hreinum og beinum trassaskap, sem íslendingar van- rækja íslenzkuna og láta m. a. islenzk heiti oft og einatt þoka fyrir útlenzkum. Herferff gegn slettum. VIRÐINGARVERÐ er tilraun starfsmannablaðsins á vellin- um, sem hafið hefir herferð gegn slettunum. Beitir það sér fyrir því, að í viku hverri sé a.m.k. tveimur erlendum orðskrípum kastað fyrir róða. Þvílíkt frumkvæði er góðra gjalda vert. En það er ekki nóg, að fáir leggist á eitt um að fegra og hreinsa mál sitt. Allir hljót- um við að kosta kapps um að vanda það eftir því, sem við höf- um vit til og getu. Við skulum ekki aðeins ganga af orðskrípun- um dauðum, heldur heyja til við- bótar orðaforða okkar í viku hverri, á hverjum degi. Ástæffa til aff gleðjast. HÉR í dálkunum var skýrt frá því á dögunum, að lítil telpa hefði tapað veski, sem í voru m. a. 400 krónur ogvar um leið kvart að yfir, að skilvísi virtist vera orðin helzt til fátíð dyggð nú til dags. Nú er veskið fundið og er telpan beðin að koma á lögreglu- stöðina árdegis í dag og hitta að máli Pálma Jónsson varðstjóra. Það er ástæða til að gleðjast, ekki aðeins yfir því að litla stúlk- an skuli þannig endurheimta peningana sína, sem hún hugði sér glataða, heldur og yfir ráð- vendni þess, sem fann þá. Það er því miður oft, að mér eða þér finnst ástæða til að skammast yfir brestum náungans. Því skemmtilegra er það, þegar tæki- færi gefst til að viðurkenna vel gerðan hlut. — Það á ekki — og má ekki gleymast heldur. I þessu sambandi vildi ég einn- ig minnast þess með ánægju, að litla dúfnahúsinu,, sem horfið hafði úr garði einum hér í bæn- um fyrir nokkru, var skilað þeg- ar sama daginn og um það var getið hér í dálkum mínum. Eitt s'inn skal hver deyja. ÞÓRI jökul vá sá maðr, er hefna þóttist bróður síns, er Þórir hafði vegit í Bæjarbardaga. Þórir kvað vísu þessa, áðr hann lagðist undir höggit: Upp skalt á kjöl klífa, köld er sjávar drífa, kostaðu hug þinn herða, hér muntu lífit verða. Skafl beyjattu, skalli, þótt skúr á þik falli, ást hafðir þú meyja. Eitt sinn skal hverr deyja. (Sturlungu). An er i 11 s g e n g i nema heiman haf i — (Njála). ><_^^>b staðinn í kauptíðinni", segir sr. Jónas Jónasson frá Hrafnagili í bók sinni „íslenzkir þjóðhættir". Og hann heldur áfram. „Þegar menn riðu af stað að heiman, fengu menn sér stund- um ofurlitla hressingu, til þess að geta borið sig mannalega fyrst, þegar þeir kæmu á bæina. Því að allt var ónýtt, ef menn höfðu ekki drykkjulæti í þá daga. Þeir sem voru nízkir við sjálfa sig, höfðu það til að bera brennivín í kampinn á sér, til þess að láta finna af sér lyktina, og bera sig svo til eins og drukknir menn, þangað til einhverjir urðu til að bæta úr og gefa þeim almenni- lega í staupinu. o—?—o -k SUMIR sem voru mjög hneigðir fyrir vín fóru æfin- lega af stað, þegar þeir vissu til, að einhverjir komu heim úr kaup stað í sveitinni, og brugðu sér þangað, til þess að vita, hvort bóndi hefði ekki komið heim með einhvern dropa. Svo er sagt um Sæmund gamla á Víðimýri, þenn an annálaða brennivínsberserk í Skagafirði, að hann fór á húðar- meri, fylfullri austur yfir vötn, er hann vissi, að bóndi þar kom úr kaupstað, og flaut á merinni dauðri til lands. Jón Jónsson bóndi á Draflastöðum í Eyjafirðí hafði þennan sið. Hann vissi einu sinni til að Stefán bóndi á Ána- stöðum kom úr kaupstað og mundi hann hafa haft eitthvað í kútnum. Bæirnir eru nærfeilt andstæðir, en Núpá fellur í milli í djúpu gili og var mikil. Jón var burðarmaður og lét ekki allt fyrir brjósti brenna. Hann gekk ofan að ánni og skreið í kafi yfir hana í botninum og hélt sér í stórgrýtið." Síðan segir sr. Jónas frá út- reiðum manna, sem voru nánast ekki annað en fylliríisferðir. Hann segir frá róstum manna í milli — hvernig menn klæddu sig til þess að vera undir slags- mál búnir og hvað menn töldu það fínt að hafa drykkjulæti, rosta og hroðaskap í frammi. o—?—o * ÞAÐ ER ekki tilgangurinn með þessum línum að segja að fyrsj drukkið var í gamla daga á íslandi og látið illa, megi I menn til með að gera það í dag. Síður en svo. Það er ákaflega leiður vani á mönnum að láta j dólgslega við vín — eða jafnvel að láta sem þeir séu fullir. Af því er nóg í Reykjavík enn í dag !— og vilji menn sjá slík látalæti þurfa menn ekki annað en að ganga um aðalgötur Reykjavík- ur um miðnæturskeið. Það bregst varla að einn eða fleiri gelgju- skeiðsunglingar láti hátt einung- is af því að þeir halda að það sé fínt. o—?—o * EN HVORT að leiðin til þess að losna við þessa „fínu menn" er sú að banna alla vin- sölu, er ég ekki viss um. Að mín- um dómi væri hyggilegra að reyna að kenna mönnum siðsam- lega umgengni og mannasiði þeg- ar þeir fá sér neðan í því — eða jafnvel þegar þeir hugsa um vín. Hvernig væri að auka frjálsræði einstaklingsins í áfengismálum? Hvernig væri að útrýma þeirri skoðun að menn séu að fremja einhvern glæp þegar þeir fá sér flösku? Og hvernig væri að koma því svo fyrir að menn þyrftu ekki að kaupa séT heila þriggja pela flösku þegar þá langar í vin- dropaj i — Sem sagt: Hvernig væri að upphefja höft og bönn og al]t það illa er þeim fylgir og inhleiða frjálsræði og það góða er þVí fylgir. — A. St.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.