Morgunblaðið - 21.07.1955, Blaðsíða 6

Morgunblaðið - 21.07.1955, Blaðsíða 6
6 MORGVNBLAÐIÐ Fimmtudagur 21. júlí 1955 FriBrik frá Horni: FRÁ Æ-55' SÝNINGUNNI I R0T7ERDAM EFTIRFARANDI grein er skrif uð fyrir Mbl. af Hollendingnum I Friðriki frá Horni (Freek Van j Hoorn) sem lesendum blaðsins er þegar kunnur, um hina miklu „E-55" sýningu — eða Hollands- sýninguna sem stendur yfir i Rotterdam um þessar mundir og hefir vakið mikla athygli. Af greininni má ráða að þessi sýn- ing mun vera mjög lærdómsrík ekki aðeins fyrir Hollendinga sjálfa, heldur alla þá, sem fylgj- ast vilja með framförum þeim og þróun, sem orðið hafa í fram- leiðsluháttum öllum og iðnaði í heiminum síðustu áratugi — en Holland hefur jafnan staðið framarlega á því sviði. En nú hefir Friðrik frá Horni orðið: „E-55" er það, sem er á baugi Í Hollandi í dag. í dagblöðum, útvarpi — já alls staðar er hún aðal umræðuefnið og það er eðli- legt, að það sé svo. „E-55" stend- ur fyrir „Energy 1955" (Orka 1955) og er naín á hinni risa- stóru sýningu, sem helguð er „kraftaverkinu í Hollindi" — þ. e. hinni merkilegu viðreisn lands ins eftir allt það tjón og eyði- leggingu, sem það varð fyrir á Þjóðdansaflokkur frá Provence í Frakklandi vekur mikla hrifningu í skemmtigarðinum. þjónustan við landamæri hefir ar og risaborganna London og tekið með því að láta tollþjón- ana ferðast með lestunum og gegna sínum embættisskyldujm á leiðinni. —O— Við skulum taka annað dæmi: Er við göngum leiðar okkar um styrjaldarárunum undir hernámi hina risavöxnu Ork'i-sýningu, Þjóðverja. | komumst við varla hjá því að Um 37 hektara svæði var valið veita eftirtekt feykistórri mynd þar sem sýnd skyldi þróun sú,' af nýtízku farþegaflugvél, sem sem orðið hefir í Hollandi síðan notuð er af hollenzka KLM flug- árið 1945. Og hvaða staður skyldi félaginu. En við tökum einnig kosinn til þessa fremur en Rotter eftir fyrstu Fokker-flugvélinni, dam, tákn styrjaldareyðilegging- , hollenzku „Köngurlónni" og líka arinnar og um leið tákn endur- reisnarinnar eftir styriöldina. —O— sjáum við þar fjarstýrðu flug- vélina, sem smíðuð er af hol- enzka Aviolanda-félaf»inu, sem Satt að segja hafði ég gert ráð. jafnframt framleiðir Jet-flugvél- fyrir að finna á sýningunni fjölda hluta, sem Hollendingar einir heíðu áhuga á. En ég komst að raun um, að fyrir útlendinga einnig er hún mikils virði. Ýmsum kann að finnast það einkennilegt að sjá þarna á sýn- ingunni hrunda og eyðilagða brú .— Til hvers? Aðeins til að minna á hvernig umhorfs var í Hollandi árið 1945. Sýningargesturinn mun einnig finna margt og mik- ið, sem lýtur að brúarbygging- um og hinum mikla fjölda járn- brauta- og skurðbrúa í landinu. Hreint kraftaverk var það, á hve stuttum tíma eftir styrjöldina tókst að koma þessum mikilvægu samgöngutækjum í samt lag aft- ur. —O— Járnbrautafélag ríkisins sýnir þarna mjög skýrt, hvernig ástand New York. Með myndum og út- reikningum er skýrður hinn gíf- urlegi verðmunur milli járn- brauta- og bifreiðaflutninga ann- arsvegar og hinsvegar vatnaflutn inganna. Af þessu verður ljóst mikilvægi hinna hollenzku fljóta og skurða og hinna nýi u innlands hafna í þágu iðnaðar og verzlun- ar landsins. —O— Ágæti E-55 sýningarinnar er fyrst og fremst fólgið í þessu, ar fyrir hollenzka og belgiska flugherinn, eftir amerískri fyrir- mynd. —O— Gestur Orku-sýnir_garinnar þarf ekki að óttast að hann verði angraður af neinskonar óþægi- legri prangarstarfsemi Ég varð varla var við neitt slíkt, nema aðeins minjagripasala sem er á hverju horni og reyna að selja! jj sýningargestum eitt eða annað til minningar um E-55. — Annars er öllum fyrirtækjuni beinlínis j bannað að gera sér gróðaveg úr þátttöku sinni í sýningunni og mikill meirihluti sýmngardeild- anna eru sameiginleg sýning á því, sem verið er að gera og því, sem hægt er að gera. __O__ að hún skýrir fyrir okkur, kem- Mjög skemmtilegt er að skoða ur okkur í skilning um svo fjölda ! Allir útlendingar staldra við verkstæðið, þar sem hinir frægu hollenzku tréskór eru búnir til. — Þeir eru til sölu á sýningunni fyrir þá, sem vilja. ið var fyrir 10 árum: Brotnar járnbrautarlínur, járnbrautar- stöðvar í rústum, of fáir járn- brautarvagnar og eimreiðar. — í dag eru hollenzkar iárnbrautir meðal hinna fullkomnustu í Evrópu. Gufuvélar ?ru ekki skipadeild sýningarinnar. margt, sem okkur var ekki Ijóst Örsmá trélíkön af allskonar áður. Hvað vissi ég t d. um verzlunar- og flutningaskipum hænsna- og nautgriparækt? Varla liggja þarna við festar á stórri nokkurn skapaðan hlut. En síð- tjórn — og þar er mikið um an ég sá fjósin, hin nýtízku hávaða, sem framleiddur er af mjaltatæki, skýringar á ýmsum mörgum mönnum sem þarna eru ! f óður-tilraunum, vél.ar til að við vinnu sína í raunverulegri safna og merkja egg, íramleiðslu lengur notaðar til farþegaflutn-' skipasmiðastöð. — Hér sjáum við kjúklinga-bóluefnis — eftir að inga, þar eð allar aðallínurnar J eftirlíkingu af Rínarfljótinu og allt þetta hefir verið skýrt fyrir eru rafknúnar og ýmsar smærri' margur kann að verða undrandi mér finn ég til þakkiætis og með diesel-vélum. Frá Hollandi yfir því að komast að raun um, I óska þess eins, að ég hefði séð er einnig komin hugmyndin um eð samanlagðar siglingar Amster sð draga úr tímanum, sem toll- dam og Rotterdam eru eins mikl- j WfiwzÆt wBSmmwSSm Trélíkön af öllum hollenzka kaupskipaflotanum á stórri yfirbyggðri tjörn. þetta mörgum árum fyrr. Hver veit, nema ég hefði þá kos- ið mér eitthvað allt annað lífs- starf. — Þess vegna er það, að ég held, að E-55 sýnincin sé sér- staklega þýðingarmikil fyrir ungt fólk, sem enn hefir ekki afráðið hvaða veg það á að velja með tilliti til framtíðarstöðu í þjóðfélaginu. Sumir kunna að hafa sérstak- an áhuga á efnafræði-deildinni, þar sem sýnd er framl.eiðsla sápu, smjörlíkis, litunarefna o. s. frv. Öðrum verður það ef til vill ljóst að verzlun og bankastörf er það, sem þeim hentar bezt. Og þeir virða hrifnir fyrir sér, hvernig farið er að því að prenta bankaseðla og slá mynt, hvort- tveggja með merki E-55 sýning- arinnar. —O— Allt þetta kann að gefa lesand- anum þá hugmynd, að þessi E-55 sýning sé heldur þurr og stremb- in — en það er hún reyndar ekki. Þarna sjáum við gífurlega stóra lyftivindu, sem ber hina svonefndu „heims-gondóla", eins konar feykistórar stálkörfur. Þegar veður er bjart og gott geta sýningargestir látið ljfta sér í þessum tækjum hátt í loft upp og notið ljómandi útsýnar yfir Rotterdam fyrir neðan. Sýningunni er skipt í tvennt af aðalstræti Rotterdam og hægt er að fara yfir það í lyftustól ¦— hinum eina í Hollandi. Fallega skipulagðir skurðir og tjarnir gera umhverfið skemmtilegt og nóg er af bátum til að róa á til tilbreytingar. Á kvöldin er tré og runnar skrautlýstir — Þetta er einskonaar skemmtimiðstöð sýningarinnar með mjög alþjóð- legu andrúmslofti. Hressingar- stofnun og veitingahús bera alls konar útlend nöfn, þjóðdansar frá ýmsum löndum eru dansaðir og þarna er líka reglulegur skemmtigarður svipaður og Tivoli. —O— En það fer ekki hjá því að við þreytumst að lokum. Ég hefi var- ið réttum 12 klukkustundum til að ganga um og skoða E-55 sýn- inguna og ég hefi séð aðeins lít- inn hluta hennar og komst ekki yfir að drekka í mig nema ör- lítinn hluta af öllum þeim sjd af fróðleik um Holland, sem hún I.efir að bjóða. — Mig langar aðeins til að minnast nokkrum i'rðum á deildina, sem fjallar um riús og húsbúnað allskonar. Öllu ¦;ar fyrir komið af þvílíkri snilld, allt frá eldhúsáhöldum og bolla- skápum, gólftíglum og gólfdúk- um til ýmiskonar húsgagna. Áherzla er lögð á að sýna fram á, hvernig búa má herbergi hús- gögnum með sem mmnstum til- kostnaði, t. d. hvað mikið málaS- ir bjórkassar gela gert fyrir út- lit á drengjaherbergi. Ég hefi brugðið hér upp aðeins fáeinum svipmyndum frá E-5S sýningunni. — Fullkomin lýsing hennar væri efni í heila bók. Ég mun leggja þangað leið mína aftur áður en henni lýk- ur — hinn 3. september n. k. Friðrik frá Horni. Eina kvöldstund hjá Olöfu Pálsdóttur, myndhöggvara ÞAÐ er margt sem fyrir augu ferðamannsins ber, þá hann er á ferðalagi — og gamla máltækið segir „að glöggt sé gests augað". Ýmislegt verður minnisstætt og nær ógleymanlegt. — Ein slík stund er mér minnisstæð. Kvöld eitt var ég staddur á vinnustað Ólafar Pálsdóttur myndhöggvara í danska aka- demíinu í Kaupmannahöfn og sá listaverk hennar. Þar sá ég högg- myndina Ung stúlka, mikið lista- verk, sem nú er seld borgarstjórn- inni í Árósum. Þá sá ég annað listaverk .,Soninn", sem er ungur maður, fögur mynd í fullri líkams stærð og er gerð hennar sérstak- lega eðlileg og snilldarlega mót- uð. Fyrir „Soninn" var Ólöf heiðr- uð með gullheiðursmerki. Hins konunglega listaskóla í Kaup- mannahöfn og afhenti Ingirid drottning Danmerkur það við hátíðlegt tækifæri í viðurvist merkra listamanna. Dönsk blöð minntust þessa atburðar mjög lofsamlega og var ánægjulegt að lesa þau ummæli öll. UMMÆLI LISTDÓMARANS Einn merkasti listgngnrýnandi Dana, Clemensen, gagnrýndi um þessar mundir listaverk þeirra Dana er verðlaun hlutu við lista- skólann og fór hann nokkuð hörð- um orðum um listaverk þeirra, en um „Soninn" sagði hann „en hin sérkennilega höggmynd Ólaf- ar Pálsdóttur verðskuldar vissu- lega gullmedalíu háskólans". Þessi ummæli hins merka manns eru mikils virði. Ég var hrifinn af listaverkum þessum og hafði mikla ánægju af að sjá þau, Síðan hefur þessi kvöl.istund oft komið í hug minn og í því sambandi það, hvart samtíðin veitir slíkum atvikum nægilega eftirtekt og sýni listamönnunum nægilega viðurkenningu. Lista- maðurinn vinnur glæsileg afrek fjarri ættlandi sínu við fátækt og erfið kjör og fær lofsamleg ummæli erlendra blaða og æðstu heiðursverðlaun Hins konung- lega listaháskóla — en heima er lítið aðhafst. Eða hvað? Mjög er mér í minni enn, hve kennslukonan Kristín Daníels- dóttir varð glöð, þá hún frétti að bróður hennar, Ólafur Daníels- son hafði hlotið gullmedalíu fyrir stærðfræði við háskólann í Kaupmannahöfn. GLEYMUM EKKI EFNILEGUM LISTAMÖNNUM OKKAR Allir í Steinnesi, ungir sem gamlir, 'tóku þátt í gleðinni og dáðust að dugnaði hins unga ís- lenzka námssveins úti í Kaup- mannahöfn og yfir þeirri frægð sem hann hefði unnið fyrir föð- urlandið. Og enn er það, að þióðin gleðst yfir unnum afrekum og er þakk- lát hverjum sem þau leysa af höndum. En samtímis verður að gera meira. Hún verður að láta athafn ir koma. Listamennirnir eru fá- tækir og ovelta oft heilu hungri fyrir það, að treglega gengur að selja verkin. Þeir eru ekki á hverju strái, sem hafa skilning, efni og aðstæður til að kaupa listaverkin sem fullgerð eru og standa til sýnis á vinnustofunum. Ég vil skora á ríkisstjórnina eða eitthvert bæjarfélag aö kaupa sem fyrst „Soninn" henn- ar Ólafar, svo þessi ungi og fallegi piltur fái tækifæri til að koma heim til ættlands síns. Ólafur Bjarnason. ILLTJ kryddvöror eru ekta og þeas vegna líka þær beast. Við ábyrgj^ umst gteðl. innksTiin ULLU-KHYDS>

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.