Morgunblaðið - 08.05.1957, Blaðsíða 10

10
MORGVHJiLAnin
Miðvikudagur 8. maí 1957

Útg.: H.f. Arvakur, Reykjavík
Framkvæmdastjóri: Sigfús Jónssun.
Aðalritstjórar: Valtýr Stefánsson (ábm.)
Bjarni Benediktsson.
Ritstjórar: SigurSur Bjarnason frá Vigur.
Einar Asmundsson.
Lesbók: Ami Óla, sími 3045.
Auglýsingar: Ámi Garðar Kristinsson.
Ritstjórn: Aðalstræti 6.
Auglýsingar og afgreiðsla: Aðalstræti 6. Sími 1600.
Áskriftargjald kr. 30.00 á mánuði innanlands.
í lausasölu kr. 1.50 eintakið.
Hin mikla afhjúpunarathöin
AL D R E I hefur nokkur stjórn
málastefna eða stjórnmála-
flokkur orðið fyrir öðru eins
áfalli og hinn alþjóðlegi komm-
únismi varð fyrir á 20. flokks-
þingi rússneska kommúnista-
flokksins, sem haldið var í
Moskvu í febrúar 1956. í>ar lýsti
Nikita Krúsjeff, aðalritari flokks
ins, því yfir, að Jósef Stalin, sem
verið hafði tignaður sem guð í
nokkra áratugi af kommúnistum
um allan heim, hefði verið ótínd-
ur glæpamaður, harðstjóri og
fjöldamorðingi.
Aðalritari rússneska kommún-
istaflokksins staðfesti síðan í
ræðu sinni að allar þær sakir,
sem blöð hins frjálsa heims hefðu
borið á hinn látna einræðisherra
Rússlands væru sannar. En hann
gekk miklu lengra í fordæmingu
sinni á Jósef Stalin en frétta-
stofnanir hins frjálsa heims
höfðu áður gert. Jafnframt upp-
lýsti hann ýmsar staðreyndir um
starfsháttu Stalins, sem vest-
rænar lýðræðisþjóðir höfðu ekki
haft hugmynd um áður. Af þeim
má m. a. nefna að Krusjeff kvað
Stalin bera höfuðábyrgðina á því,
að Rússar vanræktu mjög að
treysta varnir sínar eftir að aug-
ljóst var orðið, að Þjóðverjar
ætluðu að ráðast á Sovétríkin
sumarið 1941. Þá skýrði Krúsjeff
og frá því að Stalin hefði hagað
sér eins og aumasta raggeit eftir
ófarir hinna rússnesku herja fyr-
ir þýzka innrásarhernum.
Óhætt mun að fullyrða að
þessi afhjúpun Stalins sé einhver
hin hroðalegasta, sem um getur
í sögunni. Maðurinn, sem tignað-
ur hafði verið sem guð, hetja,
spekingur, í stuttu máli sagt yfir-
skilvitleg vera af kommúnistum
um allan heim, og þá einnig í
Rússlandi, var nú allt í einu lýst-
ur glæpamaður, afglapi og rag-
geit. Og það voru hans eigin fé-
lagar og nánustu samverkamenn,
sem þessar yfirlýsingar gáfu um
hann!
Beiskur sannleikur
í áratugi hafa blöð kommún-
ista um allan heim, einnig hér
á íslandi, lýst allar frásagnir
frjálslyndra blaða af ógnarstjórn
Stalins og kommúnista í Rúss-
landi hreinan uppspuna og iygi.
Á hinum dimmu dögum „hreins-
ananna“ í Rússlandi, þegar þús-
undir manna í Sovétríkjunum
voru hnepptar í fangelsi og siðan
myrtar, lét „Þjóðviljinn" og önn-
ur málgögn íslenzkra kommún-
ista aldrei á sér standa að taka
upp vörn fyrir blóðstjórnina.
Þessir leppar Moskvu-valdsins
átu upp hinar tilbúnu „játning-
ar“, sem sakborningarnir í
Moskvu voru látnir þylja upp
fyrir gervidómstólum hins komm-
úniska þjóðskipulags. Jafnhliða
stöguðust þeir á því, að frásagn-
ir lýðræðissinnaðra blaða af
hreinsunum væru blekkingar
einar.
Nú verða þessir vesalings
leppar að kyngja hinum
beiska sannleika um Stalin af
vörum sjálfs Krúsjeffs.
Mál fölsuð í stórum stíl
Nikita Krúsjeff dregur up/)
glögga mynd af því í ræðu sinni,
hversu botnlaus spillingin var
undir stjórn Stalins, ekki sízt á
dögum hinna miklu „hreinsana"
Kemst hann þar m. a. að orði á
þessa leið:
„Mál voru fölsuð í jafnvel enn
stærri stíl úti um héruð lands-
ins-----.“ „Málskjöl frá þessum
árum sýna, að í hér um bil öllum
fylkjum, héruðum og lýðveldum
áttu að vera til „samtök og mið-
stöðvar hægrimanna og Trotzky-
ista, til þess að reka njósnir og
vinna hermdarverk, moldvörpu-
starf og skemmdarverk", og for-
ystumenn slíkra samtaka voru
venjulega — hvers vegna
veit enginn — aðalritarar
flokksstjórnar eða miðstjórnar
kommúnistaflokksins í viðkom-
andi héraði eða lýðveldi. (Óró
í salnum) “.
— „Margar þúsundir ær-
legra og saklausra kommún-
ista létu lífið vegna þessara
ferlegu falsana slíkra „mála“,
vegna þess að hvers konar
falsaðar „játningar“ voru
teknar gildar og mönnum
þröngvað til þess að ákæra
bæði sjálfa sig og aðrar“.
Hinar miklu ákæruskrár
í áframhaldi af þessum lýsing-
um á ástandinu í réttarfari Sov-
étríkjanna undir stjórn Stalins,
kemst núverandi aðalritari
kommúnistaflokksins ennfremur
að orði á þessa leið:
„Þau svívirðilegu vinnubrögð
voru látin viðgangast, að NKVD
væri látin gera skrár um menn,
sem stefna átti fyrir herrétt og
dæma þar fyrirfram undirbún-
um dómum. Jesjov var vanur að
senda Stalin sjálfum þessar skrár
til þess að fá samþykki hans til
þeirra refsinga, sem fyrirhugað-
ar vöru. Árið 1937—1938 voru
383 slíkar skrár sendar Stalin
með nöfnum margra þúsunda
meðal starfsmanna flokksins,
ráðstjórnarinnar, æskulýðssam-
bandsins, hersins og atvinnulífs-
ins. Hann samþykkti þær“.
Byltinpin etur börnin sín
Þannig er sú blóðuga mynd,
sem Krúsjeff dregur upp af Sov-
étskipulaginu undir stjórn Stal-
ins. Óhætt er að fullyrða að eng-
inn hafi lýst því betur, hvernig
rússneska byltingin hefur etið
börn sín en einmitt Nikita Krú-
sjeff í þessari dæmalausu ræðu.
Kjarni málsins er þó sá, að
með þessum orðum og lýsingum
aðalritara kommúnistaflokks Sov
étríkjanna, er Jósef Stalin, hinn
látni harðstjóri, ekki aðeins af-
hjúpaður. Hið kommúníska
skipulag hefur kveðið upp yfir
sér sinn eigin dauðadóm. Lenin-
isminn og Marxisminn hafa ver-
ið vegnir og léttvægir fundnir.
Kenningar Karls Marx, sem Sov-
étskipulagið er reist á, hafa
reynzt fals og blekking. í stað
lýðræðis sköpuðu þær einræði og
harðstjórn, í stað mannúðar
grimmd og blóðþorsta, í stað
efnahagslegrar uppbyggingar
kyrrstöðu og þjáningu.
Leyniræða Krúsjeffs um
Stalin og réttarfar stjórnar-
tímabils hans er ægilegasta
uppgjafaryfirlýsing, sem nokk
ur stjórnmálaflokkur hefur
gefið, ekki sízt vegna þess að
flestir núverandi ráðamenn
Rússlands, einnig Nikita Krú-
sjeff, voru samstarfsmenn
Stalins og auðsveipir þjónar
blóðstjórnar hans.
ÚR HEIMI
_________
Kvefið
er útbreiddasti sjúkdómur vorra tima
og veldur jafnframt mestu tapi
ÍVIeð hverju árinu sem
líður fleygir vísindunum fram.
Læknavísindin eru ekki neinn
eftirbátur annarra vísindagreina.
Á þeim vettvangi vinna tugþús-
undir manna fórnfúst starf, sem
miðar að því að létta og lengja
líf okkar. Árangurinn hefur orð-
ið mikill og margir stórir áfang-
ar hafa náðst. Margir þeir sjúk-
dómar, sem fyrr voru taldir ban-
vænir, eru nú orðnir auðveldir
viðureignar. Þökk sé hinum fjöl-
mörgu undralyfjum, sem læknar
okkar hafa yfir að ráða.
e
k/ á sjúkdómur, sem orð-
ið hefur mannfólkinu til hins
mesta ama um aldir, er kvefið.
öll höfum við orðið fyrir barð-
inu á þeim sjúkdómi, orðið mis-
jafniega hart úti, misjafnlega oft.
öll erum við sammála um það,
að kvefið sé hin versta plága,
enda þótt það sé reyndar mein-
lausara en margar aðrar. Við,
óbreyttir leikmenn, erum ekki
einir þeirrar skoðunar, því að
það eru læknarnir líka.
A llt frá upphafi læknis
listarinnar hafa sérfræðingar á
því sviði einbeitt sér að því að
finna einhverja úrbót. Fundizt
hafa varnarlyf við mörgum mun
skæðari sjúkdómum, en enn hef-
ur ekki fundizt öruggt varnarlyf
við kvefinu.
Frá hagfræðilegu sjónarmiði
er kvefið skæðasti sjúkdómur,
sem hgfjar okkur nú á tímum.
Af völdum kvefs fara fleiri vinnu
stundir forgörðum en af völdum
nokkurs annars sjúkdóms að tal-
ið er.
Hið mikla vinnutap er
ef til vill meginástæða til þess,
að undanfarin ár hefur meiru
verið veitt til rannsókna á kvefi
en til nokkurra þvílíkra rann-
sókna í mörgum löndum heims.
V.-Þjóðverjar, Bretar, Banda-
ríkjamenn og Danir eru meðal
þeirra, sem ötulastir eru taldir.
Ef eitthvert öruggt lyf finnst
munum við spara okkur 100—150
milljónir króna á ári — segja
Danir.
egar við tölum um að
einn eða annar hafi kvefazt er
það venjulega sett í samband við
ytri kulda. „Hann hefur ekki
gætt sín. Hann hefur verið illa
klæddur, honum hefur kólnað —
og hann kvefazt". Slíkar eru hin-
ar vinjulegu röksemdir fyrir
kvefi.
Nú þykir hins vegar sannað, að
kvefið er sjaldnast hægt að rekja
til ofkælingar.
Það þykir og sannað, að kvef
er algengara með börnum en full
orðnum.
Þá er og sannað, að konur fá
oftar kvef en karlmenn, en á
unglingsaldrinum fá piltar það
hins vegar oftar en stúlkur.
E n þetta nægir ekki til
þess að koma vísindamönnunum
á sporið. Rannsóknir þessar og
leyndardómar sjúkdómsins eru
miklu flóknari en við gerum okk-
I ur ef til vill grein fyrir.
Bandarískir vísindamenn telja
sig hafa fundið upp 150 mismun-
andi vírusa af svonefndum APC-
hóp, sem allir valda kvefi; Þetta
er talin skýringin á því, að varn-
arlyf þau, sem hingað til hafa
verið framleidd,' hafa aðeins haft
áhrif á tiltölulega fáa sjúkling-
anna. Lyfið hefur aðeins unnið á
fáum vírusanna. Nú er hins vegar
unnið að því að framleiða varn-
arlyf, sem hefur inni að halda
mótvirkt efni gegn öllum þess-
um sæg vírusa.
Það, sem síðast kom í ljós, er
það, að nokkrar tegundir baktería
valda einnig kvefi.
E n svo að við vendum
okkar kvæði í kross — hvernig
haldið þið að bezt sé að verjast
kvefi? Sofa við lokaðan glugga?
Ganga með hálsklút? Vera í síð-
um nærbuxum? Enskur doktor,
sem fengizt hefur við kvefrann-
sóknir skýrði frá því fyrir
skömmu, að hann hefði gert um-
fangsmikla rannsókn á 18 mönn-
um, sem hann valdi af handa-
hófi úr miklum fjölda manna.
Skipti hann þeim í þrjá hópa —
6 í hverjum.
Fyrsti hópurinn fór í
heitt bað. Voru mennirnir síðan
lótnir standa fyrir opnum glugga
í miklum súg, blautir og skjálf-
andi — í hálfa klukkustund. Síð-
an fengu þeir að klæðast, en
sokkunum var díft niður í kalt
STJÓRN Neytendasamtakanna
samþykkti eftirfarandi ályktun á
fundi sínum 4. maí 1957:
„Vegna þeirrar óónægju, sem
ríkt hefur yfir þjónustu Bæjar-
símans í Reykjavík, og komið
hefur víða fram opinberlega og
einnig í umkvörtunum, sem beint
hefur verið til Neytendasam-
takanna, vill stjórn þeirra hér-
með láta í ljós álit sitt á því máli.
Truflanir þær, sem orðið hafa
í kerfi bæjarsímans að undan-
förnu, eiga sér að sjálfsögðu eðli-
legar orsakir vegna þeirra breyt-
inga og aukninga á kerfinu, sem
í framkvæmd eru. Hitt ber aftur
á móti að átelja, að símanúmer
eru gerð óvirk, án þess að símnot-
endum sé tilkynnt það, og þeim
þannig valdið óþægindum að
óþörfu. Svo sem kunnugt er hef-
ur það einnig valdið símnot-
endum erfiðleikum og töfum, að
sjálfvirka stöðin hefur skipt
rangt, svo að fólk hefur fengið
skökk númer æ ofan í æ og því
orðið að hringja miklu oftar en
eðlilegt var. Hefði það átt að vera
sjálfsagt að fella niður gjald fyrir
aukasamtöl meðan ekki var
hægt að mæla þau með neinni
sanngirni. Það var þó ekki gert,
heldur var símnotendum gert að
greiða þeim mun hærra gjald,
sem þeim voru gerð meiri
óþægindi. Þótt skiljanlegt geti
verið, að bæjarsímann skorti fé,
þá eru slíkar fjáröflunarleiðir
með öllu óafsakanlegar.
Stjórn Neytendasamtakanna
vill jafnframt leyfa sér að gagn-
rýna innheimtukerfi bsejarsím-
ans. Það er algerlega óviðunandi,
Kvefið ásæklr jafnt háa sem lága.
Eisenhower er einn þeirra, sem
oft hefur þurft að grípa til vasa-
klútsins að undanförnu.
vatn áður en þeir fóru í þá.
Annar hópurinn fékk kvef-
vírussprautu.
Þriðji hópurinn fékk hvort
tveggja: Baðið og dragsúginn —
og kvefvírusana. Enginn hinna
18 kvefaðist hið minnsta, og þeg-
ar þetta hafði verið endurtekið
þrisvar var doktorinn orðinn úr-
kula vonar um að nokkur þeirra
mundi kvefast.
Dæmi um slíkt sem
þetta eru æði mörg. 20 Banda-
ríkjamönnum voru gefnir kvef-
vírusar. Var mönnunum áður
skipt í tvo hópa og enginn sam-
gangur leyfður á milli. Voru þeir
í algerri einangrun. í öðrum
hópnum kvefuðust allir, en í hin-
um enginn. Þið sjáið af þessu, að
vísindamennirnir eiga í býsna
miklum erfiðleikum við þessar
kvefrannsóknir.
að bæjarbúum sé stefnt þúsund-
um saman á einn stað mánaðar-
lega til að greiða gjöld til bæjar-
símans á alm. vinnutíma. Og
til að herða á þessari smölun sím-
notenda er síma þeirra lokað
vægðarlaust vegna hinna óveru-
legustu upphæða. Telur stjórn
Neytendasamtakanna, að símnot-
endur geti ekki látið bjóða sér
slíkt öllu lengur og er reiðubúin
að vinna að því, að kröfum sím-
notenda verði fylgt eftir.
Stjórn Neytendasamtakanna
er þeirrar skoðunar, að lógmarks-
kröfur símnotenda hljóti að vera,
að inheimta símgjalda eigi sér
stað á hentugri tímum og fleiri
stöðum en nú er, að ekki sé lokað
síma vegna ógreiddra smáupp-
hæða, og að greiðslur, sem bæjar-
síminn krefst af símnotendum,
séu í samræmi við þá þjónustu,
sem innt er af hendi. Má í því
sambandi nefna kostnað við flutn
ing á símatækjum milli íbúða og
margt fleira.
Að lokum leyfir stjórn Neyt-
endasamtakanna sér að minna á
það, að bæjarstjórn Reykjavikur
samþykkti með samhljóða at-
kvæðum 15. marz 1956 tillögu
þess efnis, að gjaldskrár, tekjur
og gjöld bæjarsímans yrðu tekin
til athugunar með tilliti til hags-
muna símnotenda í Reykjavík.
Stjórn Neytendasamtakanna
álítur þá athugun mjög tíma-
bæra.“
Sveinn Ásgeirsson
(formaður)
Óónægja með bæjarsímann