Morgunblaðið - 15.01.1958, Side 10

10
MORCIJN m AÐIÐ
Miðvikudagur 15. jan. 1958.
tJtg.: H.í. Arvakur, Reykjavík.
Framkvæmdastjóri: Sigfús Jónsson.
Aðaintstjórar: Valtýr Stefánsson (ábm.)
Bjarni Benediktsson.
Ritstjórar: Sígurður Bjarnason frá Vigur.
Einar Asmundsson.
Lesbók: Arni Óla, simi 33045
Auglýsmgar: Arni Garðar Kristinsson.
Ritstjórn: Aðaistræti 6.
Auglýsingar og afgreiðsla: Aðalstræti 6. Sími 22480.
Askriftargialri kr. 30.00 á mánuði innaniands.
1 lausasölu kr., 1.50 eintakið.
ATHYGUSVERÐAR STAÐREYNDIR
STJÓRNARBLÖÐIN gera
sér í gær mjög tíðrætt
um ræðu Bjarna Bene-
diktssonar í Kópavogi sl. laugar-
dag. Tvö þeirra rita forystugrein-
ar um ræðuna og hjá einhverju
þeirra er hún aðaluppistaðan a
m. k. í þremur greinum. Mikils
þykir nú við þurfa.
Athyglisverðast er þó, að öil
forðast stjórnarhersingin að geta
þess, sem verst hefur komið við
hana: Hinnar skýrugreinargerðar
um það, hversu hag þjóðarinnar
hefur hrakað á þeim 18 mánuð-
um, sem V-stjórnin hefur verið
við völd. Skætingurinn til
Bjarna Benediktssonar miðar að
því að draga huga manna frá
þeim staðreyndum.
Á þessu tímabili hefur verið
gengið á birgðar útflutningsvara
svo nemur 175 millj. kr. Um
minnkun birgða af erlenduin
vörum í landinu eru engar skýrs’
ur til. En á fyrstu 11 mánuðum
ársins 1957 var innflutningur af
neyzlu- og kapitalvörum 90
millj. kr. minni en á sama tíma
á árinu áður. Enginn efi er á, að
hinar innfluttu vörur hafa rýrn-
að mun meira en þessari upp-
hæð nemur.
Ef tekið er tillit til þessara
tveggja liða einna, hefur hagur-
inn út á við því á 18 mánaða
timabili versnað um hátt á þriðja
hundrað millj. kr., a. m. k.
Með því er þó sagan ekki nema
hálfsögð. Þjóðarbúinu hefur ver-
ið haldið við með stórkostlegum
lántökum. Þær nema á þessum
18 mánuðum fullum 386 millj
kr. Er það hærri upphæð en ali-
ar sambæriiegar skuldir voru áð-
ur.
Lítil afsökun er, að þeUa
fé hafi farið til þarflegra fram-
kvæmda.
Sogslánið er t. d. ekki nema
lítill hluti af þessari miklu upp
hæð. Að því frátöldu hafa á þessu
tímabili sízt verið meiri fram-
kvæmdir, sem eðlilegt er að fí
erlent lánsfé til, en var næstu
árin á undan. Á öllu tímabiii
stjórnar Ólafs Thors frá því í
september 1953 fram á mitt ár
1956, var sambærileg skulda-
aukning einungis h. u. b. 130
millj. kr., miðað við 386 milljón-
ir á helmingi styttri tíma nú.
★
Svo báglega sem til hefur tek-
izt þrátt fyrir allar þessar lán-
tökur, mundi alveg hafa keyrt
um þvert bak, ef ríkisstjórnin
hefði ekki haft þetta fé hande
á milli.
Ærið áhyggjuefni er hversu
illa hefur tekizt til inn á við. A
sl. ári hækkaði dýrtíðin sem
svarar 16 vísitölustigum og þn
raunverulega miklu meira, vegna
þess að verðhækkunum var að
mestu haldið frá vísitöluvörun-
um. Níðurstaðan varð og sú, að
þrátt fyrir loforð um hið gagn-
stæða, gafst ríkisstjórnin upp vic
að afgreiða tekjuhallalaus fjár-
lög og viðurkennir sjálf, að þar
vanti á 85 millj. kr., auk þess
sem stórfé skortir í viðbótar
styrki til sjávarútvegsins.
★
í þessum efnum horfir þess
vegna ekki vel og er það þó sök
sér, því þar þurfum við ekki
undir aðra að sækja, ef við vilj-
um breyta til.
Hin stórkostlega versnandi af-.
koma út á við er sýnu meira
áhuggjuefni. Nokkurt dæmi uir.
það, hversu trausti landsins er
komið, er, að Bandaríkjamenn
fengust ekki til að semja endan-
lega um sinn hlut af samskota-
láninu fyrr en sjálfur forsætis-
ráðherrann, sem lofað hafði, að
herinn skyldi tafarlaust rekinn á
braut, var teymdur suður til
Parísar og gaf þar í viðurvist 60
ráðherra þá yfirlýsingu, að varn-
arliðið skyldi ekki verða látið
hverfa burt, að „svo stöddu“.
Sú stjórn, sem sættir sig við
sb'ka meðferð, er vissulega illa
komin og ekki eykur það á
traustið, að ræðan, sem Hermann
Jónasson gaf þessa yfirlýsingu í,
skuli ekki fást birt hér á landi.
Hvað sagði hann í ræðunni, sem
íslendingar mega ekki fá að
kynnast?
Kosningarnar nú snúast annars
vegar um héraðsmál á hverjum
stað og hins vegar um þjóðmála-
baráttuna. Sjálfstæðismenn eru
jafnfúsir að taka dómnum á
hvorum forsendunum, sem hann
verður reistur, aðeins ef kjósend-
ur kynna sér staðreyndirnar og
dæma eftir þeim.
HÁNDRITAMAUÐ ENDURVAKIÐ
FREGNIRNAR af frum-
kvæði nokkurra áhuga-
manna í Danmörku um
upptöku handritamálsins þai,
hljóta að vekja ánægju á íslandi.
Alþingi 1957 skoraði á íslenzku
ríkisstjórnina að taka málið upp
við rétta danska aðila. í sumar
gerði stjórnin svo það að tillögu
sinni við dönsku ríkisstjórnina,
að skipaðar yrðu nefndir frá báð-
um ríkjum til að reyna að finna
lausn málsins. Hér var talið, að
áður en sú tillaga hefði verið
gerð, hefði verið tryggt, að húr-
fengi sæmilegar undirtektir í
Danmörku. Þótt margir mánuðir
séu liðnir síðan, er ekki kunnugt
um, að neitt svar hafi borizt. Er
það út af fyrir sig lítil hæverska,
en mönnum skilst, að ástæðan sé
klofningur innan dönsku stjórn-
arinnar.
Því ánægjulegra er, að málið
skuli nú tekið upp af ýmsun.
merkum mönnum í Danmörku og
tillaga um ákveðna lausn þe«j
borin fram við ríkisstjórnina og
aðra aðila, sem um það hafa úr-
slitaráð. Þessa tillögu verður að
grandskoða og kynna sér, hvort
efni hdnnar sé slíkt, að líklegt sé
að hún leiði til farsællar lausnar
Um það er ekki hægt að segja
án athugunar, en íslendingar
munu vissulega gera þá athugur
af fullum velvilja. Því að það ei
a. m. k. víst, að tillagan lýsir
miklum áhuga á lausn máls-
ins og góðvild í garð íslendinga
Engin skyldi ætla, að sá velvilji
væri takmarkaður við þann hóp,
sem nú hefur hafizt handa i
þessu máli. Þvert á móti er hann
fyrir hendi hjá meginþorra
dönsku þjóðarinnar. Þeir menn
sem nú hafa tekið málið upp.
eru áreiðanlega sannari fulltrúar
hennar, en sú þunnskipaða fylk-
ing afturhaldsmanna, sem vilja
liggja á handritunum eins og
ormar á gulli.
íslenzkur farmaður, Boði Björnsson, tók þessa mynd yfir hafnar garðinn í Helsingfors, er verið
var að skipa Íslandssíld á land.
Úr ýmsum áftum
Hún fær sjónina aldrei aftur
Vildi gefa litlu stúlkunni
augu sín
EITT Kaupmannahafnarblað-
anna skýrði svo frá á dögunum,
að lítil grænlenzk stúlka, sem
verið hefir heyrnarlaus síðan á
unga aldri, hefði orðið fyrir því
áfalli að missa sjónina. Töldu
læknar enga von til þess að tak-
ast mætti að veita henni sjón á
ný. Gamall Kaupmannahafnar-
búi, maður, sem hefur verið fatl-
aður margra ára skeið, en enn
hefur fullkomna sjón, snéri sér
til eins blaðanna og bað ritstjóra
þess að hjálpa sér. Gamli maður-
inn kvaðst ekki hafa getað sofið
síðan hann hefði lesið fréttina um
grænlenzku stúlkuna — og nú
hefði hann ákveðið að gefa henni
augu sín, ef það mætti koma að
gagni. Sagðist hann þegar hafa
séð nógu mikið af heiminum.
Hann væri búinn að lifa sitt feg-
ursta - og kvaðst hann með glöðu
geði vilja gefa litlu stúlkunni
augu sín. Ritstjórinn snéri sér til
heilbrigðisyfirvaldanna, en fékk
það svar lækna, að því miður
mundu augu gamla mannsins
ekki getað hjálpað stúlkunni.
Henni gæti ekkert hjálpað. Er
manninum var færð fréttin varð
hann harmi lostinn. Hann sagðist
hafa verið farinn að hlakka til
þess að geta fært litlu stúlkunni
birtu, nóg væri henni að lifa í
þögninni. En hann fékk ekkert
I að gert og fór frá ritstjóranum
i dapur í bragði. Og litla græn-
I ienzka stúlkan mun áfram lifa í
eilífu myrkri og þögn. Já, örlög
hennar eru dapurleg.
Óhætt að mála Lenin
Sagt er, að listmálarar í Ráð-
stjórnarríkjunum þori nú ekki
framar að mála myndir af komm-
únistaforingjunum af ótta við að
vera sakaðir um persónudýrkun,
þegar foringjarnir falla í ónáð
einn af öðrum. Kommúnistafor-
ingjarnir eru einnig sagðir hrædd
ir við að láta mála royndir af sér
af ótta við að verða sakaðir um
að hafa tilhneigingar til þess að
láta dýrka persónu sína. Eitt er
víst, að á málverkasýningu í
Moskvu fyrir skemmstu þar sem
1500 málarar úr öllum héruðum
Ráðstjórnarríkanna sýndu mynd-
ir sínar, var ekki ein einasta
mynd af núverandi húsbændum
í Kreml. Hins vegar er talið með
öllu óhætt að mála myndir af
Lenin enda voru 40 myndir af
honum á sýningunni. Á einni
mynd sást Stalín meðal annarra,
Sýndi rausn
sem voru að hlýða á Lenin í ræðu
stóli.
„Stálu helmingnum —
bölvaðir“
Eftirfarandi gamansaga er sögð
í Moskvu: Bláfátækur og sisolt-
inn bóndi var orðinn vonlaus
um að fá jarðneska hjálp í
nauðum sínum svo að hann snéri
sér til Guðs og áleit, að hann
einn mundi geta hjálpað sér.
Skrifaði bóndi Guði hjartnæmt
bréf og bað hann ásjár. í lok
bréfsins gerðist bóndi svo djarf-
ur að biðja um 500 rúblur — til
nauðþurfta. Síðan lagði hann
bréfið í póstkassa — og var utaná
skriftin auðvitað til Guðs. Póst-
menn rak í rogastanz, er þeir sáu
bréfið, því að aldrei hafði neitt
slíkt bréf borizt til pósthússins.
Var augijóst, að bréfritari var
einhver einlægur flokksmaður,
svo að bréfið var sent til Krú-
sjeffs, því að ekki töldu þeir að
annar maður gæti tekið við þessu
bréfi. Og þegar Krúsjeff hafði
lokið við lestur bréfsins ákvað
hann að flokkurinn skyldi nú
einu sinni sýna rausn — og lét
senda bóndanum 250 rúblur, það
fannst honum nóg. Bóndi varð
mjög glaður við, er honum bár-
ust peningarnir, en á umslaginu
sá hann, að bréfaviðskipti hans
við Guð höfðu farið í gegn um
flokksskrifstofurnar. Hann skrif-
aði Guði aftur í snatri og þakkaði
sendinguna, en næst, þegar þú
sendir mér eitthvað, sagði hann,
láttu það þá ekki fara um hend-
ur flokksins, því að þeir stálu
helmingnum af rúblunum, sem
þú sendir mér, bölvaðir þrjótarn-
ir.
Auðvalds-hindishnútar
Aðalritari kommúnistaflokks
A-Þýzkalands, Walter Ulbricht,
ritaði á dögunum grein í komm-
únistablaðið „Freie Deutsche
Jugend“, þar sem hann leggur
blátt bann við því að karlmenn
hnýti hina svokölluðu Windsor-
hnúta á hálsbindi sín. Segir hann
sh'ka bindishnúta bera vott um
„vestrænar tilhneigingar“ en
hnútarnir séu ekkert annað en
eitt af fjölmörgum áróðursmeð-
ölum „hinnar hrynjandi brezku
krúnu“. Þá vitum við það.
Heiðraður að verðleikum
Meðal þeirra, er hlutu Lenin-
friðarverðlaunin í ár (áður Stal-
Ulbricht kann skýringu á öllu
inverðlaunin) var U Thero,
Búddhaprestur á Ceylon. Hlaut
hann viðurkenninguna fyrir um-
mæli á þá leið, að hann vildi fara
til Jólaeyja og taka sér bólfestu
Framh. á bls. 19.