Morgunblaðið - 13.09.1966, Blaðsíða 14

14
MORCUNBLAÐIÐ
T>rI?!1it(Sag!ir 13 sept. 196«
Halldóra Bensdikts-
dóttir — Minningarorð
FRÚ Halldóra Benediktsdóttn-
lézt a'ð heimili sína i Bolungar
vik 2. sept. 1966 og verður til
moldar borin í dag. Hún hafðt
kennt hjartameins, og varð það
henni að bana. Hún dó snögg
. lega og skildi því þjáningarlítið
við þennan heim.
í»að er einkennileg tilviljun
að frú Halldóra lézt sama mán-
aðardag og maður hennar gerði
fyrir 8 árum, og hún er einmg
jarðsungin sama mánaðardag.
Frú Halldóra fæddist 6. nóv
1892. Foreldrar hennar voru þdu
hjónin Benedikt bóndi í Brekku
bæ í Nesjum í Austur-Skafta
fallssýslu og kona hans Kristín
Gísladóttir. Hún gekk að eiga
Bjarna Eiríksson árið 1918.
Bjarni var sonur hjónanna Eiríks
bónda að Hlíð í Bæjarhreppi
Austur-Skaftafellssýslu og síðat
í Papey og konu hans Sigríðar
Bjarnadóttur frá Viðfirði. Bjarni
lézt 2. sept. 1958.
Þau hjón unnu mest ævistart
sitt í Bolungarvík, fluttust þang-
að 1919, þar sem Bjarni vai
verzlunarstjóri og síðar kaup
maður og útgerðarmaður. Þeim
hjónum varð fimm sona auðið.
Þeir eru Björn cand mag
menntaskólakennari í Reykjavík.
Halldór bifreiðastjóri í Bolung-
arvík, Eiríkur læknir í Svíþjóð
Benedikt kaupmaður í Bolung
arvík og Birgir búfræðingur og
bóndi í Bolungarvík.
Ég kynntist frú Halldóru fyrst
í bernsku minni á Isafirði, e.i
þar dvöldust þau Bjarni og Ha'I
dóra nokkurt skeið, áður en þau
fluttust til Bolungarvíkur. Við
Bjarni vorum systkinasynir —
Halldór faðir minn og Sigrí'ður
móðir hans voru systkin. Var
því næsta eðlilegt, að nokkuð
náin kynni yrðu milli fjölskyldn
anna. Síðar dvaldist ég nokkur
sumur hjá þeim hjónum á skó'a
árum mínum, svo að ég var um
skeið allkunnugur heimili þeirra.
En rúmlega tvítugur fluttist ég
alfarinn að vestan og hefi að-
. eins komið f stuttar heimsóknir
til Bolungarvíkur síðan. Efri
hlut ævi frú Halldóru þekki ég
því ekki nema af afspurn.
Starfsvettvangur frú Halldóru
var heimilið. Það er mikið starf
að koma fimm sonum til mennta.
Vitanlega mæddi uppeldi son
anna að verulegu leyti á frú
Halldóru, en mikilsvirði var það
að samvistir þeirra hjóna voru
nánar og góðar. Og því má ekki
gleyma, að móðir frú Halldóru,
frú Kristín Gísladóttir, ein gagn
merkasta kona, sem ég hefi
kynnst, dvalist á heimili þeirra
hjóna, meðan hennar naut við
og lét sér sérstaklega annt um
börnin. Átti frú Halldóra þ/i
ekki langt að sækja kosti sína.
Frú Halldóra var hvort tveggja
í senn mikil húsfreyja og mikil
móðir. Ég efa. að ég hafi nokkru
sinni þekkt nærgætnari og alúð-
legri húsmóður. Hún gerði allt
til þess,*að heimilisfólki hennar
liði vel, var hlý í skapi og hyr
í lund. Mig undrar því ekki, þótt
synir hennar Bjarna hafi reynzc
merkir og nýtir starfsmenn í ís-
lenzku þjóðfélagi.
Ég flyt öörnum og tengdabörn
um frú Halldóru samúðarkveðj-
ur mína og minna og samhrygg-
ist þeim í sorg þeirra.
Halldór Halldórsson
t
VIÐ lát frú Halldóru Benedikts-
dóttur hefur Bolungarvík misst
einn af sínum traustustu og
merkustu borgurum. Þessi yfir-
lætislausa, hæggerða kona skil-
aði þjóðfélagi sínu miklu lífs-
starfi. Hún stóð við hlið manns
síns, Bjarna Eiríkssonar, útgerð-
armanns og kaupmanns, af hljóð-
látum skörungsskap, veitti for-
stöðu fjölmennu menningar-
heimili og ól upp óvenju mann-
vænlegan barnahóp.
Þau iijón áttu sex sonu, sem
allir eru sérstaklega vel gefnir
og vel gerðir menn. Allur hlaut
þessi stóri sonahópur góða mennt
un, og allir hafa þeir reynzt
miklir mannkosta- og dugnaðar-
menn.
Á heimili þeirra frú Halldóru
og Bjarna Eiríkssonar var ekkert
yfirborðsprjál. Framkoma fólks-
ins var sönn og hrein, og allir
hlutir báru svip myndarskapar
og látleýsis. Þau hjón voru bæði
mikið starfsfólk, heilsteyptir og
svipmiklir persónuleikar. Sú
æska, sem ólst upp á heimili
þeirra hlaut hollt og dýrmætt
veganesti út í lífið.
Það var mlkill fengur að því
að kynnast þessu góða og drengi-
lega fólki. Frú Halldóra og Bjarni
Eiríksson skildu eftir góðar minn
ingar einar í hugum allra, er
þeim kynntust. Fólkið í Bolungar
vík saknar þessara merku hjóna,
nú þegar þau bæði eru öll.
Heimili þeirra og barna þeirra
naut vinsælda og virðingar allra
er því kynntust.
Vinir frú Halldóru Benedikts-
dóttur og heimilis hennar senda
sonum hennar og öllu skylduliði
einlægar samúðarkveðjur. En
minningin um elskuríka móður
og mikilhæfa konu mun lifa
langt fram um ókominn tíma.
S. Bj.
~ Utan úr heimi
Framhald af bls. 16
studdir af erlendum öflum og
ekki borgj sig heldur fyrir pa
að eyða öllum kröftum sínuui
í allsherjarátök við vali
Bandaríkjanna og hernaðar
mátt nú. heldur sé þeim fyrn
beztu að vinna að eflingu
samtaka sinna og uppbygg-
ingu í kyrrþey og hafast ekki
of mikið að en vera reiðubún
ir til úrslitaátaka þegar að
þeim komi einn góðan veður
dag.
Jafnframt þessu halda Kín
verjar uppteknum hætti um
ásakanir sínar á hendur Sovét
ríkjunum fyrir slælegan eða
engan stuðning við málstaó
byltingarinnar — en gera
þeim um leið nær ókleift að
senda vopn til N-Víetnam
um Kína. Árásir þessar hafa
orðið æ harðvítugri eftir því
sem liðíð hefur á þær og virð-
ist nú, með hliðsjón af ný-
liðnum atburðum í Peking
austur og atferli „Rauðu varð
liðanna" þar, svo sem Kína
stjórn sé að neyða Sovétríkin
til þess að rjúfa samband
landanna að fullu. Meðan öllu
þessu hefur fram farið. haia
einnig staðið vfir hreinsanirn
ar miklu innan kommúnista-
flokks Kína og baráttan um
valdaarf eftir Mao hefur orðið
æ harðari. Það er þó mikið
vafamál, hvort valdamennirn-
ir í Kreml vha nokkuð meira
um það en við Vesturlanda-
búar, hverra tíðinda er næst
að vænta að austan.
Ragnhildur Thoroddsen - Minning
HINN 4. september lézt frú Ragn
hildur Thoroddsen, fyrrverandi
rektorsfrú. Ég vissi, að hún hafði
verið mikið veik, svo að andlát
hennar kom ekki á óvart, þó að
aldurinn væri ekki hár, hún var
nýlega orðin 67 ára.
Frú Ragnhildur var fædd 26.
ágúst 1899, dóttir hinna þjóð-
kunnu hjóna Skúla Thoroddsens
og frú Theodóru Guðmundsdótt-
ur. Hún giftist 1926 Pálma heitn-
um Hannessyni, sem þá var kenn
ari við Gagnfræðaskólann á Akur
eyri, en varð rektor Menntaskól-
ans í Reykjavík 1929, og var það,
þar til hann féll frá 1956. Þau
hjón eignuðust fimm börn og
eru fjögur þeirra á lífi. Síðan
Pálmi heitinn dó, hefur frú Ragn
hildur búið með börnum sínum.
Þetta er í örfáum dráttum hinn
ytri rammi lífssögu frú Ragnhild-
ar, líkt og annarra eiginkvenna
og mæðra.
Frú Ragnhildur ólst upp á
mjög stóru og miklu menningar-
heimili, í stóru húsi í Vonar-
stræti 12, þar sem frú Theodóra
setti sinn svip á allt heimilislíf.
Mörg systkini hennar gengu í
Menntaskólann, og skólasystkini
þeirra gengu út og inn á heimil-
inu, því að þar voru allir vel-
komnir, og þar ríkti gleði og
menning. Þegar ég var ungling-
ur, kom ég þar oft, því að tveir
yngri bræður hennar voru bekkj
arbræður mínir. Ragnhildi kynnt
ist ég þó lítið, hún var ekki í
Menntaskólanum og auk þess
nokkru eldri en ég, og það er
alltaf mikill aldursmunur á glæsi
legri sextán ára stúlku og feimn
um fimmtán ára dreng.
Svo liðu árin, og aðeins þrítug
að aldri fluttist hún með manni
sínum sem rektorsfrú inn í
Menntaskólann, þar sem ég var
orðinn kennari fyrir nokkrum ár-
um.
Það var vandasamt starf, sem
beið hinnar ungu konu, að skapa
sér og manni sínum og börnum
rólegt og vistlegt heimili í rekt-
orsíbúðinni innan um kennslu-
stofurnar og i þeim ys og þys,
sem þar var á göngum. Ung börn
þeirra hjóna voru ákaflega vin-
sæl hjá nemendunum, einkum
stúlkunum, sem dekruðu við
þau á alla vegu, léku sér við þau
og létu allt eftir þeim. Sjaldan
Annað er það sem Kínveri-
um gengur til með afstöðu
sinni og skiptir kannski ekki
minna máli og það er að ekk:
takist í bráð sættir með Sovét
ríkjunum og Bandaríkjunum
(eins og ljóst var að Krúsjeff
stefndi að undir lok valdatíma
síns) þó það myndi skaða Kín
verja sjálfa.
Gagnvart öllu þessu stanaa
leiðtogar Sovétríkjanna varn
arlitlir og ráðþrota. Vilja þeir
ekki sætta sig við að láta Kín
verjum eftir forustuhlutverk
byltingarafla hinna nýfrjálsu
þjóða heims — eins og Krús-
jeff virtist mundu gera — og
hverfa bannig frá bókstafleg-
um boðorðum Lenins — seni
löngu er liðin í andanum
— verða þeir að láta í ljos
samúð með Víet Cong og N
Víetnam og lýsa yfir stuðn-
ingi við hvora tveggju. Hinn
mikli hernaðarmáttur Banda-
ríkjanna í Víetnam, liðsafli
þeirra þar og síauknar hera
aðaraðgerðir, gera Rússum er'
itt fyrir. Nú hrökkva tæpast
lengur fögur fyrirheit og að-
stoðaryfirlýsingar eins og áð-
ur. Þar með er þjarmað æ
meir að ráðamönnunum
Kreml að gera eitthvað —að
senda meiri og öflugri vopn,
senda „sjálfboðaliða“ en ekxi
bara tala um þá — eða að öðr-
um kosti — gera úrslitatilraun
til þess að sætta Bandaríkin
og N-Víetnam.
Kínverjar vita mætavel að
leiðtoga Sovétríkjanna greinir
töluvert á einmitt í þesst
máli — og það svo að viðbúið
var hljótt í húsinu, ærsl í frímín
útum á daginn, fundahöld, hljóm
list og dansæfingar á Sal og
göngum langt fram eftir kvöldi
og fram á nótt. Og á stórhátíð-
um fylltist heimili þeirra af
nemendum og kennurum, sem
komu þar saman til veitinga og
samfunda.
En alla þessa erfiðleika yfirsté
hin unga kona með hæglæti, geð-
ró og góðvild og hinu elskulega
töfrandi brosi sínu, sem allir
hlutu að bráðna fyrir. Þannig
minnist ég hennar frá þessum
árum.
Vegna húsnæðisþarfar skólans
fluttust þau hjón eftir nokkur ár
úr skólahúsinu, en bjuggu þar
þó aftur um skeið síðustu stríðs-
árin. En þó að þau flyttust burt
úr skólahúsinu, áttu þó bæði
kennarar og nemendur oft er-
indi á heimili þeirra og var þar
jafnan tekið með velvild og
hlýju. Á samkomum skólans
stóð hún við hlið hins höfðing-
lega eiginmanns síns, glæsileg,
mild og ástúðleg. Meira en hálfan
þriðja áratug stóð hún við hlið
hans sem rektorsfrú, miklu leng-
ur en nokkur önnur kona í þeirri
stöðu.
er að þessi ágreiningur, þóct
ekki hafi hann hátt farið til
þessa — brjótist út og verði
til þess að minnka vald sov-
ézka kommúnistaflokksins yf-
ir öðrum kommúnistaflokk-
um heims og jafnframt draga
úr framförum þeim sem Kos/
gin hefur tekizt að koma á :
innanlandsmálum þrátt fyrir
töluverða andspyrnu skrií—
stofuvaldsins. Sjálfir hafa
Kínverjar misst öll völd sem
þeir áður höfðu innan heims-
kommúnismans og hafa pvi
engu að tapa en til mikils að
vinna ef þeim auðnast að
sundra forustu Sovétrríkj-
anna.
Til þessa hafa Kínverjar
notað styrjöldina í Víetnam
til þess að halda fjarri vin-
áttutengslum Sovétríkjanna
Qg Bandaríkjanna en Sovét-
menn aftur á móti notað sér
hana til þess að láta Banda-
ríkin veita Kína nokkurt að-
hald í Asíu ef svo má að orði
komast. Þessum leik eru tax-
mörk sett og nú líður óðum
að þeim. Bandaríkjamen.i
ættu að gera sér það ljóst og
spyrja sjálfa sig — en kannsx:
þeir hafi þegar gert það? —
Hvort ekki sé nú kominn tími
til þess að fala vináttu Sovét
ríkjanna á ný — ekki með
hávaða og herlúðrablæstri
heldur með stakri leynd — og
freista þess að koma Sovétríkj
unum úr þeirri klípu sem þau
hafa sett Bandaríkin í um
leið og sjálf sig.
OBSERVER — öll rétt-
indi áskilin.
Og árin liðu. Þau hjón urðu
fyrir andstreymi eins og aðrir.
Þau misstu son sinn ungan og
var þeim það mikill harmur.
Heilsu hins þrekmikla manns
hennar, Pálma Hannessonar,
hnignaði og hann lézt löngu
fyrir aldur fram aðeins 58 ára.
Og sjálf átti hún árum saman
við heilsuleysi að stríða, sem að
lokum leiddi hana til bana. En
hún tók þessum örlögum með
æðruleysi og sálarró í öruggu
skjóli barna sinna.
Ég sá frú Ragnhildi síðast í
júmmánuði, þá sýnilega sárveika.
Hinni fögru konu frá þrítugsaldr-
inum var brugðið vegna veikind-
anna. En sama rósemin og mild-
in lýsti úr augum hennar, og
sama blíða brosið lék um andlit-
ið. Og þannig minnist ég hennar
og þannig minnist skólinn henn-
ar og þakkar henni áhrif hennar
um mörg ár.
• Við hjónin þökkum henni sam-
vistir um áratugi og vottum
börnum --hennar og öðrum ást-
vinum samúð okkar.
Einar Magnússon.
t
NÚ er frú Ragnhildur Thorodd-
sen öll. Maður minnist með
kærleika slikrai konu.
Ragnhildr.r var gift Pálma
heitnum Hannessyni, rektor,
sem var st.ór í sniðum, enda að-
lagaði sig Ragnnildur hlutverki
sínu sem kona n kilhæfs manns,
og gat að finna mikla „har-
moníu“ á htimili þeirra.
Þessu kynntumst við ungt
fólk í skcJa á menntunar- og
þroskaárurr. okkar, sem vegna
kunningja- og vinabanda leiddi
okkur til þess að kynnast fcú
Ragnhildi op beimili þeirra
hjóna. Hem.ar framkoma ein-
kenndist ætíð af hlýleik, skiln-
ingi og velvild., nokkuð, sem
gleymist ekki í hringiðu lífsins.
Þessi fátæklegu orð eru ekki
aðeins rituð ti; að minnast
mætrar konu. heldur einmg
eiginmanns tænnar, Pálma Hann
essonar. — Þeir sem hlutu þá
gæfu að kynr.ast þeim báðum
og heimili þeiira, gleyma því
ekki. — Það göfgaði.
Vil ég að iokum votta börnum
og tengdabörnum innilega hlut-
tekningu, svo og öðrum ættingj-
um og vinum.
Benedikt Bogason.
SLÖKKVITÆKI
margar gerðir
fyrirliggjandi.
Ólafur Gíslason
& Co hf._____________
RAGNAR TÓMASSON
HÉRADSDÓMSLÖGMAÐUR
AUSTURSTRXTI 17 - CSlLLI & VALOl)
sImi 2-46-45
Málflutningur Fasteignasala
Almenn lögfrxgistörf