Morgunblaðið - 24.01.1970, Page 10

10
MORGUN'BLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 24. JANÚAR 1970
S-lOWAItl'
EFTIR
GÍSLA SIGURÐSSON
Sjónvarpið hefur ekki almennilega
á heilu sér tekið eftir áramótin. í>að
hefur ugglaust kostað bæði svita og tár
að gera okíkur dagamun yfir hátíðam-
ar, og þá er það samikvæfmt venjumni,
að eftir mikil átök er slappað aÆ. Einn
ágætan mann heyr@i ég taka svo til
orða á dögunum, að það væri meiri guðs
blessuniin þegar dagslkirá sjónvatrpsins
væri svo léflieg, að ekki væri minnsta
tfreisting að horfa á neitt af henmi. Af
þessu sést, að sjónvajrpið getur gert
menn ánægða með ýmsu móti. Þegar
öllu er á botninn hvolft, er ef til vill
hreánt ekki æsíkilegt að sjónvarpedag-
Skráin sé betri en hún er. Mamnskapur-
inn er þá að minnsta kosti ekki eims
tjóðraður við dkerminn, jafnvel að tími
gefist til að líta í bðk.
Ekki er ólikliegt að aðsókn að kvik-
myndaihúsum haifi eitthvað aukizt í síð-
ustu viku og kamnski hafa einhverjir
gluggað í jólabækuimar sínar. Á síð-
ikvöldum síðiustu viku hefur maður oft-
aist án minnstu eftirsjár geta gert eitt-
hvað annað en að horfa á sjónvarpið.
Og sem sagt: liklega eru þetta eims kom-
ar timburmenn sjónvarpsins eftir ára-
mótaslkaupið og allan hátíðabraginn
um jól og áramót.
★
Einhvem tíma á dögunum var endur-
sýnd kvikmynd, sem íslenzkir sjónvarps
anenin tóku á eyjunni Mallorca. Spyrja
mætti hvens vegna peningum og tíma
sé varið til þess að kynna þessa spánslku
eyju sérstaMega, en svarið várðist aiug-
ljóst: Mallorca er uppáhaldsstaður fjöl-
margra ísiendinga, sem þar hafa dvall-
izt í sumarlLeyfum sínum og trúlega hafa
þeir ráfjað upp sælar endurminningar,
þegar gamaikuinina staði á þessari eól-
areyju bar fyrir augu á Skerminum.
Um það má svo endalaiust deila, hvað
eigi að vera með og hverju sé ofaiukið
í mynd einis og þessari. Að vísu virðiist
svo setm sjónvarpsmerm hafi verið þar
á ferðinni snemima vor3, því baðstrend-
ur voru næstum mannlausar á móti þvi
sem verður síðsumars. Þó að kvikmynd-
in hafi mikla möguleika fram yfir aðra
miðla, þá finnst mér samt að það sér-
staika andrúm og sú ,,stemimning“ sem
ríkilr á Mafcrca hafi aðeins að takmörk
uðu ieyti náðsit í þesisa mynd,
★
Nú virðist svo sem öldurnar kringum
Brúðkaiupið sæla séu heldur farnar að
lægja, og þess vegna er bæði þamft og
heilsusiamlegt að geta rifizt ögn um
mjólfcursölumálin. Frú Amna Snorra-
dóttir var stkeleggur og ágætur fulltrúi
neytenda í umææðuþættinum um þessi
mál. Sveinm Tryggvason var fulltrúi
fyrir embættismennina, sem ráða
gkipulagimu. Hins vegar get ég ékiki
fallizt á, að Sveinn hafi í þessum þætti
getað talizt fulltrúi bændastéttariinnar.
Ég hef rætt þessi mál við allmaæga
bændur, og heyrist mér, að þeir hafi
ekkert á móti því að neytendur geti
náð í mjóik og mjóllkurafurðir þar sem
þægilegast er fyrir þá. Og ótrúlegt er
það á áttunda tug 20. aldar, að kaup-
maður einn norðanlands er lögsóttur
fyrir að hatfa útvegað viðslkiptavinum
isiínium mjóilk úr öðrum firði. Þetta
minnir vissiulega alllt af mikið á það,
þegar menin voru hýddir fyrir að
kaupa sér snæriisspotta eða Ásmundar-
jám utam umdæmis hinmaæ tilsíkyldu
einókunarverzlunnar. Sumir bændur
gkaunmaist sín hreinlega fyrir a@ þetta
gkuli eiga sér stað, og marga girunar
að með þessum aðferðum sé verið að
vennda Reykjavíikurimarkaðinn gegn
hugsanlegri imnrás mjólikursamiags
Kaiupfélags Eyfirðinga, sem er miklu
betur rekið en Mjólkurbú Flóamanna.
Má minna á, að Flóabúið hefur 34
mjól'kunfræðiinga fyrir 34 millljónir
lítra, en Mjóilkunsamlagið á Akureyri
kemst af með 3 mjólkurfræðinga fyrir
19 milljónir ilítra. Bændur viæðast sjálf-
ir ráða sórahtlu í þessu efni, en gamalt
og stiirðniað emibættiismanniaivaild hefur
komið söluimálumum í fastan og óum-
breytanlegan farveg. Og eimis og ævin-
lega, þegar um einn kost er að ræða,
Skiptir litlu máli, hvort neytendur eru
ánægðdæ.
★
f Vínarborg virðast menn að ýmsu
leyti fast heftir við liðdnn tíma, og
kannslki er það von. Þegar þedr færa
upp viðlhafnardagskrá, þá verður það
með Straiussvölisum, síðlkjólum og bar-
ók-gkreyttum viðhaifinansölum, eða
glæstuim óperuhúsum. Tónlistin er þeirn
runtnin í merg og bein, en þeir eru
beldur éklki búnir að gleym-a Franz
Jósef og stássinu í kringum hi.rðina í
Schönburg. Þetta var þægileg dægra-
styttiinig, án þess að vera nýstárleg eða
spennandi.
★
Ekki minnist ég að hafa séð neitt
einis þunnt frá meistara Hitchock, og
myndina á laiugardagimm; hún hét
Iilur grunur. En hún er líka komin til
ára sinna, gerð 1942. Af einhveæjum
ástæðum hefur sjónvarpið sérstakar
mætur á amerísflcri kvikmyndagerð
stríðsáranna.
★
Það er með David Frost eins og
rjómatertumar; maður þolir tákmarkað
magn, og missdr síðan lystina. En þeir
tvíimennimgar, Ronnie Barifeer og Ronnie
Corbet, enu hreinasta afbragð og ör-
stuttar slkyissur þeinra eru aft flramúr-
gkanandi hmyttnar. Og avo er það Card-
er lsékmir. Flóð sjónvarpsmynda um
glæpi, bófahasar og ofbeldi hlýtur að
kaöa fram andstæðu sína, og þá er
hætt við að góðmennið veiði málað
sterkum iitum. Carder er einn slíkur:
góðmennslkan sflulrángurinin og fómlfýs-
in á gílfurlega háu piani. En hins vegar
er mér fyrirmunað að skilja tilgang
þess að fylla þætti af þassiu tagi með
þreytamdi hávaða. Þanmíg var flótta-
maðurinn til dæmis. Aldred friður fyr-
ir einlhverju direpledðinlegu lagi, sem
alveg virðist vera út í bláinn, en dynur
yfir mann hvað eftir annað eins og
hríðiarél.
★
f sjónvarpinu er þó hægt að skrúfa
niður í hávaðanutn. Það virðist aftur á
móti enfiðara á skemmtistöðunum, og
það var fcominn tími til að skera upp
herör gegn hávaðanum þar, og þeim
islkemmdum sem næstum fullvíst er, að
hann veldiur á heyrn manma. Það var
vislsulega þarfur hlutur hjá Stefáni
Halldórssyni að taka þetta efni fyrir
í sínu góða tómi. Aftur á móti var
hljómisveitin Trix með lakari trixum
Stafáns í þessum þætti. Þó var sjálf
músifcin hneint ekki afleit, og allir
þessir ungu rnenn kunnu bærilega á
hljóðfærin sín, En það er ömurlegt að
sjá svofcallaða skemmtikrafta standa
eins og múmíur á sviðdnu. Gítarleifcariinn
isiem Stefán taflaði við, getur efldki tal-
izt neinn meiriháttar máksfc.rafsm aðúr,
fremur en flestir kollegar hans, sem
reynt hefur verið að tala við í útvarpi
eða sjónvarpi. En það hafla kannski ver-
ið mistök að tala eflíki við hann á
enSku. Að minnsta kosti sungu þeir
hvem eimasta texta á enSku, sem er hér
um bil eims klént og hugsazt getur. Aulk
þesis var átakamleigt að hlusta á söngv-
arann. Er allt í ednu orðinn sfcoætur á
ungum möninum með einhvern snefil af
raddgaéðum? Og hvaða fcröfuir sfcyldu
eiginlliega vera gerðar, þegar hljómsveit
velur sér söngvara? Það er að vísu
fjöldi manna, sem éfcki getur siungið. En
sem betur fer dettur þeim fæstum í
hug að troða upp í sjónvarpinu.
Birgir ísleifur Gunnarsson, horgarfulltrúi;
í f jölmennum borgar-
stjómum flyzt valdið
frá borgarfulltrúunum
HVER SEM tefcur þátt í
stjómmálastairfi, verður að
venjaist því, að þau bflöið, sem
andstæð em í gkoðunum, geri
sér far um að snúa út úr um-
mælum hans, rangtúlka skoð
anir hanis og og jafnvel gera
honum upp orð. Grednilegt er
að sumum blöðum fininst það
öruggara að sjónanmið and-
stæðinga þeirra kamást ekiki
á framfæri nema með því að
breyta þeim meira eða minna.
Menn hljóta þó að spyrja sjálf
an sig að því, hvort þetta sé
nauðisynlegt. Hvort éklki sé
heiðarlegra að allar ékoðanir
fái óþreniglaðar aðkom.afram
fyrir aknenning, sem sáðan
taki afstöðu. Þrátt fyrir alla
óskhyggju komast menn þó
fljótt að raun um, að þannig
er þetta ekki nema með und-
ante&niingum. Þátttakendur í
sjómmálum venjast þessu þó
fljótlega og verða ónæmir fyr
ir því.
Ég hef t.d. efcfci lagt það í
vamia minn að svara þeim
rangtúlkunum á ékoðunum
mínuim, sem ég hef oft lesið
í dagblöðum ednis og Tíman-
um og Þjóðviljanum. Það
mjmdi æra óstöðugan að elta
ólar við sflikt. Að þessu sinni
ætlia ég að breyta út af
vananum og gera að umtals-
efni frétt af borgairstjómar-
fundi, sem biirtist í Alþýðu-
blaðinu sl. laugardag og hef-
uæ síðan verið notuð til að
leggja út af henni í leiðara
blaðsins og Tíminn reyndar
tékið fréttina upp óbreytta.
Ber einikum tvennt til að ég
bregð út af vananum: í fyrsta
lagi óvenjulega gróf rangtúlk
un á ræðu, æm ég flutti á síð
asta fundi borgarstjórnar aufc
þess, sem eftir mér voru höfð
orð, sem ég hatfðd aldrei sagt.
í öðru lagi kann það að vera
að fólk hafi meiri trú á sann-
leiksgildi frétta Alþýðublaðs-
ins en t.d. Tímans eða Þjóð-
viljans þegar Alþbl. nú eftir
langt hlé tekur að rita fréttir
af borgarstjómarfundum. —
Fólfc kynni lifca e.t.v. að balda
að blaðamenn Alþbl. reyndu
að meta einhvers áferðarfal-
lega grein menntamálaráð-
Birgir ísl. Gunnarsson
herra í Alþbl. fyrir sfcömmu,
þar sem hann fordæmdi hauð-
lega óheiðarlega bflaða-
menugku. Hann þatrf þó greini
lega að kenna sínum heima-
mönnum betur.
Á síðasta fundi boingarstjórn
ar var afgreidd tillaga, sem
borgarfulltrúar Alþýðuflokks,
Alþýðubandalags og Fram-
sóknarflaklks höfðu samein-
azt um og var þess efms að
fjölga borgarfuflltrúum úr 15
í 21 og borgarráðsmönnum úr
5 í 7. Borgarfulltrúar SjáTf-
stæðisflakfksins felldu þesisa
tillögu og gerði ég borgaæ-
stjórn nokkra gredn fyrir skoð
unum mráum á þessu máli.
Mun ég í stuttu máli hér á
eftir draga þau helztu rök,
siem ég flutti gegn tillögunni.
Um fjölda fuBtæúa í sveit-
astjómum eru tvær megin-
stefnur uppi í heiminum. Önn
ur leggur áberzflu á fjölmenn-
ar gveitaatjóimiar. Hiin leggur
áherzlu á tiltölulega fámenn-
ar gveitastjómir. Sú stefna,
sem aðhyllist tiltölulega fá-
mennar sveitastjórnir, bygg-
ist á því, að hver fulltrúi um
sig geti tékið sem mestan þátt
í umræðum og afgreiðsilu
mála. Hún byggist á þeirni
staðreynd, að því stærri sem
fuliitrúasamkoman er, því
minna taékifæri veiti hún fufll
trúunum að ræða málin gaum
gætfilega, ábyrgðin dredfist
meára og hver fulltrúi sé raiun
verulega knúinn tii að eetja
sig inn í máldn, ef hann vill
standa sig í stöðu sinni. í
hinum stóru sveitastjórnum
er það yfirleitt fámennur hóp
ur fulltrúa, sem láta sig mál-
in raunverulega slkipta. f um
ræðum taka eingöngu þátt
flolkfkgforingjar eða sénstafcir
talsmenn flofclkanna, en aðrir
sveitastjórn,armenn láta sig
málin litlu varða. Þeirra hlut
verk er að rétta uipp höndina
í atkvæðagreiðslum.
Þessar meginskoðanir hafa
verið settar fram í bók, sem
geflin var út á vegum alþjóða
sambandis sveitafélaga í
Haag árið 1961. Þar segir
einnig, að til a0 verða veru-
lega áramgursríkar verði hin-
ar stóru sveitasitjómir að
treysta mjög á fraimlkvæmda-
aðilana þ.e. embættiismenn-
ina eða á nefndir og ráð eða
hvort tveggja. Raunán getur
því hægfliega orðið sú, að sveit
astjónnirnar aflsaii sér va.ldi
til aðila, s«m þega-r bezt gegn
ir, eru aðeinis óbeint ábyrgir
gagnvart kjósenduim. M.ö.o.
valdið í hinium stóru sveiita-
stjórnum færist í mun úr
höndum hinna kjörnu full-
trúa í hendur séæfræðiniga eða
embættismanna.
Borgamstjóm stóð því nú að
mínu mati flrammi fyrir
þeirri spumiingu, hvora meg
in stetfnuna ætti að velja. Að
víisu má segja, að það sfcipti
ékfkd sköpum í þessu efni,
hvort borgarfulltrúar eru 15
eða 21, en þá ber að hafa í
huga, að það hafur verið yfir
lýst stefna a.m.k. surnra
þeirra, sem stóðu að fjölgun-
artillögunini nú í borgarstjóm,
að fjölga ætti meiæa og fara
alveg upp í lögleyfða tölu, það
er 27.
Talsmenn fjölgumar hafa
haldið því fram, að með fjöflg
un væri betur tryggt að fleiri
stéttir eða hagsmunialhópar
fengju fulltrúa í borgartstjórn.
Því er til að svara að fjölgun
tryggir það á engan hátt.
Borgairstjóm er nú kosin hlut
fallSkosninigum af mörgum
listum, sem eru samansettir á
ýmsan hátt og etftir mismun-
andi regium hjá hinum ýmsu
flolkfcum manna, sem bjóða
flram til borgarstjómar. Það
veaður því nánast tilviljun,
sem ræður, þegar kosningar
hafa fram farið, hvemig borg
amstjómin Skiptist eftir stétt-
Framhald & hls. 15