Morgunblaðið - 24.01.1970, Blaðsíða 12

12
MORGUNBLAÐIÐ, L.AUGARDAGUR 24. JANÚAR 1970

Otgefandi
Framkvæmdastjóri
Ritstjórar
Ritstjórnarfulltrúi
Fréttastjóri
Auglýsingastjóri
Ritstjórn og afgreiðsla
Auglýsingar
Áskriftargjald kr. 165.00
1 lausasölu
H.f. Árvakur, Reykjavík.
Haraldur Sveinsson.
Sigurður Bjarnason frá Vigur.
Matthías Johannessen.
Eyjólfur Konráð Jónsson.
Þorbjörn Guðmundsson.
Björn Jóhannsson.
Árni Garðar Kristinsson.
Aðalstræti 6. Srmi 10-100.
Aðalstræti 6. Simi 22-4-80.
á mánuði ínnanlands.
kr. .10.00 eintakið.
VERNDUN FISKSTOFNANNA
ITm miðjan janúar sl. birti
^ Morgunblaðið frétt þess
efnis, að miklar breytingar
mundu væntanlega verða á
fiskveiðum Sovétríkjanna á
næstu árum og áratugum. í
fregn þessari kom fram, að
Sovétmenn mundu leggja
áherzlu á smíði nýrra togara
til veiða á miklu dýpi og
fjarlægum miðum. Ástæðan
fyrir þessari afstöðu Sovét-
manna til fiskveiðanna er sú,
að sérfræðingar þeirra hafa
miklar áhyggjur af framtíð
fiskveiða á þeim fiskimiðum,
sem nú eru þekktust.
Sovézkir sérfræðingar telja
jafnvel, að fiskistofnamir á
Barentshafinu milli íslands
og Noregs og á íslandsmið-
um séu að eyðast. Nú þegar
hafa Sovétmenn sent skip til
veiða við strendur hitabeltis-
landanna og má búast við, að
meira verði gert af því í
framtíðinni.
Nú er það að vísu svo,
að íslendingar eru fremst-
ir allra þjóða í aðgerð-
um til vemdar fiskistofn-
um. Hafa m.a. verið gerð-
ar mjög víðtækar einhliða
ráðstafanir til þess að vemda
íslenzku síldarstofnana. Hafa
síldveiðar verið bannaðar ís-
lenzkum skípum að því er ís-
lenzku síldarstofnana snert-
ir frá því i marz og fram í
september, og settar hafa ver-
ið reglur um það magn, sem
veiða má af þessari síld. Er
það 50 þúsund lestir. Enn-
fremur hefur verið bannað
að veiða smærri síld en 25
sentimetra langa.
Auk þessara ráðstafana til
vemdar íslenzku síldarstofn-
unum, hefur verið grip-
ið til annarra aðgerða til
þess að vemda fiskstofninn
við strendur landsins. Neta-
veiðar hafa verið bannaðar
á Breiðafirði og á svæðum
út af Reykjanesi er einungis
heimilt að veiða á línu og
handfæri, vissan tíma árs. Þá
hefur dragnótaveiði verið
bönnuð á öðrum tíma en 15
júlí til 31. október. Og loks
má minna á þær takmarkan
ir, sem gilda um veiði á hum
ar og rækju. Allar þessar
aðgerðir em beinlínis friðun-
arráðstafanir, en auk þess
hefur útfærsla fiskveiðilög-
sögunnar gefið möguleika til
að koma í veg fyrir rányrkju
á fiskimiðunum umhverfis
landið. Líklega em þeir alltof
fáir, sem hafa gert sér grein
fyrir því, hvílíkt alvörumál
er hér á ferðinni. Það em
einna helzt embættismenn og
sérfræðingar, sem um þessi
mál fjalla vegna starfa sinna
En hætt er við, að skilningur
almennings hafi ekki verið
nægilega mikill. Hann þarf
að glæða og auka. Er þá ekki
að efa, að almannastuðning
ur verður fyrir hendi, ef
nauðsynlegt reynist að grípa
til enn frekari ráðstafana í
þessum efnum.
Prestssetur á Þingyöllum
F’yrir Alþingi liggur nú
* fmmvarp, þar sem m.a.
er gert ráð fyrir, að Þing-
vallaprestakall verði lagt nið
ur og að presturinn í Mos-
felli skuli framvegis þjóna
því. Þetta er mjög misráðið
og ber að vona, að Alþingi
fallist ekki á þessa breytingu.
Sú skylda hvílir á Alþingi og
alþingismönnum að varð-
veita reisn Þingvalla.
í viðtali við Morgunblaðið
í gær sagði séra Bjarni Sig-
urðsson í Mosfelli m.a.: „Hins
vegar tel ég aldeilis fráleitt
að prestsembættið sé lagt
niður á Þingvöllum. Það er
siðferðileg skylda þjóðarinn-
ar að hafa prest á Þingvöll
um, svo rótgrónum stað í
sögu og menningu þjóðar-
innar.“ í þessum orðum felst
kjami málsins, höfuðrök-
semdin fyrir þvi, að Alþingi
eigi að hafna þessari tillögu,
eins og blaðið hefur raunar
ástæðu til að ætla að sam-
komulag sé orðið um.
Flugvélasala Frakka
Arabar og ísraelsmenn eru
ekki einir um að stuðla
að ófriði í Austurlönd-
um nær. Þær þjóðir, sem
sjá stríðsaðilum fyrir vopn-
um bera einnig sinn hluta
ábyrgðarinnar. Ákvörðun
frönsku ríkisstjómarinnar
um að selja 100 orrustuþot-
ur tii Líbýu er furðuleg.
Fyrirsjáanlegt er, að Líbýa
hefur ekkert við þessi hem-
aðartæki að gera og því ekki
ólíklegt að þær falli í hendur
Egypta. Á sama tíma vinnur
franska stjómin að því að
koma á friði í þessum heims-
hluta ásamt Bretum, Banda-
ríkjamönnum og Sovétríkj-
imum. Það virðist lítið sam-
ræmi í athöfnum þessum.

Stúdentar
haskólinn
t!
EFTIR BJÖRN BJARNASON
FÉLAGSSTOFNUN stúdenta var kiom-
iið á fót voríð 1968, þegar Aiþingi
saimiþykkti lög þess efnis. HLutveirk
hienmiair er að annast reikstur og upp-
byggimgu þjóniuistufyrintaekja stúdenita.
Þessi fyriritæití eiru helzt: stúdenitaigarð-
ar, bairmalheiimdflii, bókisaflia, matsala og
fcaffisailia. Félagssitofnunin nekur auk
þesis HóteQ Garð í stúdemtagörðuiniuim á
suimriin. í stjóm stofnuinairinn ar sitja þrír
fuflltrúar stúderuta, fulltrúi háskólaráðs
og fuflltrúi menintamálaináðiuinieytisiins.
Fyririmynd félagsstoÆrwnariininiar er
niorsk. Við há'Skóia í Noragi starfa
Studienitsamsikápniader, sem gegna sama
blutverki og féiagsisitofniuiniin hér. Stud-
enitsaimskipinaidein í Osió er geysAsitórt
fyrirtæki, sem hiefiur mikii umsvif á
mörigum sviðum. Engimn getur amnað
en fyllzt aðdáum á glæsiiegri sitúdenta-
byggð við hásikólann í Os/lo, sem hefur
risið fyrir fraimtak Studentfiiamskipinad-
en. Univerisiteitsforiaiget í Oslo er rekið
á vegium sama fsrrirtæikis, en það er al-
kiuinimuigt á Norðiuriömdunum og víðar
fyrir myndaxiega bókaútgófu.
Aiþimigi veitir féflaigissstofmium fé á fjár-
lögum, auk þesis sem húm nýtiur tekna
af eigin fyrirtækjum. í>ær eim mes-tar
af rekstri Hótels Garðs. Á þessu skóLa-
ári mum um háLfri mdflíLjón króna af
tekjium hótaisiims veitt til stúdemtagarð-
anima. Bftir að féilagsis'tafmiunin tók til
starfa, var tekin upp árieg skirásetming
stúdienta við háskólamn. Fmam til þess
tírna var stúdemitum aðeinis skylt að inm-
rita sig, þegar þeir bófu nám við skól-
ann. Þeir héldust svo á sikirá hains, þamg-
að til þeir Luku prófi eðia voru strikað-
ir út af bamnii vegmia anmarria atvika. Nú
er emgimin tailinm við niám í háskólanum
nemia hanm Láti skrá sig áriega, Skrá-
setniinigangjalddð niemur 1000 krónum á
áiri. Því er varið þammig: stúdientairáð
fær 300 krónur, félagsstofnum 500 krón-
ur og 200 krónur renraa í sjóð, sem fé-
liagsistofnium ráðstafar til ýmisis konar
félagsstartfsiemi stúdenta. Hér ber að
geta þess, að skrásetniinigargjiaildið greiða
þeir stúdemtar eimir, sem stumda nám
við háskióiianm Lemgur en eitt ár. Ný-
stúdentar gtneiða 1000 krómur í inmrit-
unargjald, og renma 2/3 hiutar þess til
háskóLans en 1/3 í srbúdentaskiiptaisjóð.
—★—
Stæmsta venkefnið, sem félagsstofnum-
in betfur ráðizt í til 'þessia, er byiggimg
stúdemtaheámilisins, félagsheimilis stúd-
enta. Það rís nú af giumini miLli Gamla
garðö og Þjóðminjaisatfns og verður fok-
beit inin/an sfcamms. Stúdie/ntaiheimiílið er
byggt fyrir fjármagn fná ríkissjóði, há-
steáianum og stúdentum. 1 húsinu munu
hin ým/su þjómiuistufyrirtæfci stúdenta fá
aðistöðu fyrir starfsiemi síima, sem hetfur
verið næista báglborin til þessia. Mötu-
neyti stúdienta betfur verið neikið við
élærwar aðstæður í kjiaíflana Gamla garðs.
I stúdenrt/aheémdlLiinu verður matsaiur,
sem rúimar 200 mamns í sæti samtímis.
Gert er ráð fyrir, að þar verði umnt að
veita um 400 manns þjónustu í hádeg-
iwu. Bn það færiist nú mjög í autoama, að
stúdentar séu alflan diaginn í háskólam-
um. Eimkium etftir að iesistoÆum hams
fjöigaði. Bóksaia stúdemta fær rúm/gott
húsmæði í stúdemtaheiimiiLimu. Undanfar-
iin ár hefur hún búið við þröm/gam bost í
fcjailaira hásfcóiiaibyggingarinnar og efcki
'getað sinmt öilflium þeim krötfum, sem tiíl
henmar eru gierðar. Þar verða einmig
fumdars/alir og aðs/taða fyrir him ýmsu
féiög stúdienta.
—•
Bygginig mýrtna stúdientagarða verður
væntaniagia næsta stórverkiefni félags-
stofnuinar. Vilð háskóiamm eru nú tveir
stúdentagarðar, Gamli garður, sem tek-
inin var í notfcium 1934 ag Nýi giarður
frá 1943. Samtatlis eru 103 herbergi til
réðstöfumar fyrár búsetu stúdemta á
görðuinum. í skýrsAu háskóflanetfmdar
um etfiiinigu hásfcóflans fcemur tfram, að aif
805 stúdieintium, öðrum en nýstúdieintum,
sem upplýsingar tfenguist um haustið
1968, bjuiggu 405, eða 50%, í ieigufhús-
næði, þ.á.m. aðleins 66 (8%) á stúdenita-
görðunum. I eigin húsnæði bjiuiggu 100,
en 300 í foraidrahúsum. Samkivæmt
fcönnum fré 1968 er tafliið, að þá hatfi um
42% stúdiemta veríð í hjúsfcap. í skýrslu
háskóAanetfmdar segir:
„Undirmetfnd háskóflamietfndar hefur
áætflað, að við núverandi aðstæður sé
þörf fyrir mjíög aúfcið garðrými, eink-
um fjöflskýlduibúðir. Háskóilainetfnd tel-
ur þörtf á mikiu átaki á þessu sviði, em
teflur sáig ekki hatfla tök á að gera ákveðn-
ar tilllögur um, hve ört skiufli byggt.
Eklfci verða heidiur gerðar ákveðnar til-
iögur uim fjárrwögmum.. Þó er tvímæla-
iauist eðliliegt a’ð apiinberir aðilar styðji
byggingu stúdientagairða, bæði mieð fyr-
irgreiðsflu uim lámstfé og beiimum fjár-
framflogum. Ástæða er til að bewdia á,
að lausn búsmœðiisivamda stúdiemta er
eklki sérmiál háskólans, heldur liður í
iausn húsmæðismáia Reykj avifcuravæð-
isinis, og byggimg stúdentaigarða eyfcur
heiidarframboð á akmemmuim húsmæðis-
miarfcalði ekki síður en byggimg ammars
íbúðarbúsniæðis. “
í hinum tilvitnuðu orðum fcemiur fxami
glögg stetfmuyfirflýsimig hásíkóLametfmdar
þess eíniis, að opinþerir aðilar fjár-
miagni bygginigu stúdentagarða. Er
þeirrl stetfnu fyigt á öðrum Norður-
lönduim, enda þótt fraimfcvæmd hemmar
sé efcki aflls staðar sú saima. Opiinberu
fjiármiagni er veitt til húsbyglgimiga hér
á larndi af húsmæðismáliastotfmum, Sam-
kvæmt núgildiamdi útMurtumainregflum
stofnuinarimmar er eikki heámiflt að
iáma fé til byggingar stfúdeiwtaigarðia. Er
næsta erfitt að sjá gild rök fyrir sií'ku
banni og hlýtur að fcoma áð því, að
þessum rieglum verði breytt stfúdentum
í hag. Á síwuim tímia löigðu sveitarfélög
frarn drjúgam skieirtf til bygigingar
stúdiamtagarða, og þartf varla aið etfast um
jáfcvæðan viija þeárra nú. Enda þótt
maginhiuti fjárframflaga tiL stúdenta-
garða yrði lánistfé, þyrfltá einlhver hlu,ti
þesis að vera óatfturkrætfur. Stúdemta-
garðar eru eimmitt reistir með það fyrir
auiguim að tryggja stúdemtuim hótfliegri
húsaflieigu en á aflmsinnum marfcaði. Ekki
rwá gleymia því, að drjúgar tekjur geta
odðið atf refcstri sumarhóteils á einstakl-
ingsgarð'i. Hanin myndi eininig leysa úr
brýnni þörf á hótelrými hinm stutta
ferðamawmatfíma.
Hér verður hvorki fjalflað um skipu-
lag né hugisamflega áfangaistærð nýrra
stúdentagarða. í þeirn efnum eru mairg-
ar iauisnir. Til dæmis bjó ég nýlega á
stúdientfagarði í EngLandi, þar sem
fceniniSlustafuir oig stúdemtaíbúðir varu í
sömu byggimigummi, kenmsiiuisitofurnar á
neðri hæðum en íbúðirnar á þeim etfrL
Og matsafliirnir voriu á jarðhæð.
Ýmisair skóðamir eru um það, hvar
stúdentagarðar skiuii byggðir. Erlemdiis
tíðlbaist hvortf tveggja að byggja þá í sér-
stföku hverfi, venjuflega náiægt háskói-
anuim, eða í álmemnum íbúðarhveríum.
Nýir hástkiólar eru yfirieitt byggðiir í út-
hvertfum boriga, þar sem laindrými er
tiil vaxtar, og fyflglir þeim stúdenta-
byggð. Þeirri sfcoðun eykst fylgi, að
stúdewtagarða sfculi reisa í aflmiemwuim
íbúðarhverfum. Með því sé toamilð í veg
fyrir þá hættu, að stfúdentar einamgrist
um of frá öðiruim þjóðtfóliagsiþeginium. Há-
sfcóli ísiamdis nýtuir þesis að ráða yfir
víðáttumifclu laindsivæði iinini í miðri
borg. Sú átovörðuTi mum hatfa verið tek-
in að ieyfa byggimgu nýrra stúdemta-
gaidða á hástoóLaflóð'inni, em emdanilieg
staðsetiniing þeirra hefur eikki verið
ákveðin. Ljóst er, að hagfcvæmast er að
reisa þá í jaðri hástoólal'óðairinnair, en
þaðan er Skeimimist að fara í þau þjóm-
ustufyrirtæki, isiem aimenmt eru í íbúð-
arfcvertfluim. Sú ósk kom fram á Sl. ári
og hiaiut þá jákvæðar umdintektir há-
SfcólayfirvaM'a, að bygging nýrra stú-
demtagar'ða verði ieyfð á hormd Hjarðar-
haga og Suðurgiötu. VertofriæðideiLd bá-
stoólans sækiist nú eimnig eftfir þeiirri lóð
fyrir kemimsiiuibyggiwgu. Hetfur málið
eklfci verið Leitt til emdamflagra lykba, em
vertoflræðidieild mium viilja fá ailllt iand-
rýmii hásbóians vestan Suðurgötu fyrir
byggingar .siinar.
Á vegum Félagsstoflmumair stúdenta
vann sérstok nefnd að aithuigun á bygg-
ingu nýrra stúdentagairöa. SkiLaði nefnd-
in ýtariegu álitL og verður það væntan-
lega fcynnt á næsitumini.

M
M