Morgunblaðið - 06.01.1973, Qupperneq 14

Morgunblaðið - 06.01.1973, Qupperneq 14
14 MORíGUiNBLAÖIÐ, LAUGARDAGUR 6. JANUJAR 1973 — hvað fór að gerast? LOFTÁRÁSIR Bandaríkja- manna á svæði í Norður- Víetnam eru ægilegustu hernaðaraðgerðir í sögunni. Þeim hefur að vísu verið hætt að mestu í bili og samn- ingaviðræður boðaðar, og má vænta að fordæming alls mannkyns á þessum aðgerð- um hafi átt þar einhvern þátt í. Flest stórblöð heims hafa ritað ítarlega um þessar árás- ir og sú grein, sem hér fer á eftir er samantekt úr ýmsum blöðum, The Sunday Times, Newsweek, U.S. News and World Report og Time. 1 öllum skrifum um Víetnam er það nokkum veginn sam- dóma skoðun, að sú ákvörðun Nixons að hefj'a þesisar sfórkost- legu ioffiárásir á nýjan leiik, þeg- ar friðarsaminingar voru koimn- ir í stnamd, eftír að hafa virzt innan seiJingar um hríð, muni verða svarfiur blettur á stjómar- ferli hans. Ekki hvað sízt vegna þess áróðurs, sem Bandaríkja- forseti hefur rekið, hvar hann hefur lagt meginkapp á að sann- færa borgana heinns um, að hann væri staðráðinn í að binda enda á styrjöldina I Víetnam. Menn hafa velt fyrir sér, hvað valdið hafi ákvörðun þessari. Menn hafa ekki sdður hugleitt, hvers vegna Bandaríkjamenn gripu til þess ráðs að nota B-52 vélamar í svo rikum mæli, sem þeir hafa gert. B-52 em komn- ar til ára sinna. Þær þykja auð- veld skotmörk, eins og dæmin - hafa sýnt og þær munu af fagmönnum taldar stirðar og sviifaseinar i stjórn. Á hitt ber að llirtia að þær geta borið meira af sprengjum en aðrar vélar óg sjáilifsagt er þar komin sikýringin á þeirri ákvörð un Nixons forseta að nota þær vélar mikið til árásanna, þrátt fyrir þær miklu fómir á mann- afla og vélum, sem viðbúið var að fylgdi í kjölfar þessarar gerðar. Ástæðurnar liggja ekki í augum uppi Svo mjög, sem virtist miða í samfcomuliagsátt milli þeirra Kiisisingers og Le Duc Tho — enda þótt hljótt og hægt færi — kom það nánast eins og þruma úr heiðskíru lioftii, þegar Banda- Nixon og Kissinger leggja á ráðin. ríkjaifonseti fyrirskipaði hinar mikliu árásir á borgirnar Hanoi og Hjadphong. Ekki hvað sízt, þegar þess er gæfit, að nú var ekki árásunum einbeitt að „hem aðarliegum skotmörkum" eins' og áður hafði verið gert; íbúðar- hverfi og jafnvel sjúkrahús urðu fyrir loftárásum og samkvæmt fréttum er Hanod að sitórum hluta rjúkandi rústir. Eingu að síðuii' þykir sæta furðu, hversu mjög lof tvarnaby ss u r borgar- innar hafa graindað mörgum sprengjuvélum Bandarikja- manna, enda hafa N-Víefinaimar óspart tiJkynnt: það, jafnskjótt og þeir hafa skotið sllika vél eða eimhverjar aðrar bandarísk- ar niður og haidið því sérstak- lega á locfit; hafi einihver af áhöfninni traáðst llifaindi. 1 blaðinu U. S. News and World report, sem að vísu direg- ur tiaum Bandaríkjiastjórnar að mörgu ieyfii, en hefur þó ber- sýniilega ofboðið veruiega, síðan loftárásimar voru hafinar af svo skefjalausu miskuinarleysi, seg- ir: „ „Guð einn veit, hvenær við getum aftur farið að ræða um £rið,“ er haift eftdr vestræn- um diplómat í Saiigon. Hvað gerðiist þá í raun og veru, svo að það fyrirheit fór út um þúfur, sem virtist blasa við og gæti buindið enda á bióðsúthellingarn- ar og eyði'legg'iínguina? Það var einimirtt þessi staðreynd: Báðir aðiilar komusit skyndiiega að raun um það, þegar þeir höfðu kafað niður á botn á samninga1 fundunum í Paris, að ósamræm- Friðurinn sem ekki varð Rússar jafnt sem Henry Kissinger og Norður-Víetnamar gerðu rétt í því að líta á afleiðingarnar af lengri styrjöld í Víetnam Það er engin ástæða til þess, að frjálslyndur maðiir fallist á endursameiningu víetnömsku ríkjanna beggja, fyrr en sýnt hefur verið fram á, að meiri hiuti fólks í þeim báðum eða að minnsta kosti í suðurríkinu ósk- ar eftir því, að svo verði. Þang- að til það verður, gætu frjáls- iyndir menn bætt því við, að Suður-Víetnam ætti að hafa sína eigin ríkisstjóm, sem byggð væri á einhverju sann- gjörnu mati á því, hvað það er, sem Suður-Víetnamar vilja. Flest fólk á Vesturlöndum fellst væntanlega á þessar grundvail- arreglur, en þá sem grundvall- arreglur. Þegar öllu er á botninn hvolft, er þetta það sama og sagt er um aðra sundurskilda þjóð, Þjóð verja, og menn myndu brégðast ókvæða við, ef annar hluti Þýzkalands yrði til þess að senda her sinn inn í hinn hlut- ann í því skyni að koma þar á fót sínu stjómarfari. Mun- urinn er sá á Víetnam, að svo margir eru tregir til þess að beita þessúm sömu grundvallar- reglum sem nauðsynlegum mæli- kvarða á þá skilmála, sem styrj- öldinni á að ljúka með. Það var ónákvæmni við beitingu þessa mælikvarða, sem leiddi til þess, að Kissinger sagði 26. október, að „friður væri á næsta leiti", þegar það síðan kom á daginn, að svo ver ekki. Það er sama ó- nákvæmnin, sem nú veldur því, að margt langþreytt fólk segir, að hann hefði engu að síður átt að taka fagnandi í desember af- leiðingunum af þvi, sem hann horfði framhjá of léttilega í októ ber. Með þvi að senda sprengju- flugvélar sínar aftur norður fyr ir 20. breiddarbaug og missa margar þeirra hefur Nixon aft- ur tekið upp röksemd valdsins tii þess að binda enda á styrjöld ina. Hann beitir þeim ráðum, sem hann ræður yfir alveg eins og Norður-Vietnamar beittu sínum, er þeir sendu her sinn suður yf- ir 17. breiddarbaug sl. vor. Þeir beittu þvi stórskotaafli, sem her þeirra réð yfir. Hann beitir því stórskotaafli, sem flugher hans ræður yfir. Myndir frá An Loc og Quang Tri sýna, að það er ekki mikill munur á þeim, að því er varðar meðferð þeirra staða, þar sem sprengjukúl- ur stórskotaliðs falla eða sprengjur úr flugvélum. En það er grundvallarmunur, fyrir hendi, sem fólk verður að gera sér grein fyrir, að því er varðar tilganginn fyrir þvi, að Nixon forseti og Norður-Víetnamar beita þeim mismunandi tegund- um stórskotaafls, sem þeir ráða yfir. Nixon notar röksemd valdsins í því skyni að reyna að fá Norð- ur-Víetnama til þess að fallast á, að næsta ríkisstjórn í Suður- Víetnam eigi að verða kosin í kosningum, sem fari fram meira eða minna án valdbeitingar. Norður-Víetnamar beita sínu valdi í því skyni að reyna að knýja fram, að þessi ríkisstjórn verði sjálf afsprengi þess frek- ara ofbeldis, sem þeir og vinir þeirra í suðri kæmu á eftir mála myndavopnahlé. Þetta eru þau tvö mjög svo frábrugðnu við- horf, sem liggja hulin undir yf- irborði þess samkomulags, sem virtist svo skammt undan i októ- ber. Kissinger og þeir, sem vonuðu, að hann hefði á réttu I að standa, einblíndu á þá setn- i ingu í 4. grein samkomulagsins, þar sem sagt var, að „innanlands , málefni" Suður-Vietnams ætti að semja um af „suður-víetnömsku aðilunum tveimur". Með því að | komast þannig að orði virtist Norður-Víetnam vera að láta af | sinni eigin kröfu um að ákveða, hvað eigi að taka við í Suður- Víetnam. Og ef Norður-Víetnam ar hefðu engin afskipti af þvi, þá lék lítill vafi á því, að and- stæðingar kommúnista myndu fá mikinn meiri hluta í þeim kosn- ingum, sem Thieu forseti hefur boðizt til þess að halda, eftir að vopnahlé væri komið á. Það er að sjálfsögðu satt, að í 1. grein samkomulagsins er einingu Víet nams veittur verðugur gaumur. En vonað var, að það væri hið sama og gert var með bréfi því, sem Vestur-Þjóðverjar hafa sent Austur-Þjóðverjum um samein- ingu Þýzkalands, það er að segja formleg áminning um — ekki 1 gildi eins oger um rétt þeirra til þess að taka það mál upp síðar. Ef Norður-Vietnamar efndu loforð sitt (grein 7) um að hörfa með lið sitt frá Laos og Kambódíu og ef hermenn þeirra i Suður-Víetnam hefðu yfir sér raunverulegan flokk vopnahlés- eftirlitsmanna, virtist svo sem her Norður-Víetnams hefði ver- ið gerður hlutlaus að meira eða minna leyti. Frá árinu 1965 hefur það líka verið meginrök- semdin fyrir afskiptum Banda- rikjamanna, að þeir þyrftu að binda enda á afskipti Norður- Víetnama. Það var þetta fyrirkomu- lag, sem Henry Kissinger þótt- ist sjá í samkomulaginu, en Le Duc Tho hafðd greinilega komið auga á annað. Um nokkurt skeið hefur verið vitað um — úr Cosvn-6, skjalinu, sem aðal- stöðvar kommúnista létu frá Sér fara um miðjan september — að Vietcong hefur falið mönnum Sín um að skipuleggja dulbún- ar sveitir til undirbúnings „af- náms harðstjórnarinnar með mannránum og mannvigum" eft- ir að vopnahlé kæmist á. Her og lögregla Thieus yrðu sennilega

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.