Morgunblaðið - 28.07.1981, Page 39

MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 28. JÚLÍ 1981
39
oft. Hún var mér ráðhollur og
góður vinur.
Um Ragnhildi Ásgeirsdóttur á
ég góðar minningar, minningar
um konu, sem stóð af sér storma
lífsins með reisn, konu, sem bar
með sér birtu og yl.
Ástvinum hennar sendi ég sam-
úðarkveðjur og óska þeim velfarn-
aðar.
Margrét Jónsdóttir
Ragnhildur Ásgeirsdóttir fé-
lagssystir okkar er látin 71 árs að
aldri. Hún var fædd og uppalin í
Hvammi í Dölum, kjördóttir
prestshjónanna Ragnhildar
Bjarnadóttur föðursystur sinnar
og séra Ásgeirs Ásgeirssonar.
Ragnhildur varð því ekki aldur-
hnigin á borð við þorra hérlendra
kvenna, sem flestar verða að búa
sig undir að eiga langt æfikvöld.
Það er ekki mjög langt síðan
Ragnhildur var að alast upp á
prestssetrinu í Dölum vestur, á
mælikvarða sögunnar, reiknað í
árum. En ef litið er til baka yfir
viðburði í lífi þjóðar og einstakl-
inga verður sjö áratuga saga svo
löng og viðburðarík að undrum
sætir.
Að vera presstdóttir í sveit var
ekki hversdagslegt hlutskipti á
fyrstu áratugum aldarinnar. Því
fylgdi bæði vandi og vegsemd.
Einkum þó vandi. Prestsdóttirin
varð að standa sig við bústörf ekki
síður en aðrir og hún þurfti að
geta gengið í hverskonar strit-
vinnu langan vinnudag. En auk
þess bar henni að vera fyrirmynd
annarra ungra kvenna um hátt-
prýði og alla framkomu.
Heimili prestsins var annað og
meira en heimili embættismanna
nú á dögum. Brauðið þurfti að
fæða marga, þar var ætlast til að
verkin við búreksturinn jafnt sem
embættisverkin væru rækt með
fuljum sóma.
Án efa hefur dóttir prestshjón-
anna í Hvammi alist upp við
umhyggju og ástríki, en jafnframt
fengið hlutdeild í þeirri ábyrgð
sem fylgir hvers konar góðum
gjöfum, veraldlegum og andlegum.
Ragnhildur lauk námi í Kvenna-
skólanum í Reykjavík 1929. Á
árunum 1941—1942 stundaði hún
nám við verslunarskóla í Osló.
Kennarapróf tók hún í Bandaríkj-
unum 1945, með skriftarkennslu
sem sérgrein.
Allt frá árinu 1947 fékkst Ragn-
hildur við kennslu, síðari árin nær
óslitið. Allt þar til í vor sem leið
starfaði hún við Menntaskólann
við Hamrahlíð, kenndi þar vélrit-
un.
Ragnhildur var tvígift. Fvrri
maður hennar var Sigurður Ola-
son hæstaréttarlögmaður, þau
slitu samvistum. Ófeigur J.
Ófeigsson var seinni maður henn-
ar. Þau eignuðust eina dóttur,
Ragnhildi Pálu, sem fædd er 1951.
Hún stundar nú nám við háskóla
vestan hafs. Maður hennar er
Vilhjálmur Egilsson hagfræðing-
ur og er hann að búa sig undir
doktorspróf í þeirri grein. Börn
þeirra hjóna eru tvö. Ragnhildur
og Ófeigur ólu einnig upp frænku
Ragnhildar, Salóme Ósk Eggerts-
dóttur, konu Hjalta Guðmunds-
sonar dómkirkjuprests. Ófeigur og
Ragnhildur skildu.
Þegar ég sá Ragnhildi fyrst var
hún rúmlega þrítug. Hún hafði
notið menntunar bæði heima og
erlendis og bar með sér þá fágun
sem gott uppeldi og kynni af
menningu heimsins geta veitt
þeim sem gefinn er hæfileikinn til
að meðtaka. Um hana var æfin-
týraljómi. Hún samsvaraði kven-
ímynd skáldsögu og kvikmyndar,
lýtalaus í framkomu, falleg og
ljúf. Þessi voru áhrif af lauslegum
kynnum, næstum einungis það
sem hver maður hlaut að veita
athygli við fyrstu sýn.
Á þessum árum var almennt
litið svo á að hlutverk konunnar
væri að stjórna heimili og standa
prúðbúin við hlið manns síns á
hátíðlegum stundum. Það var ein-
mitt á slíkri stund sem ég minnist
Ragnhildar fyrst. Betur varð ekki
farið með þetta hlutverk en hún
gerði þá. Seinna þegar ég kynntist
henni, var mér ljóst að hinn
þátturinn, ráðdeild og stjórnsemi
góðrar húsmóður, var ekki síður
ríkur í fari hennar.
Starf, ábyrgð á eigin lífi og
sinna nánustu er hlutskipti sem
bíður allra þótt misjafnlega gangi
að verða við ytri og innri kröfum,
vera góður þegn og líta ekki á
skylduna sem lamandi hönd og
vinnuna sem leiða kvöð.
Ragnhildur gegndi því tvíþætta
eða öllu heldur margþætta starfi
að stunda kennslu, ala upp börn og
annast móður sína ellihruma.
Þessu nútímalega kvenhlutverki
gerði hún svo góð skil að ekki fór á
milli mála að þar var að verki
kona, búin hinum bestu hæfileik-
um. Á tímum barlóms og víls er
hressandi að njóta samvista við þá
sem standa föstum fótum í gróinni
menningu og fyllast ekki bölsýni
og vonleysi þó sitthvað gangi
öðruvísi en upphaflega var áform-
að. Það var þessi skapfesta sem
meðal annars gerði að svo hollt
var að umgangast Ragnhildi.
Sjálfsvirðing og óbrigðul smekk-
vísi settu mark sitt á framkomu
hennar sem ætíð var jafn hlýleg
og aðlaðandi. Þótt hún byggi yfir
ríkulegu skopskyni, þá var gaman-
ið aldrei kaldranalegt eða móðg-
andi.
Þegar Ragnhildur lét af for-
mennsku í Zontaklúbbi Reykjavík-
ur sagði ein félagssystir okkar í
þakkarorðum að hún hefði stjórn-
að klúbbnum fallega. Þessi orð eru
mér minnisstæð, þau hittu í mark.
Hvað eina sem Ragnhildur tók sér
fyrir hendur var af smekkvísi
gert.
Að leiðarlokum kveðjum við,
félagar í Zontaklúbbi Reykjavík-
ur, Ragnhildi með alúðar þökk
fyrir allt sem hún lagði fram til
þess að meðal okkar ríkti sannur
félagsandi.
Megi fjölskylda hennar og vinir
lengi njóta minninga um giftu-
drjúga daga góðrar konu.
Vigdís Jónsdóttir
Ragnhildur tengdamóðir mín
lést á Landspítalanum 22. júlí sl.
eftir næstum fjögurra mánaða
æðrulausa baráttu við krabba-
mein í heila.
Ragnhildur var ein af þeim
manneskjum, sem hafa haft á mig
mest áhrif til þess að móta
lífsskoðanir mínar og til að reyna
að kenna mér að meta þær
dyggðir, sem hverjum manni eru
nauðsynlegar til velfarnaðar og
hamingju. Ragnhildur hafði þessi
áhrif á mig með fordæmi sínu, þar
sem ósérhlífni og takmarkalaus
umhyggja fyrir velferð dóttur
sinnar, Ragnhildar Pálu, dóttur-
barnanna, Önnu Katrínar og
Bjarna Jóhanns, auk minnar,
sýndi best þá merkiskonu, sem
Ragnhildur hafði að geyma.
Fyrir mér er Ragnhildur per-
sónugervingur þeirrar kynslóðar
íslendinga, sem á fyrri helmingi
þessarar aldar kom þjóðinni úr
fátækt til bjargálna. Sú kynslóð
Islendinga taldi það skyldu sína að
skila næstu kynslóð þjóðarinnar
betri lífskjörum og betra þjóðfé-
lagi. Sú kynslóð tók ekki frá
framtíðinni heldur byggði upp
fyrir hana. Umhyggja þessarar
kynslóðar fyrir þeim, sem eiga að
erfa landið, kom mjög vel fram
hjá Ragnhildi, þegar hún sagði
einu sinni við mig; „Maður á
ekkert af því, sem maður fær frá
foreldrum sínum. Börnin manns
eiga það allt saman."
Þessi orð Ragnhildar tengda-
móður minnar festust í huga
mínum og voru rifjuð upp aftur og
aftur, þegar einn þeirra manna,
sem sóttust eftir útnefningu
Demókrataflokksins til forseta-
framboðs í Bandaríkjunum fyrir
tveimur árum síðan, gerði ná-
kvæmlega þetta að megininntaki
þess, er hann boðaði bandarísku
þjóðinni í kosningabaráttu sinni.
Þessi maður, Jerry Brown, ríkis-
stjóri í Kaliforníu, sem leitar ráða
hjá mörgum af mestu gáfumönn-
um bandarísku þjóðarinnar, orð-
aði hugsun Ragnhildar tengda-
móður minnar svona: „Við eigum
ekki að líta á það, sem við höfum
sem arf frá foreldrunum heldur
sem skuld til barna okkar."
Ragnhildur breytti svo sannar-
lega í samræmi við þetta lífsvið-
horf kynslóðar sinnar.
Ungt fólk í landinu er reyndar
meira og meira að smitast af
þessu lífsviðhorfi kynslóðarinnar,
sem er að kveðja okkur og ég tel
mig alveg einstaklega lánsaman
að hafa fengið að umgangast
Ragnhildi tengdamóður mína,
einti besta fulltrúa þessarar kyn-
slóðar og njóta alúðar hennar og
umhyggju.
Ragnhildur ætlaðist aldrei til
neins í staðinn sjálf fyrir allt það
sem hún gerði fyrir okkur hjónin
og börnin okkar. Eina leiðin til að
sýna henni, að hjálp hennar og
umhyggjusemi var metin, var að
reyna að fara að fordæmi hennar
og veita börnunum hjálp og um-
hyggju.
Enginn getur umgengist konu
eins og Ragnhildi tengdamóður
mína án þess að finna þörf til að
breytast. Konur eins og Ragnhild-
ur sýna manni, hvað kærleikurinn
er sterkur. Fórnarlund hennar var
rík, og hún hafði mikla gleði af
börnum okkar hjónanna. Ham-
ingja Ragnhildar var velferð
þeirra.
Ég stend í mikilli þakkarskuld
við Ragnhildi. Hún reyndist mér
eins og móðir mín og besti kenn-
ari.
Vilhjálmur Egilsson
Látin er í Reykjavík vinkona
mín, Ragnhildur Ásgeirsdóttir,
skriftar- og vélritunarkennari,
Sólvallagötu 51.
Hún fæddist í Hvammi í Dölum
16. júlí 1910 og var næstelst fimm
barna hjónanna Margrétar Maríu
Pálsdóttur, Pálssonar að Eyri við
ísafjörð og Jóns Finnboga Bjarna-
sonar, lögregluþjóns á ísafirði. Dó
Margrét ung frá börnum sínum.
Albræður Ragnhildar eru Bjarni,
netagerðarmaður í Vestmannaeyj-
um, Magnús fv. skólastjóri
Ármúlaskóla í Reykjavík og Ás-
geir, deildarstjóri á Skattstofunni.
Elsti bróðirinn, Páll, lézt á ungl-
ingsaldri. Hálfsystkini átti hún
tvö, Kolbrúnu, gifta Sigurði E.
Árnasyni, kaupmanni og Ármann
er starfar við Álverið í Straums-
vík.
Kornabarn varð Ragnhildur
kjördóttir hjónanna Ásgeirs pró-
fasts Ásgeirssonar í Hvammi í
Dölum og Ragnhildar Ingibjargar
Bjarnadóttur, föðursystur sinnar,
en þeim hjónum hafði ekki orðið
barna auðið. Prófastfrúin var
glæsileg gáfukona, mikill persónu-
leiki og mjög vel skáldmælt. Að
henni laðaðist margt gáfufólk.
Hún og Jón Finnbogi, faðir Ragn-
hildar, voru börn Bjarna Gíslason-
ar, stórbónda í Ármúla. Hann var
talinn stórbrotinn, vel skáldmælt-
ur og svo mikill bókamaður að í
einu herbergi hússins voru allir
veggir þaktir bókum enda var
herbergið ekki notað undir annað.
Séra Ásgeir Ásgeirsson tók
mikinn þátt í þjóðmálum og fé-
lagsmálum. Hann var fram-
kvæmdastjóri og formaður Kaup-
félags Hvammsfjarðar 1911—19
og einn af stofnendum og formað-
ur Kaupfélags Stykkishólms
1920—25. Formaður Sparisjóðs
Dalasýslu var hann í meira en 30
ár. Heimili þeirra hjóna var mikil
miðstöð menningar á sínum tíma
og orðlagt fyrir höfðingsbrag.
Ættrækin voru þau með afbrigð-
um og hjá þeim munu hafa dvalið
ýmis ung ættmenni um lengri eða
skemmri tíma. Sama má segja um
Ragnhildi, kjördóttur þeirra, að
hjá henni dvöldust líka ýmrs ung
skyldmenni hennar um lengri eða
skemmri tíma.
Eins og nærri má geta vönduðu
prófasthjónin til uppeldis einka-
dóttur sinnar. Píanóleik nam hún
hjá móður sinni, prófastfrúnni,
sem kenndi bæði á píanó og gítar.
Gekk Ragnhildur á Kvennaskól-
ann í Reykjavík og eftir það á
Verzlunarskóla í Noregi þar sem
hún hélt jafnframt áfram námi í
píanóleik. Síðar var hún eitt ár við
nám við Háskólann í Minnesota,
þar sem hún sérhæfði sig í vélrit-
unar- og skriftarkennslu.
Ragnhildur var tvígift. Hún
giftist fyrri manni sínum, Sigurði
É. Ólasyni, lögfræðingi árið 1934.
Þau skildu eftir þriggja ára hjóna-
band. Ragnhildur giftist öðru
sinni Ófeigi J. Ófeigssyni, lækni,
árið 1940. Þau skildu árið 1958.
Dóttir þeirra er Ragnhildur Pála
Ófeigsdóttir, fædd 17. september
1951. Hún er gift Vilhjálmi Egils-
syni, hagfræðingi og eiga þau tvö
börn, Önnu Katrínu, 6 ára og
Bjarna Jóhann, 2ja ára. Hafa þau
börn svo sannarlega mikið misst,
önnur eins amma og Ragnhildur
var þeim. Hef ég aldrei horft upp
á jafnfórnandi ömmukærleika og
hennar. Fósturdóttir Ragnhildar
og Ófeigs er Salóme Ósk Eggerts-
dóttir sem kom til þeirra sjö ára
gömul árið 1942 og dvaldi á
heimili þeirra þar til hún giftist
Hjalta Guðmundssyni, Dóm-
kirkjupresti, árið 1954. Þeirra
dætur eru Ingibjörg, nemi í hjúkr-
unarfræðum við Háskóla íslands
og Ragnhildur, menntaskólanemi.
Ragnhildur Bjarnadóttir átti
við mikla vanheilsu að stríða og
varð að leita sér lækninga til
Reykjavíkur. Varð að ráði að
fjölskyldan réðist í að byggja sér
hús að Sólvallagötu 51 þar sem
þau bjuggu síðan. Fluttu þau inn í
það árið 1934. Ragnhildur Ás-
gcirsdóttir annaðist móður sína af
sérstakri umhyggju og þótt hún
væri síðustu árin algerlega rúm-
liggjandi og komin upp á aðra með
alla hluti, hafði Ragnhildur hana
á heimilinu til síðasta dags. Séra
Ásgeir lézt árið 1956 en kona hans
árið 1965.
Ragnhildur stundaði skriftar-
og vélritunarkennslu í nærfellt 30
ár. Kenndi hún m.a. við Verzlun-
arskóla íslands, Réttarholtsskól-
ann, Menntaskólann við Hamra-
hlíð og Háskólann. Einnig starfaði
hún við blaðamennsku um skeið.
Þótt mótvindar hlósu
ok mapddu um stund
OK mörK væru rrfiÓ þin sporin.
þá KeislaÓi frá þór
þin Klaóværa lund
sem Klnandi döKKÍn á vorin.
Þessa vísu orkti Ragnhildur
Bjarnadóttir til dóttur sinnar,
Ragnhildar Ásgeirsdóttur, og lýsir
hún þeirri síðarnefndu vel, því
glaðværð, æðruleysi og góðar gáf-
ur voru það sem einkenndu hana
mest.
Ragnhildur Ásgeirsdóttir var
falleg kona, kvenleg og höfðingleg
í senn. Skemmtileg var hún með
afbrigðum og hafði næmt auga
fyrir því skoplega í tilverunni.
Hafði ég ómælda ánægju af að
ræða við hana um heimsins gagn
og nauðsynjar og mat álit hennar
mikils. Stórmennska hennar kom
fram í því að hún tjáði tilfinn-
ingar sínar fremur í athöfn en
orði. Kom þetta t.d. fram í því
hvernig hún fórnaði sér fyrir aðra.
Hún staðnaði ekki heldur hélt
áfram að þroskast til dauðadags
og var ætíð ung í anda. Veit ég að
ungt fólk sóttist eftir félagsskap
við hana. Dætrum sínum kenndi
hún m.a. að líta björtum augum á
tilveruna og umfram allt að reyn-
ast lítilmagnanum vel. Þar gekk
hún á undan með fordæmi sínu.
Ung stúlka kom þannig á heimili
prófastshjónanna að Ragnhildur,
þá níu ára gömul, hitti hana
vegalausa og leiddi hana við hönd
sér heim á prestsetrið. Hjá fjöl-
skyldunni dvaldi hún svo æ síðan,
meðan heilsa og kraftar entust.
Segir þessi saga meira en nokkur
orð.
Guð blessi Ragnhildi og geymi.
Aðstandendum votta ég dýpstu
samúð.
Rannveig Tryggvadóttir
í dag verður til moldar borin
Ragnhildur Ásgeirsdóttir. Aðrir
munu rekja æviskeið hennar, en
ég vil aðeins fara örfáum orðum
um störf hennar í Menntaskólan-
um við Hamrahlíð, þar sem hún
var kennari frá fyrsta skólaári
skólans þar til hún lét í vor af
störfum vegna veikinda.
Á sextán starfsárum Mennta-
skólans við Hamrahlíð hefur eng-
inn kennari annar leiðbeint jafn
mörgum nemendum og Ragnhild-
ur Ásgeirsdóttir, þar sem hún
hafði með höndum alla vélritun-
arkennslu í skólanum, og vélritun
er liður í skyldunámi allra stúd-
enta. Ragnhildur sinnti kennsl-
unni af alúð og með hógværð og
vildi hvers manns vanda leysa. Ég
veit að fjölmargir nemendur skól-
ans, eldri og yngri, minnast henn-
ar með hlýhug og þakklæti.
Þar sem Ragnhildur sinnti vél-
ritunarkennslunni ein og lítil
tengsl eru milli vélritunar og
annarra námsgreina skólans, hygg
ég að hún hafi starfað nokkuð
einangruð frá öðrum kennurum.
En margir kennarar og aðrir
starfsmenn skólans náðu samt að
kynnast henni og kveðja nú
traustan starfsfélaga og góðan
vin. Ég flyt aðstandendum Ragn-
hildar Ásgeirsdóttur samúðar-
kveðjur frá nemendum, kennurum
og öðru starfsliði Menntaskólans
við Hamrahlíð.
Örnólfur Thorlacius
Akureyri:
Fengu byggingar-
gjöld endurgreidd
ásamt vöxtum
Akureyrarbær endurgreiddi
fyrir nokkru tveimur loðareig-
endum, sem skilað höfðu lóðum
sínum. byggingargjöld ásamt
vöxtum af upphæðinni, en ekki
var orðið við bótakröfum annars
þeirra. Lóðunum tveimur var
skilað þar sem jarðvegsdýpi var
um 7 metrar eða 5 metrum
meira en talið hafði verið.
Að sögn Valgarðs Baldvinsson-
ar, bæjarritara á Akureyri, er
það fremur sjaldgæft að lóðum sé
skilað þar og að menn fái bygg-
ingargjöldin endurgreidd á þenn-
an hátt. Að þessu sinni hefði þó
þótt rétt að hafa þennan háttinn
á því að upplýsingar bæjaryfir-
valda um jarðvegsdýpi hefðu
reynzt villandi. Því hefði þótt
sjálfsagt að greiða almenna inn-
lánsvexti, 34%, ofan á bygg-
ingargjöldin til þess að viðkom-
andi aðilar bæru ekki fjárhags-
legan skaða vegna þessa. Þó hefði
ekki þótt ástæða til að verða við
bótakröfum, sem annar aðilinn
setti fram vegna útlagðs kostnað-
ar við teikningar og fleira, en
ekki var í því tilefni nefnd
ákveðin upphæð.
Valgarður sagði ennfremur að
búizt væri við því að þessar lóðir
byggðust þrátt fyrir þetta og auk
þess ættu viðkomandi menn að
geta fengið lóðir annars staðar í
bænum.
t
RÓSBORG JÓNSDÓTTIR,
Nfaröargötu 47,
er dáin. Jaröarförin hefur fariö fram. Þakka hlýhug og kveöjur.
Kjartan Ó. Kfartanaaon, aynir, tangdabörn
og barnabörn