Morgunblaðið - 25.08.1983, Blaðsíða 18

18
MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 25. ÁGÚST 1983
Grænlandssýning
í Norræna húsinu
Myndlist
Bragi Ásgeirsson
„Norrænt landnám og búseta
á Grænlandi til forna" nefnist
sýning er opnuð var í kjallara-
sölum Norræna hússins sunnu-
daginn 14. ágúst. Sýningin mun
hafa verið opnuð með mikilli
viðhöfn og ávörpum þriggja
merkismanna, þeirra Hjálmars
ólafssonar formanns Norræna
félagsins, Hans Lynge fulltrúa
grænlenzku landsstjórnarinnar
og Steingríms Hermannssonar
forsætisráðherra. Undirritaður
gat því miður ekki verið við-
staddur enda bundinn annars
staðar, en mikið hef ég hlakkað
til að koma og skoða þessa sýn-
ingu. Ég hef alla tíð frá því að
ég á unglingsárum las bækur
Vilhjálms Stefánssonar haft
mikinn áhuga á nyrztu þekkj-
anlegu byggðum og því fólki er
þær byggir.
Ég bjóst við mikilli og glæsi-
legri sýningu er ég gat komið
því við að skoða sýninguna
næsta þriðjudag og hafði loks
úr rúmum tíma að moða við
skoðanir sýninga. En trútt um
talað varð ég fyrir nokkrum
vonbrigðum því að sýningin rís
varla mikið upp fyrir almenna
skólasýningu af betra taginu.
Að sjálfsögðu er gnægð grein-
argóðra upplýsinga í kringum
sýninguna um landnám, bú-
setu, trúarbrögð og siðvenjur
hinna norrænu aðkomumanna í
landi Inúíta. Margt af því sem
fram kemur eiga flestir að vita
frá barnaskólaárum sínum og
vilji menn bæta við þekkingu
sína þá tekur það fulllangan
tíma miðað við umfang sýn-
ingarinnar. Sýningunni fylgja
tvær sýningarskrár „Kirkjan
við hafið" og „Höfðingjasetur
og BiskupsstóH", — báðar eru
þær óheftar og letrið smátt.
Frágangur er hér því hinn
frumstæðasti. Með nútíma-
tækni hefði verið mögulegt að
stækka letrið til muna og setja
upp á veggina, — nóg ef af auðu
rými í kringum sýninguna.
Grænlendingar munu sjálfir
hafa sett upp sýninguna en
teikningarnar af víkingunum
eru undir sterkum áhrifum af
dönskum gálgahúmor. Slíkur á
vel við er slegið er á létta
strengi og í skólabókum fyrir
lítil börn til að laða þau að text-
unum, en sýning sem þessi
krefst rismeiri átaka og list-
rænni umbúða. Sýning sem
þessi á og ekki að vera sem
heimsókn í eina deild forn-
minjasafns, heldur á stöðugt
eitthvað óvænt að gerast í
hvert skipti sem komið er inn í
nýjan bás.
Hér er ég að styðjast við all-
margar sýningar svipaðs eðlis
er ég hef séð og heimsóknir í
þjóðfræðisöfn erlendis. Með
nútímatækni er þessi þáttur
stöðugt að verða þróaðri og að-
gengilegri fyrir allan almenn-
ing og um leið hefur aðsókn
aukist og margfaldast. Það er
ekki lengur svo, að menn geti
gengið einir um sali fornminja-
og þjóðháttasafna klukkutím-
um saman líkt og áður fyrir —
þvert á móti þurfa menn nú að
velja sér virku dagana til heim-
sókna ef menn vilja skoða vel
— slíkt er aðstreymið um helg-
ar og á almennum frídögum.
Miðað við glæsilegar upp-
setningar slíkra sýninga virkar
sýningin í Norræna húsinu full
þung. Máski má hér kenna um
fjárskorti en því er til að svara,
að þeim glæsilegri sem slíkar
sýningar eru þeim fleiri koma á
þær og því meiri verða tekjurn-
ar.
Víst er þessi sýning merkileg
og ég naut hennar margfalt
betur við aðra heimsókn sl.
sunnudag og telst það sýning-
unni til tekna — en þá ber að
athuga, að 90% allra gesta
kemur aðeins einu sinni og fer
á mis við þá upplifun sem felst
í endurteknum heimsóknum.
Það sem meginmáli skiptir
varðandi uppsetningu slíkra
sýninga er að gera þær sem að-
gengi- og forvitnilegastar fyrir
almenning svo að fólk komi af
áhuga en ekki skyidurækni.
Lítum aðeins á gífurlega að-
sókn á léttfengnar sýningar í
Laugardalshöllinni en svo aftur
á móti sáralitla aðsókn á hina
ágætustu menningarauka.
Hvað skyldi nú eiginlega
valda því, að við fslendingar er-
um svo seinir að taka við okkur
á þessu sviði, sem annars
hlaupum á eftir öllu, sem
markvert telst í útlandinu.
Hvar eru biðraðirnar fyrir
framan stórmerka menning-
arviðburði, svo sem t.v. um-
rædda sýningu? Á máski að
einangra allan skilmerkilegan
fréttaflutning og peningaað-
streymi við Listahátíð á
tveggja ára fresti og láta allt
annað mæta afgangi og furðu-
legum duttlungum fjölmiðla,
sem annars rækta fáfengileg
atriði með glæsibrag á heims-
mælikvarða? — Svari hér hver
fyrir sig ...
Að öllu samanlögðu er hér
um mjög merkilega sýningu að
ræða, þótt hnökralaus sé hún
ekki, sem menn eru hvattir til
að heimsækja og gefa sér góðan
tíma til að skoða.
Bragi Asgeirsson
Kristinn
Sigmundsson
Tónlist
Egill Friðleifsson
Gerðubergi 21. ágúst 1983.
Flytjendur:
Kristinn Sigmundsson, songur.
Jónas Ingimundarson, píanó.
KfnLsskrá:
Viðfangsefni eftir Karl Ó. Run-
ólfsson, Árna Thorsteinsson
Ives, Wagner, Gounod, Moz-
art, Giordano, Verdi, og ísl. og
ensk þjóðlög í úLsetningu Raut-
ers og Brittens.
Þá er Reykjavíkurvikan liðin
með kynningum sínum, sýning-
um og konsertum. Eitt síðasta
atriðið á þessari afmælishátið
voru einsöngstónleikar Kristins
Sigmundssonar við undirleik
Jónasar Ingimundarsonar, sem
fram fóru í menningarmiðstöð
þeirra Breiðhyltinga við Gerðu-
berg sl. sunnudagskvöld. Þessi
staður virðist ágætlega fallinn
til kammertónleika og vonandi
þrífst þar öflugt tónleikalíf við
hliðina á bókasafni og annarri
starfsemi. Kristinn Sigmunds-
son hefur vakið töluverða at-
hygli nú allra síðustu árin fyrir
óvenju fagra og mikla rödd.
Margir minnast ágætrar
frammistöðu hans í Sígaunabar-
óninum og þá ekki síður er hann
söng bassaaríurnar i Mattheus-
arpassíu J.S. Bachs, svo að dæmi
séu nefnd, og er greinilegt að
hann eflist við hverja raun.
Kristinn á fremur stuttan
námsferil að baki. Hann naut
tilsagnar Guðmundar Jónssonar
hér heima, en hefur dvalist er-
lendis við nám nú síðastliðinn
vetur og er skemmst frá því að
segja, að sjaldan hef ég orðið
vitni að jafn mikilli framför á
jafn stuttum tíma. Vinur vor,
Guðmundur Jónsson, getur verið
ánægður með afleggjarann sinn,
því hér er greinilega á ferðinni
efni í stóreik á akri listarinnar.
Glæsileg frammistaða hans f
Gerðubergi um síðustu helgi
sannfærði okkur um að hann
hefur til að bera flest það, sem
prýða má stórsöngvara. Feikn-
arlega mikil og tjáningarrik
röddin, karlmannlegir líkams-
burðir, svipbrigðaríkt andlitið
og frjálslegt fas heillaði áheyr-
endur, sem troðfylltu húsið og
komust færri að en vildu. Þó get-
ur Kristinn enn bætt sig með
frekari þjálfun og aga. Þannig á
hann á stundum greinilega í erf-
iðleikum á efsta sviði raddarinn-
ar, auk þess sem meðferð hans a
sumum lagana er umdeilanleg.
Það verður þó ekki farið út í
sparðatíning í þessum pistli,
heldur þakkað fyrir stórgóða
skemmtun. Hann bókstaflega
geislaði af sönggleði, krafti og
ákefð.
Efnisskráin var samsett úr
ýmsum áttum og væri of langt
má að gera grein fyrir því öllu
hér. En ekki get ég stillt mig um
að nefna nokkur lög, þar sem
hann beitti þrumuraust sinni til
fulls, svo söng og hvein f rjáfri
og röftum t.d. The Circus band
eftir æringjann C. Ives, Nemico
della patri úr óperunni Andrea
Chenier eftir Giordano, og þá
ekki síst Credo in un Dio úr
Othello Verdis, sem kallaði fram
fagnaðarlæti og húrrahróp hrif-
inna áheyrenda, sem er fátftt
hérlendis. Sem fyrr segir komust
færri að en vildu á sunnudaginn.
Konsertinn var því endurtekinn
kvöldið eftir, en þá fyrst fór
gamanið að kárna. Margfalt
fleiri áheyrendur mættu én gert
var ráð fyrir. Varð því brugðið á
það ráð að færa tónleikana í 700
ferm. óinnréttaðan sal, svo list-
unnendur þyrftu ekki frá að
hverfa. Og þrátt fyrir erfiðar að-
stæður og steinryk í lofti, skeið-
aði Kristinn í gegnum pró-
grammið með glans, við ágætan
undirleik Jónasar Ingimundar-
sonar.
Nú bíðum við bara eftir því að
stóru K-in tvö, þeir Kristján og
Kristinn, stilli saman strengi
sína og syngi Sólsetursljóð og
önnur ljúflingslög, þó ekki væri
til annars en færa mönnum heim
sanninn um að ekki fer nú öllu
aftur í þessu landi rigningar og
verðbólgu.
Kgill FriAleifsMon.