Morgunblaðið - 17.05.1987, Blaðsíða 7

VRP,r íam vr ímrrAnTTMMrr?' (TKTi.Tmmnqra
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 17. MAÍ 1987
í móttökuathöfn í bandaríska sendiráðinu í París. Blériot, sem flaug fyrstur yfir Ermasund, óskar Lindbergh til hamingju
gengið illa hjá stóru fjölhreyfla
flugvélunum. Fokker-flugvél
Byrds hafði brotlent með Anthony
1927, sem hann nefndi „We“. Þar
segir hann bara frá staðreyndum
flugsins. Árið 1953 sagði hann
alla söguna í stórkostlegri bók sem
hann kallaði „The Spirit of St.
Louis".
Tuttugu og sjö klukkustundum
eftir flugtak sá hann fískibáta á
sjónum. Hann flaug lágt yfír þá,
dró af hreyflinum og kallaði: „Hvar
er írland?", reyndar án þess að fá
svar. í raun og veru var hann ná-
kvæmlega á réttri leið, en tveimur
tímum á undan áætlun. Hann flaug
yfir suðurodda írlands, Comwall-
skaga og Ermarsund. Þegar hann
nálgaðist París var komið myrkur.
Þá var að fínna Le Bourget-völl-
inn. Hann kom auga á stórt ljós-
laust svæði norð-austur af
borginni, sem hann hugði að væri
völlurinn, en hann furðaði sig á
að þar var engan ljósvita að sjá,
eins og var á öllum flugvöllum í
Bandarílqunum. Engin brautarljós
voru á vellinum og flugvélin hafði
engin lendingarljós. Hinsvegar sá
hann flugstöðina og hlaðið fyrir
framan hana upplýst. Eftir að hafa
flogið lágt yfír flugstöðina, lenti
hann í myrkrinu úti á grasvellinum.
Lendingin var nokkuð erfíð, því
enginn gluggi var til að sjá fram
fyrir flugvélina. Þar var aðal
bensíntankurinn. Hann hafði bara
hliðarglugga til að sjá út um. Eft-
ir nokkrar mínútur var flugvélin
umkringd hrópandi, æstum og
móðursjúkum mannQölda.
Hrifning gagntók
heiminn
Á næstu vikum óx frægð og
virðing Lindberghs sem flughetju
svo að hann nærri skyggði á só-
lina. Enginn hefír getað útskýrt
þá yfirþyrmandi aðdáun og hrifn-
ingu sem gagntók allan heiminn.
Vissulega hafði þetta verið stór-
kostlegt afrek framkvæmt á
einfaldan og óaðfínnanlegan máta.
Siglingafræðilegur undirbúningur
hans var stórkostlegur, með tilliti
til þess að hann hafði ekki nema
venjuleg flugmælitæki til að styðj-
ast við. Engin radíótæki og engan
sextant. En samt höfðu mörg stór-
kostleg flugafrek verið unnin af
öðrum flugmönnum. Ef til vill var
það hin viðfeldna og hógværa
framkoma Lindberghs, sem vann
aðdáun allra sem kynntust honum.
Áhrifín af afreki Lindberghs á
flugmál Bandaríkjanna voru líkust
sprengingu. Eftir 21. maí 1927
vissu menn að flugvélin var fær
um að gera það sem brautryðjend-
ur og draumóramenn höfðu trúað
að hún gæti gert. Hún gat spann-
að úthöfín, minnkað vegalengdir,
þjappað tímanum saman, sameinað
þjóðir, veitt þeim þjónustu og flutt
þeim póst og vörur, — eða eytt
þeim með sprengjum eða byssukúl-
um hvar sem er á jörðinni.
Innan sex vikna frá lendingu
Lindberghs á Le Bourget höfðu
tvær aðrar flugvélar flogið yfír
Atlantshafíð. Eins og áður segir
flaug C. Chamberlin Bellanca-vél-
inni næstum til Berlínar eða 6.250
km með Levine sem farþega. Þann
29. júní lagði Richard Byrd loks
af stað til Parísar á Fokker C-2
þriggja hreyfla flugvél sinni sem
hét America. Með honum voru
flugmennimir Bert Acosta og
Bemt Balchen og loftskeytamað-
urinn George Noville, þeir flugu
mestan tímann í blindflugi í skýjum
og urðu að lokum að lenda í sjónum
við strönd Normandie, vegna þoku
á Le Bourget.
Flug Lindberghs virkaði eins og
vítamínsprauta á einkaflugið í
Bandaríkjunum. Á einu ári eftir
fjölgaði þeim sem tóku flugpróf
úr 1.800 í 5.500.
Flugleiðanet amerísku flugfé-
laganna lengdust árið 1928 um
helming, póstflutningur þeirra þre-
faldaðist og farþegafjöldinn fjór-
faldaðist, miðað við 1927. Fyrir
kauphallahrunið 1929 hafði al-
menningur fjárfest 400 milljónir
dollara í amerískum flugvélaverk-
smiðjum
Tækniþróun hélst í hendur við
hinn nývakta almenna áhuga fyrir
fluginu. Fyrsta sérhannaða far-
þegaflugvél Bandaríkjanna,
Lockheed Vega, varð til 1928. Hún
gat flutt einn flugmann og 4—6
farþega 800—1400 km vegalengd
á 215 km hraða. Hún var knúin
einum Wright Whirlwind 220 ha
hreyfli. Með Lockheed Vega-flug-
vélinni skákuðu Bandaríkjamenn
forustu Fokkers og Junkers sem
þeir höfðu haft í smíði farþegaflug-
véla. Með tilkomu Pratt og
Whitney Wasp, 425 ha hreyfílsins
og annarra kraftmeiri hreyfla þró-
aðist framleiðsla stærri og betri
farþegaflugvéla. Árið 1932 komu
Boeing-verksmiðjumar fram með
B-247. Hún tók öllu fram sem þá
hafði komið á markaðinn. Hún var
tveggja hreyfla, knúin tveimur 550
ha P. & W. Wasp-hreyflum. Hún
gat flutt 2 flugmenn og 10 farþega
780 km á 250 km hraða. En 1934
kom DC-2 á markaðinn. Hún var
knúin tveimur 710 ha Wright Cycl-
ane-hreyflum og gat flutt 2
flugmenn og 14 farþega 800 km
á 307 km hraða.
Þessar tvær flugvélar tóku þátt
í hinu fræga Mac Robertson kapp-
flugi frá Englandi til Melboume
1934. Það flug vann ein af þremur
sérhönnuðum kappflugsvélum, De
Havilland Comet, sem Bretar settu
í keppnina. Númer 2 var DC-2
undir stjórn K.D. Parmienter, yfír-
flugstjóra KLM-flugfélagsins.
Númer 3 varð svo Boeing 247
undir stjóm amerísku flugkap-
panna Roscoe Tunner og Clyde
Pangbom.
Sem þróun af DC-2 kom svo
Douglas DC-3 eða þristurinn, sem
allir þekkja, fram í dagsljósið árið
1936 og þar með höfðu Bandaríkin
óvefengjanlega tekið forystuna í
Fokker sjálfan við stýrið og Floyd
Bennett hafði slasast illa, en vélin
var í viðgerð. Davis og Wooste
höfðu farist þegar Keystone-flug-
vél þeirra fórst í flugtaki fyrir
síðasta reynsluflugið áður en þeir
hugðust leggja af stað í Parísar-
flugið. Þann 8. maí höfðu Nung-
esser og Coli horfið yfír Atlants-
hafinu. (Reyndar töldu menn sig
hafa séð Levasseur tvíþelgu þeirra
„Hvíta fuglinn“ fljúga framhjá
Cape Race á suð-austur homi
Nýfundnalands og nú nýlega hefír
sú saga komið upp að þeir kunni
að hafa hrapað í vatnið Round
Lake í Maine. Leit að flugvélinni
í vatninu mun vera fyrirhuguð í
sumar.) Jafnvel Bellanca-flugvélin
hafði orðið fyrir óhappi þegar hjól
losnaði undan henni í flugtaki.
Flugvélin yfirhlaðin
Veðurfregnir af Atlantshafinu
gáfu til kynna óhagstætt flugveð-
ur. í heila viku beið Lindbergh.
Að kveldi 19. maí þegar hann hafði
samband við veðurstofuna var hon-
um tjáð að verðurspáin fyrir
flugleiðina hefði snögglega batnað
til muna. Hann ákvað því að leggja
af stað í birtingu daginn eftir. Um
morguninn vom skilyrðin fyrir
flugtak hans á Roosevelt-flugvelli
allt annað en góð, völlurinn var
mjúkur og blautur, flugvélin yfír-
hlaðin, snúningshraðamælir hreyf-
ilsins sýndi 30 færri snúninga á
mínútu en hann átti að gera, mót-
vindsgolan breyttist í meðvind
þegar búið var að færa vélina í
flugtaksstöðu, skrúfa sem hafði
skurð miðaðan við farflughraða en
ekki flugtak. En Lindbergh trúði
því að honum tækist að lyfta vél-
inni við þessi skilyrði og honum
tókst það og hann hvarf út í gráan
morguninn á kompásstefnu 65
gráður sem hann hafði reiknað út
fyrir fyrsta af 33 áföngum, hveij-
um rúmlega 160 km, sem hann
hafði deilt stórbaugsleiðinni til
Parísar niður í.
Saga flugsins hefír oft verið
skráð, tvisvar af Lindbergh sjálf-
um. Fyrst í bók sem hann gaf út
framleiðslu farþegaflugvéla, sem
þeir hafa haldið æ síðan.
Árið 1927 hafði framsýnn og
ákveðinn ungur maður, Juan
Trippe, fengið einkaleyfí til að
flytja póst milli Key West í Flórída
og Kúbu og innan árs hafði hann
bætt við tveimur póstflugleiðum,
til Puerto Rico og Panama (Canal
Zone), sem þýddi að hið óreynda
nýja flugfélag hans, Pan American
Airways, mundi fá 2 'Amilljón doll-
ara á ári, bara fyrir póstflutning-
ana.
Það má segja að Lindberghs-
árið, 1927, með öllum þeim látum
og áróðri, sem afrek Lindberghs
og keppnin um Orteigs-verðlaunin
komu af stað, hafí markað upphaf
nútíma loftflutninga.
Þótt milli 70 og 80 manns hafí
verið á undan Lindbergh að fljúga
yfir Atlantshafíð þá heldur þorri
Bandaríkjamanna enn að hann
hafi verið fyrstur. Að vísu flaug
meiri hluti þessa fjolda í loftskipum
sem flugu þrisvar yfír hafíð á und-
an Lindbergh.
Höfundur er fyrrverandi fram-
kvæmdastjóri alþjóðadeildar
Flugmálastjómar.

Þessar ungu stúlkur héldu
tombólu og söfnuðu 450
krónum sem þær afhentu
Blindrafélaginu. Þær
heita Anna Jeppesen og
Pálína Pálsdóttir.
Morgunblaðið/Bjöm Sveinsson
Jónína Einarsdóttir, eigandi
verslananna Öglu og Okkar á
milli.
Egilsstaðir:
„Okkar
á milli“
skiptir um
eiganda
Egilsstöðum.
EIGENDASKIPTI hafa orðið á
tískuversluninni Okkar á millí
hér á Egilsstöðum. Jónína Ein-
arsdóttir, sem áður rak hann-
yrðaverslunina Öglu, hefur fest
kaup á versluninni Okkar á milli
og mun reka verslanirnar saman
í Selási 13 þar sem Agla hefur
verið til húsa.
Verslunin Agla mun áfram kapp-
kosta að bjóða upp á gott úrval af
vefnaðarvöru og pijónagami, en í
Okkar á milli verður lögð áhersla á
vandaðar tískuvörur á bæði kynin
sem verslunin ýmist flytur inn sjálf
eða fær frá heildsölum í Reykjavík.
Til nýjunga telst að í Okkar á
milli verða á boðstólum vörur sem
tvær ungar konur hér á Egilsstöð-
um hanna og framleiða. Föstudag-
inn 22. maí mun hópur ungs fólks
úr nýstofnuðum sýningarsamtökum
hér gangast fyrir tískusýningu í
Samkvæmispáfanum, þar sem vör-
ur frá Okkar á milli og versluninni
Grímu verða sýndar.
— Björn
_/\uglýsinga-
síminri er 2 24 80