Morgunblaðið - 08.05.1994, Síða 3

MORGUNBLAÐIÐ
SUNNUDAGUR 8. MAÍ 1994 B 3
gaman að spila með góðum mönnum.
Eðlilega átti ég flesta vini meðal
listamanna, enda tók þátt í lífí þeirra
og félagsskap. Ég átti þátt í stofnun
Félags íslenskra tónlistarmanna og
Kammermúsíkklúbbsins svo eitthvað
sé nefnt, því raunar tók ég þátt í
nánast öllu sem viðkom músík hér.
Ég var þó ekki einn af postulunum
tólf sem stofnuðu tónlistarfélagið,
þar var Ragnar í Smára fremstur í
flokki eins og víðar, hann var góður
vinur minn.“
Fimmtíu krénur i
húsbyggingarfélag
„Efnahagur okkar hjóna var ekki
sérlega glæsilegur þegar við byggð-
um húsið okkar hér á Hávallagöt-
unni og margar ferðimar þurfti ég
að gera mér til skattayfírvalda til
þess að semja um greiðslur. Fyrst
bjuggum við Anna með drengina í
kjallara á Smáragötunni og svo í
íbúð á Vesturgötu 41, þar sem Árni
Thorsteinsson tónskáld hafði búið í
30 ár. Það var gömul íbúð með kola-
ofni og maskínu en hafði verið settur
í hana miðstöðvarofn. Einn sunnu-
dag var ég niður við tjöm að gefa
öndunum, þá koma tveir glæsilegir
sjálfstæðismenn þama gangandi,
þeir voru vinir mínir. Þeir segja við
mig: „Svona, komdu með okkur, við
erum að fara í húsakaup." Ég átti
fimmtíu krónur sem áttu að vera
húspeningar fyrir vikuna. Það var
verið að stofna þama húsbyggingar-
félag og vinir mínir tveir sögðu við
mig: „Hana, láttu bara þennan fimm-
tíu kall, þú þarft að eignast hús.“
Ég kom staurblankur heim en með
kvittun um að ég væri komin í þetta
húsbyggingarfélag. Þetta var á
stríðsárunum og þá földu stríðs-
gróðamenn peningana sína með því
að lána þá út í alls konar svona starf-
semi. Við fengum 70 prósent bygg-
ingarkostnaðarins lánuð hjá ríkinu
og svo þetta lán hjá hinum. Þannig
hafðist þetta, en það liðu mörg ár
frá því ég borgaði fimmtíukallinn
þangað til við fluttum inn í húsið.“
Í „kompu" Árna
Heimili Árna og Önnu hefur yfir
sér þann hlýlega menningarblæ sem
áralöng umhyggja ein getur skapað.
„Allt hér er Önnu verk, hún hefur
skapað þetta heimili og haldið því
við, meira að segja útbjó hún garðinn
og sinnir honum enn, ég er bara hér
og hef reynt að vinna svolítið," segir
Árni þegar talið berst að heimilinu.
„Anna hefur alltaf verið heima og
hugsað um mig og börnin okkar þijú,
Yngva Matthías, Kristján og Krist-
ínu. Nú eru þau öll löngu farin en
við búum hér enn. Anna hefur verið
mín stoð í líflnu.“ Niðri í stofunni
þar sem við sitjum fyrst eru ýmsir
fallegir munir og málverk en vinnu-
herbergi Árna er á efri hæð hússins.
„Viltu sjá kompuna mína,“ spyr hann
og vísar mér upp á loft. „Kompan"
er stórt og bjart herbergi þar sem
inni er viðamikið bókasafn og stór
flygill. „Ég átti lengi vel ekki hljóð-
færi, varð að notast við ræfíl sem
ég fékk lánaðan. Svo gáfu þeir pabbi
minn og Davíð Stefánsson mér lít-
inn, amerískan Steinway-flygil. Þeg-
ar ég átti stórafmæli, líklega þegar
ég varð fímmtugur, þá tóku tíu vinir
mínir hann og færðu mér þennan
stóra flygil í staðinn, hann er þýskur
Steinway. Það var gott að spila á
hann, en nú er það búið. Ég spila
ekki lengur, hætti fyrir tveimur
árum, það hefur allt sinn tíma. Ég
er líka hættur að fara á konserta.
Ekki vantar að við séum boðin, en
ég fer bara ekki. Elli kerling stjómar
daglegu lífi mínu.“
Á heilsuhœli
Við flygilinn eru fjölmargar mynd-
ir af listafólki, sumar áritaðar. „Þetta
eru gamlir vinir og samstarfsmenn.
Með þessari konu hef ég haldið
marga konserta, Pína Carmírelli, hún
er ítalskur fiðluleikari, ég hafði voða-
lega gaman af að spila með henni,“
segir Ámi. Þarna er líka mynd af
Davíð Stefánssyni. „Við vorum mikl-
ir vinir, við Davíð,“ segir Árni. „Við
sameinuðumst bæði í gleði og þján-
ingu. Við vorum meira að segja sam-
tímis á heilsuhæli. Þá var ég búinn
að ganga fram af mér andlega og
líkamlega. Ég gat ekki staðið heldur
skreið á gólfinu. Ég var lagður á
hæli og fékk þar alls kyns pillur.
Einn morguninn eftir ægilega þján-
inganótt fór ég fram og fannst ég
ekki orka meira. Þetta var í desem-
ber og ennþá dimmt úti. Þá heyrði
ég sungna morgunmessu í útvarpinu
og um leið kom svolítill geisli inn
um gluggann. Ég leit út, þetta var
á Sjálandi og ég sá til Kaupmanna-
hafnar. Þá var sólin að koma upp,
eldrauð upp úr dimmunni. Ég hugs-
aði með mér: „Þetta er auga Guðs
sem lítur inn til mín. Ég er ekki að
deyja.“ Ég staulaðist út og sofnaði
þar vært. Þegar ég vaknaði voru tvö
dádýr yflr mér og horfðu forvitnis-
lega á mig. Mér fannst þetta góðs
viti og í stað þess að fara heim fór
ég á knæpu sem var þama rétt hjá,
það eru alltaf knæpur við hæli fyrir
þá syndugu sem vilja bijóta reglum-
ar. Þegar maður er sjúklingur verður
maður alltaf að bijóta reglur til þess
að lifa af. Þetta var sunnudagur 13.
desember, Lúsíudagur sem álitinn
var sólstöðudagur. Ég keypti mér
kaffl og koníak, fór að fletta Sunday
Times og rakst á kvæði eftir enska
skáldið John Donne, um líf og dauða,
sól og sorta. Þar sagði að þegar
myrkrið væri hvað mest væri ljósið
mest, þá færi sólin að rísa. Á fékk
ég lífslöngunina aftur, endurfæddist
undir auga Guðs og hef aldrei óttast
dauðann eftir það.“
Mótsetningar heimsins
Við höldum áfram að skoða mynd-
imar í „kompunni". „Héma sérðu
Gerd Grieg, hún var mikil leikkona,"
segir Árni. „Hér er svo mynd af
Matthíasi Jochumssyni, hann var
mjög geníal maður, hann skrifaði
Sigurði Nordal þessi orð: „Veistu
hvað, skeptiskara kvikindi og um
leið trúhneigðara held ég að muni
vart finnast á þessu landi“, og átti
þá við sjálfan sig. Hann sagðist trúa
á einhvem virkileika eftir Thanatos,
eftir dauðann, en annars tryði hann
engu ákveðnu, undir þessi orð get
ég tekið," segir Árni. Loks bendir
hann mér á gipsmynd af Chopin og
segir: „Hann er minn heillavinur."
Við fömm aftur niður í stofu.
„Heimurinn er samsettur af mótsetn-
ingum,“ segir Ámi. „Maður getur
aldrei fengið bara allt það góða, hið
illa fylgir n?eð. Þannig erum við sam-
sett líka. Það hefur aldrei verið frið-
ur í heiminum, það er alltaf stríð og
alltaf beijast tveir og tveir, norður-
póllinn á móti suðurpólnum. Þó mað-
ur geri ekki annað en dansa vínar-
vals þá verður maður að passa sig,
þar takast á tvö öfl, aðdráttaraflið
og miðflóttaaflið. Ef það væri bara
það síðarnefnda myndi maður henda
dömunni út í hafsauga, aðdráttarafl-
ið kemur í veg fyrir það. Það eru
alls konar demonar í mér eins og
öðrum, og þeir fá sitt. Svo iðrast
maður, situr grátandi á sínu rúmi
og nagar á sér handarbökin. Ég við-
urkenni að ég er breyskur maður og
líka það að ég bið bænir. Ég segi
þetta óhikað, svona er ég og þarf
ekki að punta mig neitt til.“
Þegar ég er að tygja mig til farar
spyr ég Árna hvort hann ætli að sjá
sýningu listahátíðar í Þjóðleikhúsinu
á Niflungahring Wagners. „Ég á
boðsmiða og ég ætla fara, ef Elli
kerling leyfír mér það,“ svarar Árni
og hjálpar mér í kápuna. „Ég fór til
Bayreuth árið 1974 til þess að heyra
og sjá uppfærslur á óperum Wagn-
ers og fannst það stórkostlegt.
Átakanlegast af allri Wagnersmúsík
sem ég hef heyrt er dauði Siegfrieds
þegar hann var veginn. Þá ferst
heimurinn í ragnarökum og Bryn-
hildur gengur á bálið. Sorgarmarsinn
eftir Siegfried situr í mér eins og
galdur. Maður veit miklu meira um
hvað sorg er, hvers konar tilfinning
þetta er, þegar sorginni hefur verið
breytt í músík. Ég las fyrir löngu
bók um ungan danskan sjómann sem
Þjóðveijar tóku af lífí. Kvöldið áður
en átti að taka hann af lifi skrifaði
hann unnustu sinni og móður og
segir þar: „Eftir sorg kemur dýpt,
eftir dýpt kemur gleði.“ Þetta segir
Beethoven líka: „Durch Leider
Freude." Gleðin sprettur af þjáning-
unni.“
AF SÆTAAKLÆÐUM
AF BARNAHJALMUM OG FARANGURSBOXUM
Auk þess mikið úrval af hvers
konar öryggisbúnaði í bíla
s.s.: öryggisbelti, barnapúðar,
glitþríhyrningar, slökkvitæki,
sjúkratöskur ofl. ofl.
Bæjarhraun 6, Hfj
Sími 655510
HABERG
Skeifunni 5a, Rvík
Sími 814788
Borgartúni 26, Rvík
Sími 622262
»x .£*>>!*«•** fcsi 4 Imi* hiiUiniríioiiitnjl k.{UtHIÍ»ríaiU<liU*iiHM*t:{a irUHliiUríltHh