Lögberg - 01.03.1923, Blaðsíða 5

Lögberg - 01.03.1923, Blaðsíða 5
I ÖGBERG FIMTUDAGINN 1. MARZ, 1923. Bls. 5 herrans ár eftir það, og dó í apríl 1901, vantaði þá þrjá mánuSi upp á aS hún hefSi lifaS 99 ár. í Fagradal ólst eg upp aS mestu leyti; kom þangaS 6 ára, fór það- an 17 ára. Þegar eg var á 9. ár- inu—eg fæddist 16. apríl 1839— var eg látinn vaka yfir túninu þá um vorið; átti aS byrja aS vaka um helgina í 7. viku sumars og vaka á hverri nóttu til fráfærna, en þær voru jafnan látnar fara fram öSru hvoru megin helgar í 10. viku sumars. Eg kveiS hálf- vegis fyrir 'þessu vökulagi, var hræddur um, að mér leiddist, þeg- ar alt heimilisfólkiS svæfi á sín bæði eyru, en eg einn mætti vaka allar nætur. Emsvo varð þó ekki, eg fann aldrei til leiSinda. Þegar veSriS var gott, svo eg gæti veriS úti viS, fann eg æfinlega eitthvaS til aS bústanga viS mér til afþrey- Sngjar ög dægrastyttringar'. Ein- veran varS mér létt og átti vel viS mig, enda hefi eg alla mína æfi veriS dálítiS einrænn i lund og að upplagi ekki verulega mannblend- inn; aldrei kunnaS vel viö mig í fjölmenni. Eftir tilvísun móSur minnar, tók eg mér bækistöS á melhól suSaustan viS túniS, er ber jafnhátt því; sést þaSan vel yfir alt þaS svæSi, sem von er fyrir aS skepnur sæki helzt aS túninu. Á mel þessum var þá töluvert af hnullungagrjóti, ekki stórgerSu, á viS og dreif um allan melinn, eins og er á öllum samskonar melum á AustfjörSum. Flestir eSa 'allir munu þeir hafa til orSiS á sein- ustu árum ísaldarinnar. A mel þessum var eg nálega allar nætur, þegar veöur leyfSi, þar haföi eg nóg aS sýsla. Eg tók aS byggja mér bæ og hélt því starfi áfram í fjögur vor samfleytt, sem eg var látinn vaka yfir túninu. HafSi eg þá bygt baSstofu, búr, eldhús, skemtnu, hlöSu, f jós og smiðjti; auSVitaS var ekki bygt ofanyfir eSa sett þak á neitt þessara húsa. AS þessum fjórum árum liSnum. tók Gestur bróSir minn, sem var fjórum árum yngri en eg, viS völcusýslaninni, og þá gaf eg hon- um allan húsahópinn til átölu- Iausrar eignar og umráSa; þótt'i Gesti vænt um þá gjöf og kysti mig fyrir. Fyrstu vikuna, sem eg vakti á næturnar, var oftast þykk- mikiS loft og hálfkalt, ekki samt frost, aldrei stórhvast og ekkcrt úrfelK. Æfinlega var alt kyrt og hljótt um sjálft lágnættiö, þaS var eins og' öll náttúran blundaSi, hin bfandi, jafnt og hin líflausa; yfir öllu hvildi djúp kyrS og ró. Ekkert heyrSist, nema fossaniður úr fjarlægS. Þessi dynjandi fossa-dúr, alt af á sömu nótuna, var mjög hátíSlegur í hinni miklu hbgn 0g kyrS. Þessi algjörSa kyrS varaði svo sem tvær klukku- stundir á aS gizka, kannske hálfa þriSju. Þó fór aS heyrast eitt og eitt kindarjarm á stangli, svo smá- fjölgaSi þeim þar til þau urSu ó- ttljandí. Fyrst heyrSist lika ein- staka vængjaþytur og svo fleiri og fleiri. Svo tóku fuglarnir til að kvaka, sumir aS syngja, hver eftir smum nótum. Lóan t. d. syngur stundum dí-dí hvaS eftir annaS, nokkuS langdregiS og meS angur- Wíðum hljómblæ; þaS sögSu menn hoða regn; stundum syngur hún dirrí-dírrí, var þá söngurinn fjör- "gri og meiri kjarkur í röddínni; PaS átti aS boða hreinviSri og vind "eð kælu nokkurri; oftast kvakar 'oan heldur stutt, en þó þýSlega, *• d. di eða gi. Þá er Lóuþrællinn —smár fugl, kallaSur svo af því menn skoSa hann sem þjón lóunn- ar> Þvi í öllum stærri hópum eru avalt nokkrir af þessum smáfugl- «m með; þeir syngja sín lög, eina lotu 1 senn, er að lengd mundi jcfngilda einni heilnótu í sálma- föng; ekki get eg táknaS hljóð Pctta með stöfum, það er svo ólíkt °llu ÖSru hljóði, sem eg hefi ?yrt; í*'?8 er eins °S murr, en þó ifar mjúkt og milt, hljómþítt óg ur vel í eyrum; er því gaman læt að hlusta á. Spóann kannast allir víS, sem hafa séð hann og heyrt til hans; hann vellir í sáfellu seint og snemma. Þá má ekki gleyma hrossagauknum; hann kemur úr háa lofti á mikilli ferð og nálgast aglendið með hrynjandi hvin, er hkto hneggi. Wlargir höfðu trú a því, a« ástæSur manns og liSan yfir sumarið færi eftir því, í hvaða att maður heyrði til gauksins í fyrsta sinni að vorinu. Ef það var í austri, fauSgaukurj þá græddust manni fjármunir; í suðri rsælgaukur) boSaSi heilbrigSi og goSa liSan yfirleitt; í vestri fvesal- gaukur) vissi á veikindi eða skort hfsnauðsynja; í norSri (nágauk- ur; maSurinn feigur; en uppi yf- ir manni Tununargaukur) þá mundu óskir manns uppfyllast og vonir rætast. Marga ánægjustund hafSi eg af ftiglum þessum, sem nú hefi eg talið. Það voru lika einu fugl- arnir, sem eg kyntist á þessu vöku- tímabili, því þó eg örsjaldan sæi álftahóp fljúga hátt í lofti þvert yfir dalinn og stefna inn tíl ó- bygSa, þá hafSi eg engin kynni af þeim önnur en aS heyra áléngdar hinn undurfagra og hljómþíSa söng þeirra. Krumma hafði eg oft séS áSur og heyrt hann krunka. Gaman hafSi eg nú stundum af krumma; hermdi eg oft eftir honum og stundum svo líkt honum, aS hann tók undir viS mig. Líka hafSi eg áður séð á veturna snjótitlinga, er menn svo kölluðu, koma í hópum heim aS húsum í vetrarhörkunum til að leita sér bjargar, sem oftast varð þó af mjög skornum skamti. Undrunarvert og óskiljanlegt virð- ist þaS vera, aS þessir aumingja litlu snætitlingar skuli ekki gjör- falla af hungri og kulda — deyja út — i hinu grimma og langstæða vetrarriki, sem alloftast Ihefir und- irtökin tvo-þriSju hluta ársins í 'veSráttufarinu á Islandi. En 'manni verSur þá ósjálfrátt aS hugsa líkt og Jónas: aS yfir þeim "hvilir hulinn verndarkraftur", ekki síSur en "hólmanum, þar sem Gunnar sneri aftur" Strangir og langir vetrar hafa margir gengið yfir ísland, svo að marga mánuSi samfleytt hefir ávalt ómaS sama viSkvæSiS nálega í öllum sveit- um þar sér hvergi á dökkan díl, þar fær enginn titlingur í nef sitt. En samt, þegar loksins vorið hef- ii komið og sólargeislarnir hafa loksins fengiS leyfi til aS byrja á ætlunarverki sinu, þá hefir æfin- iega úr öllum áttum borist aS eyr- um mannanna hinn inndæli lof- gjörSar og sigursöngur sólskríkj- unnar litlu, mögru og margþjáSu; þá veit hún aS baráttunni er lok- iS og hlakkar til sumarsins, sem ht'm einnig veit aS er i nánd. — Eg hafSi nærri þvi gleymt maríu- erlunni, en hennar verS eg aS minnast ofur HtiS. Maríuerlan kemur á liverju vori heim til ís- lands ; hún á þar heima, því hún verpir ])ar og klekur tipp ungum sínum, eins og lóan og aðrir far- fuglar. Menn settu þá komu hennar i samband viS verzlunar- skipin, er fyrst komu á vorin á AustfjarSa hafnir, menn sögSu hún kæmi meS skipunum. Ekki cr Afaríuerlan 'söngfugl. Hún er smá að vexti, en aSdáanlega fall- eg, snotur og nett, meS langt stél mjótt og rennilegt; veifar hún því jafnan upp og ofan, þegar hún situr, en hún situr aldrei lengi í sama staS. Sumir höfSu þann siS, aS þegar ]>eir sáuMaríuerluna í fyrsta sinn aS vorinu aS tala til hennar þessum orSum: "Mlaríti- erla mín, hvar er hún Svala systir ])ín Eg skal gefa þér feldinn blá. ef þú, visar niér á, hvar eg á aS vera, vetur og stimar, vor og haiist." Svo beiS hann ]>ess hún flygi upp; þar sem hún settist næst), var rétti staðurinn. Fyrstu vikuna, sem eg vakti á næturnar, var oftast þykkviðri, eins og eg hefi áSur minst á, en stinni hluta laugardagsins hurfu öll ský og gjörði heiSbjart veSur. Sunnudagsnóttin var öll heiS og hrein, blæjalogn og döggfall mik- ið á afturbirtunni. Seinni hlttta nætur var eg lengi nokkuS á meln- um mínum og hafSi allan hugann við byggingarsýsliS , oftast hálf- boginn og álútur. Þá fanst mér einu sinni alt í einu bregSa fyrir annarlegum bjarma einhvers staS- ar frá.leit því upp og horfSi í kring um mig. Sá eg þá sýn nokkra, er eg hafSi aldrei séS áð- ur. Yfír hnjúkunum þremur, sem áSur er mínst á að séu á Breiða- tindinum, lágu blæjur svo undur fagrar, sem væru þær gjörSar úr nuSagulli. Fyrst vissi eg eigin- Iega ekki hvaS þetta mundi vera, starði á þessa undra sýn nokkur ar.gnablik og áttaSi mig fljótt á hinu rétta: sólin væri aS renna upp. Blæjurnar stækkuSu og lengdust þar til þær náðu saman og var því líkast, sem einhverjar ósýnilegar meistarahendur hefðu ofið bryddingar úr skírasta gulli meS roSablæ og lagt hana yfir tindinn; en hvaS hún fór vel, þráSbein og hnifjöfn, hvergi blettur eða hrukka. Og hvaS tindurinn sjálfur varð hátignar- legur þar sem hann bar viS ljós- bláan vorhimininn með þetta gull- h'aS um enniS. En bryddingin breikkaði íljótt. Þá varS mér lit- iS á KvensöSulstindinn og sá, aö hann hafSi eignast hjálm gjörSan af samskonar gulli, og í sömu and- ráni voru lagðar gullslæSur yfir Grænafellið. Svo eftir nokkur augnablik var sett á Skútukollinn húfa áþekk biskupsmítri ofnu úr gullþráðum, og seinast var Múl- inn kórónaður. A svipstundu fanst mér öll þessi gulldjásn vaxa og síkka, verða að kirtlum, möttl- um eSa skikkjum, er klæddu fjöll- in ofan aS miöju. Eg varð heill- aður og hrifinn af hinni undur- samlegu fegurð, er fyrir mig bar —þessum himneska dýrSarljóma. Sálin—unglings sálin hrein og saklaus, sem enn var ósnortin af því óhreina, sem svo mikiS er til áf í veröldinni—, varð gagntekin af lotningu fyrir Guði almáttug- um, skapara himins og jarðar, meS öllu því, sem í þeim er. Hún var snortin af GuSs anda. Um stund vissi eg hvorki í þenna heim né annan. Eins og í leiðslu sett- ist eg á stein og fór aS syngja morgunvers, er eg hafSi lært löngu áður og lagið við það. ÞaS er fyrsta versiS í gömlum morgun- sídmi, er var í Grallaranum og líka í nýju sálmabókinni frá, VíS- ey. VersiS er svona: "Dagur er, dýrka ber Drottin GuS minn, Nótt er liðin, lof sé GuSi, ljós skín; GleSur enn marga menn myrkra f lóttinn.; Líf og sál, líka mál lofi Drott- in". VersiS söng eg meS allri þeirri lotningu, sem eg átti ráS á; sælu- kendur klökkvi rikti í huga mín- um meSan eg söng. GuSs náSar- nálægS var umhverfis mig á þeirri stundu. Eg söng versiS þrisvar sinnum j hélt í einfeldni minni, að Guði væri velþóknanlegra, aS eg syngi þaS þrisvar, heldur en aS eins einu sinni. En nokkru mun þó hafa ráSiS um þaS fyrir mér í því efni, regla sú, er foreldrar minir ávalt höfðu viS guðsþjón- ustugjörS í heimahúsum á stórhá- ttSunum þremur. Þá var æfin- lega sungið ákveðið vers þrisvar sinnum, þegar búið var að lesa guSspjalliS; á jóluftum var æfin- lega sungiS versiS: "HeiSra skul- um vér herrann Krist"; á pásk- um: "Kristur reis upp frá dauS- um", og á hvítasunnu: "Kom skapari heilagi andi." — Þegar eg hafSi lokiS söngnum, jafnaSi eg mig smátt og smátt og rankaði viS öllu til fuls. Þá rann þaS í hugann, að nú hefði eg máske svikist um og ekki gætt skyldu minnar, leit i kring um mig og sá að 3 eða 4 kindur voru komnar i túnjaSarinn. Eg þaut af staS og rak þær burtti. A meSan rann sólin upp og breiddi dýrSarljóma sinn yfir dalinn allan, svo nálega bar hvergi skugga á. Þá gekk eg heim aS bænum; flest fólkiS var komiS á fætur og var að búa sig á stekkinn. Eg sagði því frá sýn- inni dýrlegu, er hafSi boriS fyrir niig; var frásögnin náttúrlega ó- skipuleg og fjölorS, eins og títt er hjá unglingum. Fólkið gaf þvi líka lítinn gaum aS frásögn minni. Vinnumaður, er þar var, sagSi hálf-glottandi: "ÞaS er nú svo sem engin nýlunda, að sjá ársólar- roSa á fjallatoppum, því þa8 geta allir, sem nenna aS skreiSast úr hælinu, séS á hverjum morgni, þegar heiSbjart er." Fólkið skildi mig ekki; en eg skildi sneiSina. sem mér var ætluS. Mér þótti gott að sofa fram eftir á morgn- ana, og kom því oft ekki á flakk fyr en löngu eftir sólaruppkomu. 1 þvi bili kom móðir mín út úr bænum, þá nýklædd. Fór eg til hennar og bauS henni góðan dag- inn meS kossi. Tók hún þvi vel og spurSi, hvernig mér hefði liðið um nóttina. Lét eg vel yfir því, og sagSi henni svo frá þvi, er mér var ríkast i huga þá stundina. Hún hlustaSi á mál mitt meö gaumgæfni og veitti nákvæmt at- hygli öllu þvi, er eg sagði — hún skildi mig. Svo loksins, þegar eg hafði lokið máli mínu, tók hún til orða og mælti: "Þetta þykir mér vænt nm að heyra; þetta hefir farið vel. Eg bæði heyrði það og sá þaS á þér, aS morgundýrSin hefir haft sterk áhrif á þig, en jafnframt góS. Sterk áhrif frá öllu, sem er sannarlega gott, fag- urt og hreint, er unglingar á þín- um aldri, og þó eldri séu, verða fvrt'r. áður en hið illa, sem of niikið er til af í heiminum, nær til þeirra, eru ómetanleg gæfa fyrir sálarheill þeirra og velferð, bæði hér í heimi og annars heims. Smekkurinn fyst sem kemst í ker, keiminn lengi eftir ber. Sál ung- Iingsins á bernskuskeiðinu er viS- kvæm og næm fyrir öllum utan að komandi áhrifum, illum og góð- um. Eitt hið dýrmætasta hnoss eða happ er nokkrum unglingi get- ur hlotnast, eru góð áhrif, áður en hann kemst í kast við hið illa. Góðu áhrifin skilja ávalt eftir í meSvitund vorri fáein frækorn, sem vér ósjálfrátt hlúum að og varðveitum; þau festa rætur, og upp af þeim spretta liljur hreinar og fagrar. Það eru dygðirnar, sem mönnunum er boSið aS æfa og rækja. Dygðunum verður æ- tíð samfara hin heilaga ham- ingja. Góðu áhrifin eru gjöf heilags anda; þeirri guSdómlegu gjöf mátt þú ekki glata, geymdu hana sem helgidóm, og öll góðu ábrifin, sem þú verður snortinn af í æskunni, geymdu þau í hug- skoti þínu vel og vandlega, fram á fullorSinsár, enda fram á elliár, ef svo vill verSa; og þá muntu hafa lært að þekkja dýrmæti gjafarinnar guðdómlegu. Gleymdu henni aldrei, glataðu henni aldrei. Vond áhrif eða ill, sem unglingar á þinum aldri geta orðið fyrir, eru þeirra og siSferSi. Þau spúa banvænu eitri og ólyfjan á hina hreinu og óflekkuSu sál unglings- iiis saklausa, sem trautt eSur eigi læknast aftur. Vondu áhrifin læðast inn i hugskotiS, þegar ung- lingurinn sér eSa heyrir eitthvaS, sem honum virðist meinlaust, en er þó í sjálfu sér ilt og ljótt, t. d. ýmislegt svifvirðingar athæfi og tal, svo sem blót og formælingar, hneykslanlega athæfi og tal, svo sem klám og illur eða ljótur munn- söfnuður og ótal margt fleira, sem cr viðbjóðslegt hverjum prúðum manni. GuSs rödd, er lætur til sín heyra i hverri óspiltri sál — þ. e. samvizkan — segir mannin- um hiklaust og ótvírætt, hvaS hon- um beri aS gjöra og hvaS ekki aS gjöra. Hver sá, sem er svó gæfu- ríkur, aS hlýSa þeirri rödd og breyta beinlínis eftir boSi hennar, hann er hólpinn; en ef ekki, þá er óhamingjan vís. Til aS verj- ast því, aS ill áhrif nái föstum tökum á manni, þarf maSur að gleyma þeim sem fljótast; mun það bezt takast meS því móti, aS hugsa aldrei um þau og tala aldrei um þau; kappkosta af fremsta megni að rifa upp með rótum all- ar endurminningar um • þau úr hugskoti sínu, svo þær séu þar ekki framar til. Takist þaS, þá dofna þau skjótt, hjaSna og hverfa að lyktum í hið mikla djúp gleymskunnar og timans. En ef svo skyldi nú fara, að þú yrðir fyrir eínhrverjum þeim vondu á- hrifum, er þú ekki gætir hrundið frá þér, þótt þú gjarna vildir, ætt- ir þú í nokkru stríði við sjálfan þig, þá komdu til mömmu þinnar og segðu henni satt og rétt frá öllu; hún mun þá feginsamlega og meS ljúfu geði liðsinna þér með öllu þvi, er móðurhyggjan ein get- ur áorkað; dugi þaS ekki, þá get- nr enginn hjálpað þér nema Guð einn, en hann hjálpar líka æfinlega öllum, sem biðja hann af sannri auðmýkt meS hreinu hugarþeli og barnslegu trúnaSartrausti. Pestu þér í minni þesi fáu orð, sem nú hefi eg talað við þig, sonur minn góður. Eg vona aS þú skiljir þau til hlitar — þau eru ekkert lærSra manna mál." OrSrétt, eins og móSir min mælti þetta af munni fram, er þetta ekki, en meiningin í því, sem hún sagSi, er nákvæmlega eins og aS öllu óbrjáluð. Eg var dálítiS klökkur. Hún tók eftir þvi, og mér .virtist henni geðjast vel að því. Eftir stundarþögn sagði hún mér svo að eta morgunskattinn, hátta svo ofan i rúm mitt og fara að sofa, og þaS gerSi eg. Flestum mun finnast þessi at- btirður smávægilegur og tilkomu- litill, en samt markaSi hann svo djúp spor á bernskubrautina mina, aS timinn, með öllum hans ham- förum, byltingum og breytingum, hefir enn ekki máð þau burt og gerir það ekki, meðan eg dreg li f sandann. RitaS í ágústmánuSi 1920. Margrét Gottskalksdóttir Hún var fædd 14. des. 1834 á Völlum í Hólmi í Skaga- fjarSarsýslu, og voru foreldrar hennar: Gottskálk bóndi og hreppstjóri á Völlutn, Egilsson, Gíslasonar, KonráSssonar á Reykjum, — voru þeir Gottskálk og Gisli sagnfræSingur Kon- ráSsson bræSrasynir; seinni kona Gottskálks og móSir Mar- grétar, var Guð^íSur Jóhannesdóttir bónda á BreiSavaSi. Margrét ólst upp þar innan héraSs til fullorSinsára. Hún giftist 25 ára gömul Gísla, Gíslasonar bónda í Húsey í sömu sýslu, Ólafssonar bónda á Ausu i BorgarfirSi. MeS honum átti hún 4 börn, er öll eru dáin: Egil, er kvæntist Ólínu Björnsdótt- ur frá SleitustöSum Jónssonar og konu hans SigriSar Þorláks- dóttur Jónssonar, systur GuSmundar málfræSings og Gisla bónda á FrostastöSum; þau Egill og Ólína eignuSust tvo sonu, Björn, er býr vestur á Strönd, og Guðmund FriSrik, verzl- unarmann í Elfros, Sask., kvæntur Ingibjörgu Sigmundsdóttur frá IHúsabakka Jónssonar. GuSmund, dáinn fyrir löngu. FriS- rik, dáinn fyrir löngu, og Helgu. Margrét fluttist með börnum sínum til Vesturheims 1874, og til Winnipeg 1876. Var til heimilis, er hún andaöist, hjá Mr. og Mrs. F. Stephenson, 694 Victor St. Margrét andaðist sunnudaginn 25. febrúar og var jarðsung- frá Sambandskirkjunni íslenzku í Winnipeg af séra Rögnv. ín tra Sambandskirkj JPéturssyni. Það eru ekki nein smáræðisstörf, sem presturinn hefir þurft aS inna af hendi á þessum árum, eins og siá má af þvi, aS á þessu tímabili hafa fæðst i söfnuSinum 3,360 böm, dáið um 1,450 manns, fennd um 1,550 ungmenni, veriS gift 1,112 hjón og auk þess haldnar tim 1,000 guðsþjónustur. Þetta verða undir níu þúsund ýmiskonar bein em- bættisverk, auk ýmsra annara anna og erfiðis, sem óhjákvæmilega eru því samfara, aS rækja slíkt em- bætti vel og alúSlega, svo að ekki er að undra, þó aS einn maöur sé tekinn aS lýjast á því, eftir 20 ára þjónustu i söfnuði, sem sjálfsagt má telja um níu þúsund manns. Þó hefir safnaðarfólk aldcei kvartað um þaS, aö séra Ólafur ynni ekki störf sín eins reglulega og eins vel og áður, heldur er það hann sjálf- ur, sem hefir óskað þess, að hætta þeim, áður heldur en hann fari að láta á sjá, og koma aS söfnuSinum ungum kröftum og óþreyttum, eins og hann telur honum fyrir beztu. Þó segist séra Ólafur álíta, aS ef vel eigi að vera í framtíðinni, veiti ekki af tveimur prestum við söfnuð- inn, eins og er hér við dómkirkj- una, ef ekki eigi aS vera hæcta á þvi aS slíta kröftum þessa eina tim aldur fram. AuSvitaS hafa prestsstörfin ver- ið aðalstörf séra Ólafs, en þó hefir hann einnig fengið afkastaS all- niiklu öðru, svo sem ýmiskonar rit- störfum, einktim bó meðan hann var í Arnarbæli. Þýddi hann þá t. d. Þjóðmenningarsögu Noröur ]>vi, hvort hann hafi oft átt erfiða afstöðu í prestskaparastarfi sinu, lætur hann rejTidari htið yfir því, og segir þaS gleymt og grafið. Mestu erfiðleikatíma sína telur hann þó mislingana og manndauð- ann 1882, og landskjálftanna 1806, en þá féllu hjá honum öll—17—hús í Arnarbæli á einni nóttu, nema kirkjan, og svo mannskaðinn í Reykjavík 1906—1907, og síðast en ekki sízt spönsku veikina 1918. Eins og kunnugt er, varð allmik- il hreyfing út af því, fyrst þegar séra Ólafur var að koma hér að Fríkirkjunni og jafnvel allsnarpar deilur, og svaraSi þá séra Ólafur allsnarplega fyrir sig og söfnuð sinn. En alt segir hann þetta gleymt og fyrirgefið nú, og segir að samkomulagið við Dómkirkjuprest- ana hafi alla tið verið hið ákjósan- ltgasta, og hafi þeir verið sér hin- ir sanwinnuþýðustu og alúðlegustu á allan hátt, eins og söfnuðir sínir hafi líka ætíð verið sér sérstaklega góðir, svo að hann hafi að því leyti verið mikill hepnismaður í starfi sínu, þó oft hafi þaS veriS þungt og erilsamt. í trúmáladeilum hefir séra Ól- afur ekki tekið mikinn þátt, en þó aldrei dregið dul á skoðanir sínar, enda þykir hann einn skörulegasti prédikari hér um slóSir, og segist fylgja enn hinni sömu stefnu, sem hann hafi fylgt í upphafi, og hafi nýjar hreyfingar, sem ýmsar hafi snúist þar á móti, ekki haggað þar sannfæringu sinni. Oft hefir verið farið fram á þaS viS séra Ólaf, aS hann gæfi út einn árgang af pré- dikunum sínum, en hingaS til hef Doddj nýrnapillur eru bexU aýrnameðaiiS. Lækna og lifft. bakverk, hjartabilun, þvagteppu og önnur veikindi, sem starfa fri nýrunum- — Dodd's Kidney Pills kosta 50c. askjan eða sex öskjur fyrir $2.50, og fást hjá öllum lyf- íölum eða frá The Dodd's Medi- :ine Co.. Ltd.. Toronto, Ont. eftir aS heyra til séra Ólafs enn ])á — enda munu kunnugir telja hann í röö vinsælustu og merkustu kennimanna samtíðar sinnar. Séra Ólafur Ólafsson, fríkirkjiprestur. (Eftir "ÓSni") Þann 1. sept. 1922 lét séra 01- afur Ólafsson af prestskap hér í Reykjavík. Þar sem hér er um aS ræSa fráfiör svo aíkunnugs prests, sem lengi hefrr starfað og mikiS unniS, þykir vel við eiga aS segja nú eitthvað frá þvi, em cá aagana hefir drifið öll þessi ár. En auSvitaS er það ekki nema fátt eitt, og mest undan og ofan af, sem sagt verður frá í stuttu máli af svo löngu prestskapar- starfi, ekki sizt hjá manni, sem starfað héfir eins mikið í kyrð og þögn á heimilunum, í sjúkdómum, sorgum og þrengingum, og séra Ólafur hefir gert. Það er áreið- anlega ekki minsta, eða <>merkasta starfiS, sem prestarnir hér vinna þarinig, þó fæstar sögur fari af því, eins og eSlilegt er. Séra Ólafur hefir veriS þjón- andi prestur á 43. ár, varS kandi- dat með fyrstu einkunn 1880 og vígður í ágúst sama ár, og giftist skömmu siSar Guðríði Guðmunds- dóttur prests í Arnarbæli. Fyrst var hann í Vogsósprestakalli nær fjölgur ár, síðan í Guttormshaga um 9 ár, og loks í Arnarbæli í 10 ár, en þó þjónaSi hann í fjögur og hálft ár meðan hann var í Guttormshaga einni,g Landpresta- kalli og Ef ri-(Holtakalli, og var það mikil yfirsókn. Fríkirkjuprestur hér í Reykjavik var hann svo ráð- inn 1902 og vígði kirkju safnaðar- ins á sunudaginn í föstuinngang, 22. febrúar 1903. Þessi kirkja reyndist ]x> brátt of litil, og var stækkuð, eða öllu heldur reist ný kirkja, sem hann vigði aftur 12. nóv. 1905. og er það sú kirkja, sem enn stendur hér. SöfnuSurinn hef- ir vaxið mjög á þessum árum, svo í rauninni er kirkjan nú aftur orBin álfunnar, HjálpaSu þér sjálfur, eft- ^™"Zlr"u"* Z"'"'1*-1" luTn",r • c -i ¦t}~Z\A u- fi nann ekkl vllJaS bað. °S mund þaS ir Smiles, Foreldrar og börn o. fl. 1 - „j-u,.__. „, . , . ,. F po sjalfsagt verSa vinsæl bok. Þó séra Ólafur hafi nú taliS rétt, aS láta af höndum sér hinn erfiS- asta og annamesta söfnuS sinn, er hann ekki hættur aS vera þjónandi prestur, því enn þá þjónar hann i HafnarfirSi og á Kleppi, en þeir söfnuSir eru miklu léttari en Rvík- ursöfnuSurinn, og annaminni, svo Auk þess hafa komiS út eftir hann ýmsir aSrir bæklingar, fyrirlestrar, ræSur, o. fl., og er einna kunnast erindiS: Hvernig er fariS meS þarfasta þjóninn? og vakti það mikla athygli á sínum tíma og hafði mikil áhrif um land alt á meBferS nianna á hestum og skilningi Frá Islandi. RafstöCin í Kirkjubæjar- klaustri. Lárus Hedgason alþm. í Klaustri hefir ií sumar reist rafstöð, 12 ihesta, viö bæ sinn. Með því afli raflýsir hann allan bæinn, hitar öll líbútfarhcrbergi, fær idój? afjl til að elda við ailan mat, baka brauð og þvo þvott. Auk þeas fær hin nýreista loftskeytastöð afl til sinna iþarfa frá þessari atöð. All- ur kostnaðurinn við verkið var um 16 þús. kr. Bregður heimilisfólk- inu, körlum jafnt sem konum, við 'vinnusparnaðinn og þægindin sem leiddu af breytingunni. Húsið alt Mýtt og bjart nótt og dag, og þó engra elda eða lampa að gæta. Slík breyting þyrfti að verða á sem flestum sveitabæjum. Bn af því að hver stöð er nokkuð dýr, og leiðslur mílli bæja þó enn dýr ari, hlutfallslega, er auðséð, að nýbýlum verður að koma svo fyr- ir, að heimilin séu nokkur í hvirf- ingu saman, þótt land sé skift með girðingum til afnota. Dreifðu býlin útiloka rafmagnsnotkun al- ment. En hún er lífssQcilyrði fyrir lífi sveitanna. Eyrarbakkasparisjóðurinn. Ekki er enn farið að rannsaka »tjárnarhætti þar, þó að spari- sjóðisbæikurnar gangi kaupum og sölum með afföllum. Ein merki- 'leg nýjung er þar enn á ferðinni. Sparisjóðurinn kvað hafa fengið all-álitlega jpeningafúlgu nýlega frá einum af helstu viðskifta- möninum sínum, tíu miljónir pólskra imarka. Nokkrar miljón- ir austurrískra króna munu og hafa staðið til boða, en ekki verið meðteíknair. pað þykir sennile^t, að Jóhann V. mumi ekki gera ann- að þarfara með spítalann fyrst from Farmers What Prize Winnind x^E Farmers Say tJi ,._Dr- Seaser Wheeler, LL.D.. Hosthern. Sask.: — Eg hefi notaC Formaldehyde blöndu fvrir korn með bezta áransrri. Hefi ekki orðiC var við mvelu i uppskeru minni árum saman." yKlu l TJie Sutherland Canadian I^and Co.. Ltd R B Sangster. Agt.. Brooks, Alta:—"Esr hefi aldrei not- an ^iS,ko,rnim?'tí,«n?að« en Pormaldehyde 1 mörk af 40 prct. sterkri blöndu I tunnu af vatni. Pað er ekk- ert betra til að verja korn oe kartöflur fyrir mverlu en Formaldehyde. ok Þvl ráðleKK e« Það." myelu- of lítil, enda hefir kirkjusókn ávalt óbætanlegt tjón fyrir sálarheill verið óvenju góð hjá séra Ólafi. n-anna á þeim málum öllum, og seg- "1 ^"l^.-TÍ™"'^^ I ^ ^™ ? ? ^ ^™ .*"- '5 ir séra ólafur, að það sé þaS rha "' *?"" ge^^ ^.' l>ohon- geyma í þau fetknalegu auðæfi t_ . 1 í ..,, • um Pyki storfm her orSm ser of erlendum gjaldmiðQi, sem sækja í sinna, sem ser þyki sjalfum einna Lrf;.x ^. :»M . , I , , , -, * , ,, ' a 1 u u t- t, erfíð. En sjalfsagt eiga menn oft land a Eyrarbakka. vænst um. Auk þessa hefir hann | skrifaS mesta fjölda blaðagreina. Enn fremur kendi hann áður fyrri rnörgum piltum undir skóla. Seg- ist hann minnast þess með mikilli j ánægju oft, J^gar hópur ungra n'anna dvaldist á heimili hans aust- ur þar, að slíku námi, og mátti þá oft sjá um öll hús þar "mikla iðn og athöfn", eins og segir í gamalli biskupasögu, enda minnast nem- endur séra Olafs hans sem ágætis latínukennara. Auk þessa hefir séra Ólafur all- niikið fengist við opinber1 mál, og m. a. veriS þingmaSur Rangæinga 1891, Austur-Skaftfellinga 1901 og Árnesinga 1903—1907. í því sam- bandi má og minnast afskifta hahs af holdsveikramálinu. Um það skrifaSi hann mikiS á sinum tima i ísafold. Því þegar hann kom til prestskapar i Holtin, var þar mikil holdsveiki og skoðun fólksins þar þá sú sama og annars staSar á þess- ari veiki, aS hún væri ekki smitt- andi, og hagaði það sér eftir þvi. Séra Ólafur þóttist hins vegar eftir öllu þar að dæma sem hann sá fyr- ir sér, vera viss um það, aS veikin væri smittandi en ekki arfgeng. Fór hann svo að safna ýmsum drögum um þessi mál, einktim um paS, hvernig unt yrSi að stemma stigu fyrir frekari útbreiðslu, meS spítalastofnun o. s. frv. og benti í því sambandi á þaS, aS eiginlega ætti holdsveika fólkiS inni hjá þvi opinbera, þegar rannsakaðir voru reikningar og eignir spítalajarS- anna o. fl. Eins og kunnugt er, tirðu svo Oddfellowar til þess að hrinda af staS framkvæmdum í þtssu máli, og mintist höfuSmaSur þeirra, dr. Beyer, einu sinni í ræSu á afskifti séra Ólafs í þessu máli, cg kallaSi hánn þar "manden som rejste hele bevægelsen." Þegar séra Ólafur er spurður að W.A.A. Rowe. Neepawa. Man:— "Ek tók að nota Formaldehvde strax ok mælt var með Þvi til út- rýminKar myehi I hveiti. höfrum osr byesri. or hefir það ávalt bor- ið ásrætan áranKur." Davis Bros.. Perdue. Sask.: — "Með Því að nota Formaldeiivde- blöndu. 1 pd. I 32 eal. af votni. til þess að verta korn við myKlu. hefi ee tryrt uppskeru mína fyr- ir Þessum illræmdu óvinum." J. H. Richard. Roland. Man.:— "i sambandi við Formaldehvde sret esr sasrt. að Það hafi revnst mér óbrieðult meðal ee"Ti mvcrlu I korni. Þessi fimm ar. sem e~ er búinn að nota Það." Jno. W. Lucas, Calgary, Alta.:— "Við notum Formaldehyde viC allar okkar kartoflur, sem hefir borið a~ætan aranerur. sé Það hétt notað. E~ mæli með Þvl." STANDARD S^máldehypS KILLS SMUT STANDARD CHEMICAL CO., LTD. Montreal WINNIPEQ Toronto J* LYKTUj pÆGINDA er lykillinn, sem opnar skrá kolabirgisins, sem fylt er með Western Gem kol. Enginn ~et. ur verið kaldur o~ um leiS lið- ið vel. Ef kolabyrgið er1 ekki vel fult, lat oss fylla þaS með beztu kolum, sem fast úr nam- unni. J>aS verSur ySur sparn- aSarauki, um leið o~ ^að held- ur ySur heitum. TirE WINNIPEG SITPPLY AND FTJEL CO., I/TD. Aðal-Skrifstofa: 265 Portage Ave., Avenue Block Phone N-761S

x

Lögberg

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögberg
https://timarit.is/publication/132

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.