Breiðablik - 01.07.1908, Qupperneq 6

22
BREIÐABLIK
berjast skal undir, þangaö til sigur er
unninn.
Göfug og dýrleg finst mér frelsisbar-
átta þjóðar vorrar.
Þinglaus þjóö fyrra hluta nítjándu ald-
ar og alt ráð hennar í annarra hendi.
En lóur sungu í túni og þröstur á
hverri bæjarburst, þangað til alþingi var
endurreist um miðja öld. Að koma fram
með þær kröfur þá var vissulega að leggja
á tæpasta vaðið. En það var gjört hik-
laust og—hepnaðist, þrátt fyrir hrakspár
allar.
Ráðgjafarþing — framför mikil frá því,
sem var, en eigi nema skuggi hjá því,
sem átti að vera. Löggjafarþing og fjár-
forræði—það var næsta vaðið.
Tæpt þótti það og íífldirfska að leggja
út í. En foringinn góði hélt það væri
óhætt. Sínum hvíta hesti hleypti Jón
Sigurðsson á undan og — þjóðin fylgdi.
Heilan aldarfjórðung var verið að fara
yfir, en þá var komið upp á bakkann.
En varanlegur samastaður var þar
ekki. Lengra var ferðinni heitið.
Enn var landinu stjórnað frá Danmörku
meir en góðu hófi gengdi og samvinna
engin milli þings og stjórnar. Ennlá vað-
ið framundan og þótti gapalega tæpt:
Drögum stjórnina inn í landið og látum
verða innlenda stjórn!
Þjóðin lagði enn út í og komstyfirum.
Ráðherra var skipaður, búsetturí Reykja-
vík, þingræðið innleitt, svo sá verður
ráðherra, sem mest fylgi hefir á þingi.
Með því samvinna trygð milli stjórnar-
innar á aðra hönd og þings og þjóðar á
hina.
En sá hængur var á, að íslenzki ráð-
herrann var skipaður af dönskum ráðgjafa
og þarf að bera upp öil meiri háttar lög
fyrir konungi í dönsku ríkisráði til sam-
þykkis. Því samkvæmt stöðulögunum
frá 1871 er ísland óaðskiljanlegur hluti
Danmerkur — aukaland — hjáleiga í tún-
fæti Danmerkur.
Er það viðunandi ?
Nei hefir þjóðin verið að segja á und-
anförnum árum. Nei hefir bergmálað
hærra og hærra milli fjallanna, Nei var
hrópað í eyra dönskum konungi, þangað
til hann skipaði millilandanefndina.
Hún hefir að minni hyggju unnið mikið
verk. Sjálfstætt íslenzkt ríki, jafn-rétt-
hátt Danmörku, er í raun og veru viður-
kent í samningsuppkasti nefndarinnar.
Sú viðurkenning er meiri og glæsilegri
en flestir höfðu búist við af Dana hálfu.
Og samt nær hún mikils til of skamt.
Fullveðja má þjóð vor enn ekki verða
með nokkuru móti, eftir því sem Danir
hyggja.
Sjálfir mega íslendingar ekki halda
hlífiskildi yfir fiskiveiðum sínum. Þann
rétt áskilja Danir sér um aldur og æfi.
Sjálfir mega íslendingar ekki semja
við aðrar þjóðir um sölu á fiski og kjöti
og öðrum afurðum landsins erlendis.
Þann rétt áskilja Danir sér um aldur og
æfi.
Sameiginlegan þegnrétt vilja Danir
hafa. Þá bafa þeir tögl og bagldir.
Hvað mega þúsundin okkar sín á móti
miljónunum þeirra ?
Fána má ísland hafa heima hjá sér —
að leikfangi. En í förum milli landa má
aldrei sýna hann. Aðrar þjóðir mega
ekkert annað vita en Danir eigi Island.
Það væri óheyrilegt hneyksli, ef einhver
út í heimi kæniist að því, að íslendingar
ætti með sig sjálfir.
Með öðrum orðum: Sjálfsstæðisréttur-
inn er með uppkastinu viðurkendurí orði,
en honum er neitað á borði. Hugmynd-
in um sjálfstætt íslenzkt ríki er viðurkend,
en neitað í framkvæmdinni.
Danska mamma vill teygja svuntu-
hornið sitt í lengstu lög út yfir ísland,
svo öðrum þjóðum finnist hún þeim mun
þrekvaxnari.
Tæpasta vaðið er fram undan enn: ís-
land verður að komast undan svuntu-
horninu.
Eg fæ ekki að því gjört. Eg lít björt-