Vísir - 06.03.1959, Blaðsíða 4

Vísir - 06.03.1959, Blaðsíða 4
VtSIR Föstudaginn 6. marz 1959. Símon Jóh. Ágúsísson: WJwm mtiímiBiwugu hawmm y Ættleiðingum hefur íarið ört f jölgandi hér á landi — einksim eftir 1940. Frá lokum fyrri heimsstyrjaidar (1918) fram um 1930 voru þau um 10 á ári að meðal- taSi, en seinustu árin (1952—1958) hafa verið veitt rúmlega 77 ætfleiðingarleyfi árlega til jafnaðar. spumingu, hvort ættleiðing í spurninu, hvort ættleiðing í því formi, sem hún tíðkast nú, eigi rétt á sér í okkar þjóðfé- lagi, og hvort kostir þessa forms séu það miklir, að þeir vegi upp á móti ágöllum þess og þeim hættum, sem því kunna að vera samfara. Varðar gagnrýni Guðmundar aðallega jtíðari t. d. í Danmörku en hér, þrju eftirtahn atriði: þar sem um 30. hvert barn er ættleitt. i Höfuðtilgangur ættleiðingar Viss hætta. er áð f á kjörbarninu betra upp Mikilvægt atriði. I það á Sérfræðingar eru allir þeirr- Það er óforsvaranlegan hátt. ekki í þessum efnum, eldi og öruggari lífskjör en það myndi áð öðrum kosti hljóta, enda segir svo í upphafi 8. greinar laganna: „Leyfi til ætt- leiðingar vérður þVí aðeins veitt, að ætla megi ættleiðing- Því fylgir viss hætta, einkum í fámennu þjóðfélagi, þegar af- máð eru öll fjölskyldutengsl milli barns og hins rétta for- eldris þess. Bæði eru þess dæmi hér á iandi, að kjörforeldrar vilja komast hóá að vita um ar skoðunar, að kjörforeldrar' sem heimilin bregðast. — Á- eigi að segja barninu að það sé'gallar þessara heimila voru í ekki þeirra barn, og það er, því fólgnir, að kjörforeldrarnir mjög mikilvægt, að það sé gert' sinntu barninu of lítið, þótti snemma. Barnið þarf að vaxa' ónæði að því, voru hirðulausir .upp með þessari vitneskju, þáj um það eða spilltu því með hóf- tekur það þessu sem eðlilegum; lausu dekri og eftirlæti. Það er hlut. En ef dregið er áð ségjaj erfitt að vita, hvað tölur þessar barninu hið sanna, þangað til' þýða, því að sambærileg hjón, það er orðið stálpað, getur það, sem eiga sjálf börn, eru ekki haft skaðsamleg áhrif á sálar-; tekin til samanburðar. En samt líf þess. Um þetta verða þeir, j sem áður er ástæða til þess að, una kjörbaminu heppilega, og hið rétta foreldri kjörbarns, og ætlun kjörforeldra er að ala það eins hins> að ioreldri vill ekk- upp, það hefur verið alið upp ert um ættleiðendur vita. Þá hjá þeim eða aðrar sérstakar 'kosta sumir kjörforeldrar bein- sem hafa milligöngu um ætt- ætla, að árangurinn sé fremur leiðinguna, að fræða kjörfor- eldrana. Barnið kemst oftast fyrr eða síðar að hinu sanna, og hjá fámennri þjóð einsogokkur íslendingum er óhugsandi ann- góður. Ef allrar varúðar er gætt, þá eru sennilega ekki meiri lík- indi á því að kjörbörn fái ó- heppilegt uppeldi en börn, sem alast upp með foreldrum sín- •að en svo verði. Oft segja félag- um, enda sé stétt, efnahagur og ar eða kunningjar barninu frá menning kjörforeldra og for- þessu á ónærfærinn hátt og eldra sambærileg. Hlutskipti getur því orðið mikið um..Er-;-kjörbarna er líklega engu lak- lendir sérfræðingar telja, að ara en hlutskipti barna, sem bezt sé, að kjörforeldrarnir viti.vex upp með foreldrum sínum ekki um, hverjir eru foreldrar barnsins, og hirini réttu móður þess sé ókunnugt um kjörfor- eldra þess nema þegar urn ætt- íngja, vini og nábúa er að ræða. Er þessarar reglu gætt í flest- í miðstéttum og efnaðri stétt- um.;þjóðfélagsins. Kjörforeldr- arnir eru yfirleitt í góðum efn- um, góðir borgarar, vel kynnt- ir menn, og m. k. engir ann- marka- eða vandræðamenn í um tilvikum erlendis, en hér á' neinum skilningi — en slíkt landi er það oft ókleift sakir verður ekki sagt um alla for- íámennis. Ef kjörforeldrar eldra — og ekki er sýnt að þeir þekkja foreldra barnsins og j láti sér síður annt um kjörbörn sett, getur komið fyrir, að þeir ástæður eru fyrir hendi." Uggur um framvindu ættleiðingarmála. Ýmsir þeir, sem hafa haft mikil skipti af ættleingarmál- um eru þó talsvert uggandi um þá framvindu, sem þau hafa tekið hér og þykir ekki nógu tryggilega um hnútana búið. Vil ég benda hér á áðurnefnda grein eftir hrl. Guðmund Vigni Jós- efsson, sem um langt skeið hef- ur verið formaður barnavernd- arnefndar Reykjavíkur og mjög er kunnugur málum þessum. Gagnrýnir Guðmundur í þess- ari grein ýmis ákvæði ættleið- ingarlaganna' og framkvæmd ]ínis kapps um að koma í veg fyrir, að kjörbarn, sem ættleitt er í bernsku, fái síðar vitneskju um rétta foreldra sína. Og þeg- ar haft er í huga, að kjörbarn mun að jafnaði kenna sig til kjörforeldris, „er ekki unnt að loka augunum fyrir vaxandi líkum á þeim samskiptum manna, sem ólögmæt eru og bönnuð í íslenzkum rétti vegna of náins skyldleika." Vandamál. Ég held, að hér sé vandamál á ferðinni, sem skotið getur upp þá og þegar og mun færa yfir þá, sem hlut eiga að máli, mikla óhamingju. Systkini, piltur og skelli skuldinni á ætternið, þeg- ar þeir verða varir við óæski- lega eiginleika í. fari barnsins og breytir þetta horfi þeirra við því til hins verra. Og ef móðir- 'in þekkir kjjörforeldra barns- ins, getur hún ónáðað þá og valdið þeim margs konar örð- ugleikum. Hve margar heppnast? Hve ¦ margar. ættleiðingar heppnast vel? Það fer efalaust mjög 'eftir því, hvernig sú stofn un eða menn, sem annast ætt- leiðinguna, og dæma um hæfi kjörforeldranna og leiðbeina þeim, rækja hlutverk sitt. Töl- iræðilegar skýrslur munu varla vera til um þetta, sem nokkurt mark er takandi á, og mér er að eins' kunnugt um eina rann- sókn, sem hefur verið gerð um þetta og nær hún raunar til fárra heimila: A follow-up study of adoptive Families, eft- ir Michaels og Brenner. Þessir sálfræðingar athuguðu heimili 50 kjörforeldra.' Afstaða 26 þeirra til kjörbarnsins var góð, hjá 18 fremur góð og hjá 6 óheppileg. Um þessi sex óheppi- legu tilfelli segja höfundarnir Ekkert þessara barna býr við lélegt húsnæði, öll hafa þau nóg til fata og matar, ekkert þeirra, Jcoma kjörforeldrarnir hrotta- Jeg^ íranj yið eða meðhöndla sín en þótt þeir ættu þau sjálf- ir. Hitt er svo annað mál, að þeir hafa, þrátt fyrir góðan vilia, misjafnlega gott uppeldi barna. lag á Ættleiðingum fjölgar. Ættleiðingum hefur farið ört fjölgandi hér á landi, einkum eftir 1940. Fyrstu 5 árin eftir að stjórnvaldið var 'flut't inn í landið, 1904—1908, voru veitt 6 ættleiðingarleyfi alls eða rúm- lega eitt á ári, en næstu 5 árin, 1909—1913, voru leyfin 15, eða 3 á ári. Frá því í lok fyrri heimsstyrjaldar og fram um 1930 voru um 10 leyfi veitt á ári að meðaltali. Árin 1933— 1941 voru veitt samtals 147 leyfi eða 14.7 á ári til jafnaðar, og árin 1942—1951 voru veitt alls 439 leyfi eða nær 44 leyfi árlega að meðaltali.1) Síðastlið- x) Framangreindar tölur eru teknar úr grein Guðmundar Vignis Jósefssonar: Nokkrar at- hugasemdir um ættleiðingu. Tímarit lögfræðinga, 3. h, 1955, bls. 148—153. in 7 ár, 1952—1958, hafa, eftir því sem ég hef komizt næst, verið veitt um 540 ættleiðing- arleyfi, eða rúmlega 7^7 á ári til jafnaðar. Hefur því tala ætt- leiðingarleyfa aukist síðan lög um ættleiðingu viru sett árið 1953. Ættleiðing er þó miklu Litla telpan á myndinni er staðráðin í að verða ceilóisti, þótt ung sé og nánnð henni enn erfitt vegna bess, að hljóðfærið er stórt og hún enn svo lítil. Mikið er nú gert að 'því að glæða áhuga nemenda í barnaskólum fyrir hljómlist víða um lönd, með tilsögn í skólunum í að leika á ýms hljóðfæri. stúlka, sem eiga kjörforeldra sitt á hvoru landshorni og kenna sig til þeirra, geta hæglega í góðri trú stofnað til náinna kynna og jafnvel tii hjúskapaiv eins og nú er í pottinn búið, eii hins vegar má víst telja, að þau komizt síðar að skyldleika sín- | um. Er þetta vissulega alvar* legt íhugunarefni. Annað atriðið, sem greinar- höfundur gagnrýnir, er, aS samkv. ættleiðingarlögunumt þurfi einungis að leiia sam- þykkis þess foreldris, sem for- ræði barnsins hefur, til þess að> ættleiðingin fari fram. Sam- þykki móður nægir til þess að óskilgetið barn verði ættleitt* Ef hjón, sem eiga barn, slíta samvistir, verður forræði barns- ins að vera óskipt hjá öðru. hvoru þeirra, og þarf þá aðeins samþykki þess, sem forræðiS' hefur. Nú getur hitt hjónanna; látið sér ekki síður annt umú velferð barnsins og verið engu. síður til þess hæft að veita því gott uppeldi. Faðir óskilgetins; barns, sem búið hefur með' barnsmóður sinni, getur og lát- ið sér mjög annt um barnið, ert hann getur ekki spornað við!< því, að móðirin samþykki ætt-. leiðingu þess upp á sitt ehw dæmi. Guðmundur kemst svoi' að orði um þetta: „Þegar svona stendur á; sýnist engin sann-< girni vera í því að leyfa öðrú foreldri einungis að ákveða svaj, þýðingarmikla ráðstöfun semf. ættleiðing er, og rétt er að hafai í huga, að í reyndinni munií þau tilvik vera niiklu fleiri, a3 einungis þurfi að léita sam«- þykkis annars foreldris, því a.3 oftast mun barn, sem ættleitfi er, annaðhvort vera óskilget*- ið eða afkvæmi foreldra, sen% slitið hafa samvistir. . .-' • 5 Að vísu gerir 2. mgr. 6. gr<. laganna ráð fyrir, að leita skull umsagnar þesk foreldris, senit eigi þarf að samþykkja ættleið*- inguna, áður en ákvörðun erj- tekin, en stjórnvald það, senli ættleiðingarleyfið veitir, sýnisí geta metið það að vild sinni, hvort meira 'eða minna tillit erj tekið til þeirrar umsagnar." { íhugunarverð ' gagnrýni. Þriðiia atriðið, sem gagnrýni. GuðmUndar beinist að, er fyr-« irkomulag það, sem nú er ál greiðslu fjölskyldubóta samkv^ lögum um almannatryggingar^ Hyggur hann, að það eigi^nokk' j urn þátt í hinum ört vaxandi fjölda ættleiðinga. Hann kemsffc m. a. svo að orði um þetta: | „Samkv. 31. gr. 1. nr. 50/194$ um almannatrj'ggingar er mec?- fjölskyldu átt við foreldra ogj börn þeirra yngri en 16 ára, þar með talin stjúpbörn. ogj kjörbörn. í þessu sambandi eru;. |stjúpbörn talin þau ein, seml. ekki eiga meðlagsskyldan íö'ð^ ur á lífi. Setjum svo, að kona, sem' átfi. hefur óskilgetið barn, giftisti. öðrum en barnsföður sínum og eignist í hjónabandi fleiri börn^. Barn hennar, óskilgetið, er þá. ekki talið til fjölskyldunnar, þegar fjölskyldubætur eru'. greiddar. Það getur því verið að þvi nokkur fjárhagslegur ávinning ur fyrir f jölskylduna, að heim-< ilisfaðirinn taki óskilgetið barni konu sinnar að sér sem kjör-i barn." Guðmundi virðist, sensi Framh. & &. SÍÉtt. ]

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.