Vísir - 07.11.1964, Síða 7

V1S IR . Laugardagur 7. nóvember 1964.
7
Hótel Hafnarfjörður varð að
víkja fyrir nýrri gatnagerð
unnar og vegna þess að börn þyrp ! Önnur hús sem stóðu á götu-
ast unnvörpum að staðnum á með ^ stæðinu nýja hafa ýmist verið rif-
an aðgerðir standa þar yfir. ' in eða flutt burt í heilu lagi.
Fjöldaþjófnaðir
harna upplýstir
Einhvern næstu daga verður nýr simaklefi tekinn í notkun við Lækjar-
torg í Reykjavík. Er hann staðsettur á gangstéttinni fyrir neðan Gimli,
en gamli simaklefinn á torginu sjálfu verður lagður niður eftir áratuga
trygga þjónustu, sem hefur þó öðru hverju verið trufluð af fádæma
slæmri umgengni borgaranna og er það hald margra, að þar s6 ekki
aðeins æskunni um að kenna. Vonandi ttkst borgurum Reykjavíkur að
sýna hinum nýja símaklefa meiri sóma, og þá ætti bæjarsimatmm Bka
að takast að koma svipaðri þjónustu víðar mn borgina (Ljósm. BG).
Undanfaraa daga hefur verið
unnið að því að fjarlægja gömul
hús í Hafnarfirði sem staðið hafa i
vegi fyrir Reykjavíkurveginum
nýja, sem verið er að leggja á
nýjum stað niður í Fjörðinn og
sunnar en hann lá áður.
Reykjavíkurvegur hefur til þessa
legið I hlykkjum þar sem gömlu
Fjarðargötumar lágu áður niður í
Hafnarfjörð. Nú á að færa hann
úr stað og leggja beint niður af
‘svokölluðum Sjónarhól. En til þess
að það gæti orðið þurfti að rífa
nokkur gömul hús og það mesta
þeirra og sögulegasta var Hótel
Hafnarfjörður, mikið hús og veg-
legt á þeim tíma sem það var
byggt á. Útveggir þess voru stein
steyptir en loft og önnur innrétt-
ing úr timbri. Það gegndi síðast
gistihússhlutverki seint á stríðs-
árinnum, en þá var rekstri þess
hætt. Síðan hefur ekkert hótel ver
ið starfandi í Hafnarfirði.
Síðustu dagana hefur verið ráð
izt með miklu offorsi á útveggi
þessarar gömlu byggingar og
grunn hennar, bæði með spreng-
ingum og 50 tonna jarðýtu og er
nú í þann veginn lokið að jafna
hana við jörðu.
Hefur lögreglan í Hafnarfirði
orðið að standa vörð um húsið
síðustu dagana vegna sprengihætt
Innbrot
Innbrot var framið í nótt í fisk-
búð Sæbjargar á Hjarðarhaga 47.
Brotizt hafði verið inn með þeim
hætti að brotin var rúða í útidyra
hurð bakdyramegin. Eftir það var
auðvelt inngöngu því lykillinn
stóð í skránni.-
Stolið var um 250 krónum í
skiptimynt, en öðru ekki svo séð
yrði.
Fyrir nokkru birtist fregn í dag-
blöðum Reykjavíkur um tvo
drengi sem höfðu ráðizt á telpu-
krakka, sem send hafðj verið f
verzlun með 1000 króna peninga-
seðil og átti að kaupa eitthvað til
heimilisþarfa.
Telpan kom varningslaus, pen-
ingalaus og mjög miður sfn til
baka. Hún sagði farir sínar ekki
sléttar. Tveir drengir, lítið eitt
eldri en hún sjálf, höfðu ráðizt á
hana niður á Lindargötu, þar sem
hún átti heima, hrint henni í göt-
una og hrifsað um leið af henni
pyngjuna sem 1000-kallinn var
geymdur í. Að því búnu tóku þeir
til fótanna og forðuðu sér á flótta.
Málið var strax kært til lögregl-
unnar og hún leitaði drengjanna,
en árangurslaust, þar til nú fyrir
skemmstu að hún hafði uppi á
þeim í sambandj við önnur og
fleiri afbrot, sem bæði þessir
drengir og margir aðrir voru við-
riðnir.
Mest var um stuldi að ræða hjá
drengjunum, sem flestir eiga
heima á takmörkuðu svæði í á-
kveðnu hverfj bæjarins, enda lang
samlega mest látið til sín taka þar.
Einhverir drengjanna höfðu einn-
ig óknytti og spellvirki í frammi
og m. a. fór einn þeirra víðs vegar
um húsakynnj stórhýsis á Lauga-
veg 178 og sprautaði þar svokall-
aðri tannafeiti vfðs vegar um veggi
og þil. Þetta var hinn mesti ó-
þrifnaður, enda aðkoman í mörg-
um herbergjanna ljót og tók lang-
an tíma að hreinsa olíuna burt.
Þegar fyrsti drengurinn var
staðinn að verki, kom í ljós að
hann vissi um ,hóp kunningja
sinna og féiaga, sem ýmist höfðu
verið með honum að verki, eða þá
með kunningjum kunningja hans.
Þetta varð til þess að lögreglan
hafði hendur í hári 15 drengja á
aldrinum 9-14 ára sem stolið
höfðu á fjölmörgum stöðum, og
samanlagt þýfi sem þeir hafa við-
urkennt að hafa stolið nemur 25-
30 þús. kr.
Drengirnir hafa unnið ýmist
einir eða í félagi með öðrum.- Og
enda þótt þeir þekkist ekki aliir
innbyrðis eru keðjutengsl á milli
þeirra, en þeir verstu voru á aldr
inum 11 — 12 ára. Sumir drehgj-
anna hafa orðið uppvísir að þjófn
uðum og óknyttum áður, en aðrir
ekki. Mál þeirra hefur nú verið
afhent Barnaverndarnefnd Reykja
víkur til meðferðar.
Að sögn rannsóknarlögreglunnar
höfðu drengirnir þá aðferð að fara
inn í mannlausa vinnuskúra eða
herbergi og næla sér í peninga úr
fötum starfsfólks. Stundum stálu
þeir veskjum með öllu, sem í þeim
var, en stundum tóku þeir úr
veskjunum aðeins hluta af þeim
peningum sem þar voru geymdir.
Þá var það ekki alltaf að menn
urðu vafir við peningahvarfið
fyrr en nokkrú seinna og gátu þá
ekki ævinlegá áttað sig á hvar
það hafi orðið.
Komið hafði það fyrir að drengirn-
ir voru staðnir að verki, þannig að
þeir sáust vera að snuðra inni í
mannlausum skúrum og herbergj-
um. Þeir voru þá venjuiega aðeins
reknir út án þess að Iögregiunni
væri skýrt frá þessu. Þetta jók
þeim hugrekki á ný og töldii sér
óhætt að freista gæfunnar áfram.
Lögreglan telur að slíkt eigi ekki
að eiga sér stað. Það eigi að gera
henni aðvart ef drengir eða aðrfr
séu að snuðra að erindisleysa á
vinnustöðugt fólks. Bæði léttir það
henni oft starfið og komi í veg fyr
ir frekari óknyttaferil ungtinganna.
Auk þess eigi menn ekki að skilja
peninga né önnur verðmíeti eftir
í mannlausum skýlum né annars
staðar á glámbekk.
ER ÞETTA GULL? -
Framhald at ols 4.
— Þá hefur Einar komið til
að sitja fyrir hjá þér?
— Ekki var það nú beinlínis.
Þetta var þegar þau Hlín voru
að undirbúa ferðina til Túnis
og þau höfðu víst ekkert hús-
næði meðan þau voru að undir-
búa hana. Þá kom Einar til mín
og var gestur hjá mér í upp-
undir einn mánuð. Þá notaði
ég tækifærið og mótaði hann.
Það lán beint við.ihann var svo
mikill persónuleiki.
— y^tti þetta þá að vera stand
mynd frá upphafi?
— Nei, ég gerði fyrst brjóst-
mynd af honum. En svo var
það einu sinni, að hann og
Hiín voru að fara niður í bæ
og það var fremur kalt í veðr'i.
Einar bjó sig alltaf mjög vel,
var illa við kulda, hann var
í þykkum vetrarfrakka eða
pelsi og mig minnir að hann
hafi verið með tvo trefla. Hann
stóð þarna á pólfinu hjá mér
og var að bíða eftir Hlín og
fyllti út í herbergið, sem hann
terði alltaf og þegar hann var
•ominn í þennan frakka, þá
vllti hann enn meira út.
Allt í einu hrópaði ég til
hans: — Stattu kyrr. Og ég
var með ]eir og mótaði i skyndi
bessa línu sem ég sá Þetta
«töð ekki lengi, því að þau
burftu að fara niður í bæ'inn.
Seinna stóð hann líka fyrir, og
ég held ég hafi náð honum vel.
Kunningjar hans segjast alveg
þekkja svipinn, þarna er hann.
Ég hefði ekki getað náð því eft
ir á, þótt einhverj'ir hefðu komið
til mín og beðið mig um að
gera líkamsmynd við brjóst-
myndina. Það er alveg ómögu-
legt að gera slíkt eftir á. Það er
ekki hægt að ná svipnum.
— Hafðirðu eiliíerf Þekkt hann
A áður en hann kom til þín
í Laugarnes?
— Ne'i, ég hafði séð hann
áður, hafði m. a. verið sam-
skipa honum út, þegar ég var
strákur, en þá þorði ég ekki
einu sinni að ávarpa hann.
Þegar ég var við nám úti í
Kaupmannahöfn, bjó hann þar
í v'illu úti á Friðriksbergi, en
ég hafði aldrei kynnzt honum
bar.
— Hver voru helztu áhuga-
mál ' ans, cðan hann dvaldist
sem gestur hjá þér?
— Það var svo margt. Fyrst
og fremst þetta að lyfta þjóð-
inni upp. Og ég fann með hon-
um sársauka yfir því, að hon
um var orðið Ijóst, að hann
gæti ekki lyft því grettistaki.
Hann var þá uppfullur af hu^-
myndum um hellana austur i
sveitum og við ræddum um
það, hvort þeir væru leífar
fornrar byggðar. Hann sendi
Ijósmyndir af þeim til British
Museum, ef krafsið í hellis-
veggjunum væri lfkt og eitthvað
sem þar fyndist, þá væri þetta
mikil uppgötvun. Se'inna kom
hann aftur og heimsótti mig,
þá var ég fluttur annað, hafði
vinnustofu i húsinu þar sem
Iögreglustöðin er núna. Hann
kom þangað með Árna Pálssyni
prófessor og ég nam setningu
sem hann sagði við mig, þegar
hann var að kveðja mig: —
Höggmyndalistin er meira en
list, hún er vísindi.
— Hvað átt'i hann við með
því?
— Ég held að hann hafi
meint, að það er höggmynda-
listin sem bezt hefur varðveitt
frumsögu þjóðanna. Heil vísinda
grein, fornleifafræðin, bygg'ir
lang mest á höggmyndum, því
að þær hafa varðveitzt bezt í
jörðinni.
— Cegðu mér annað, Ásmund-
1 ur. Mér virðist, að þú lýs-
ir honum í standmyndinni sem
glæsilegum heimsborgaralegum
manni. En hefði þá ekki verið
enn sterkara, að láta hann vera
með hatt á höfði. Hefði það ekki
sýnt heimsborgarann enn skýr-
ar?
— Nei, það hefði ekki getað
gengið. Fyrst og fremst verður
har. að vera berhöfðaður svo
að tónaregn skáldskaparhörp-
unnar hellist yfir höfuð hans
Auk þess h^fði mynd'in eyði-
lagst á því, hatturinn hefði
orðið skraut: Og það er einmitt
með skrautinu, sem rnyndir eru
eyðilagðar. Ég '•hal segja þér.
ég hefði sett þó ekk'i væri
meira en hnapp á frakkann
hans, þá hefði myndin verið
eyðilögð.
— Þú hefur kannski líka ver-
ið að hugsa um það, að ef þú
hefðir sett hatt á höfuð hans,
þá hefði ennið ekki sézt eins
vel Þetta hvelfda, breiða enni,
sem mér virðist túlka svo vel,
að þarna stcndur skáld.
— Nei, það skiptir mig engu
máli. Ég var ekkert að hugsa
um að túlka skáldskap hans
með enninu. Ég gerði hann eins
og hann var. Þið verðið að skilja
það, að þessi smáatriði skipta
mig engu máli. Aðalatrið'ið fyrir
mér eru útlínurnar, þessi monu-
mentali stíll. Já, aðalatriðið fyr-
ir mér er harpan.
— tekur maður eftir þvi,
Ásmundur, að það er
allt annar stíll á standmyndinni
en hörpunni. Vildir þú fallast á,
að maður túlkaði það svo, að
þetta sýndi hinn tvískipta per-
sónuleika — annars vegar skáld
ið, hins vegar fjárafla. og fram
kvæmdamanninn?
— Það get ég ekki á nokk-
urn hátt tekið und'ir. Bæði
standmyndin og harpan sýna
þennan gamla anda, standmynd
in kannski frekar þennan stór-
brotna framkvæmdamann, já,
eina sanna Evrópumanninn, sem
við höfum átt. Það var vissu-
lega stórkostlegt að eiga slíka
hetju, harpgn sýnir með öðru
forrni en í sama anda hinn stór-
brotna skáldskap hans. Nei, það
skal ég aldrei ,taka undir, að
Einar Benediktsson hafi verið
tvískiptur persónuleiki. Ilann er
sá héilsteyptasti maður sem ég
hef þekkt. Hann hefði heldur
aldrei orðið slíkt skáld sem
hann varð, ef hann hefði aldrei
farið út fyrir landsteinana eða
setið allt sitt líf sem sýslumað-
ur á Islandi. Svo mikið er víst,
að þá hefðu mörg kvæði hans
áldrei orðið til. Það er ekkert
annað en vitleysa þetta tal um
að hann hafi verið tvískiptur
milli skáldskapar og veraldar-
vafsturs. Athafriir hans og hug-
sjónir koma fram í skáldskapn-
um og hann bjó allar fram-
kvæmda- og fjáraflaáætlanir sín
ar í skáldlegan búning.
— Þú hefðir þá ekki viljað
að standmyndin væri látin
standa ein sér?
— Þéir komu til mín og höfðu
frétt að ég ætti standmynd af
Einari Benediktssyni. Það kom
sér vel, að hún var til. Ég held
að þeir hafi hugsað sér í fyrstu
að hafa aðeins standmyndina.
En harpan fylgd’i. Ég sagði þeim
að þeir mættu náttúrlega ráða,
en bætti því svo við, að ég
myndi þá reisa hörpuna sjálfur
á túninu hjá mér. Svo kom í
ljós, að þeir vildu fá hörpuna
líka. Samt er ég ekkert viss
um að fullorðna fólkið skilji
þetta. En börnin skildu það og
það gleður mig.
Þau spurðu: — Er þetta gull.
Þau hafa auga og þetta er þýð-
ingarmesta mál okkar í dag.
Við stöndum á tfmamótum.
Okkur vantar aðeins herzlumun
inn að verða menningarþjóð á
fléír'i sviðum en bókmenntum
Við megum ekki loka hinu sjá-
andi auga barnanna.
Þ, Th.