Dagur - 31.12.1998, Qupperneq 7

FIMMTUDAGVR 31. DESEMBER 1998 - 23
ÁRAMÓTAÁ VARP
GUÐNX.
GUÐBJORNS-
DÖTTIR
skrifar
Áramótin eru framundan og
kosningavor. Að baki er eitt
mesta góðæri stóríyrirtækja og
þeirra sem eiga peninga á Is-
landi, á meðan mannréttindi eru
brotin á öldruðum og öryrkjum.
Ríkisstjórnin hefur sætt mikilli
gagnrýni vegna stefnu sinnar í
ýmsum grundvallarmálum. Þar
ber fyrst að nefna sjávarútvegs-
málin, hálendismálin, bóta-
greiðslur til öryrkja og aldraðra
og vinnubrögðin við hið marg-
fræga gagnagrunnsfrumvarp.
Tveir hæstaréttardómar hafa
fallið um ólögmæti stefnu ríkis-
stjórnarinnar. Dómar þessir
styrkja trú mína á sjálfstæði
dómstólanna og vekja vonir um
aukið jafnræði í þjóðfélaginu,
þar sem nýtt jafnræðisákvæði
stjórnarskrárinnar er notað á
sannfærandi hátt. Viðbrögð rík-
isstjórnarinnar hafa verið slík að
flestum ofbýður hrokinn og virð-
ingarleysið fyrir stjórnarskrár-
vörðum mannréttindum lands-
manna.
A sama tíma hafa verið að
skapast þær sögulegu aðstæður
að jafnaðarmenn, Alþýðubanda-
lagið og Kvennalistinn næðu
saman um framboð fyrir al-
þingiskosningarnar í maí. Þó að
samfylkingin hafi haft byr löngu
áður en hún komst á fram-
kvæmdastig þá fara vinsældir
hennar dvínandi og ríkisstjórn-
arflokkarnir styrkjast. Hvernig
má þetta vera? Hvers vegna ná
samfylkingarflokkarnir ekki að
nýta sér þá undiröldu óánægju
sem er í þjóðfélaginu með nú-
verandi ríkisstjórn misréttis og
sérhagsmuna? Er góðærinu einu
um að kenna?
Nei, því miður er svarið flókn-
ara en svo. Þar er óhjákvæmilegt
að benda á vandræðaganginn
við framboðsmál samfylkingar-
innar, sem hafa reynst það erfið,
einkum í Reykjavík, að margir
hafa skaðast af. A það bæði við
viðkomandi stjórnmálasamtök,
einstaldinga og samfylkinguna
sjálfa. Eins og er (29/12) horfir
illa með þátttöku Kvennalistans
en án hans er samfylking þess-
ara þriggja flokka úr sögunni. I
raun snýst baráttan um hvor A-
flokkana leiði listann í Reykja-
vík, og hvort staðið verður við
heiðursmannasamkomulag við
Kvennalistann og það tryggt að
öll samtökin geti tekið þátt í
samfylkingunni með reisn. Þessi
átök eru að gera draum fólks um
betra samfélag að engu. Þau
gera samfylkinguna ótrúverðuga
„Ríkisstjórnin hefur sætt mikilli gagnrýni vegna stefnu sinnar íýmsum grundvallarmálum. Þar ber fýrst aö nefna sjávarútvegsmálin, hálendismálin, bótagreiðslur til öryrkja
og aldraðra og vinnubrögðin við hið margfræga gagnagrunnsfrumvarp, “ segir Guðný meðal annars í grein sinni.
og fæla frá kjósendur og æ fleiri
þátttakendur úr viðkomandi
flokkum. Því miður.
Kveimalistinn og samfylk-
ingin
Strax að loknum síðustu kosn-
ingum hófst umræða í Kvenna-
listanum um það hvernig hug-
myndum samtakanna um kven-
frelsi og jafnrétti verði best
borgið í stjórnmálum næstu ald-
ar. A landsfundinum að Ulfljóts-
vatni 1997 var samþykkt að
vinna að sameiginlegri málefna-
skrá með Alþýðuflokki og Al-
þýðubandalagi vegna alþingis-
kosninganna 1999. Þetta var
umdeild ákvörðun sem olli því
að nokkrar konur, þar af ein
þingkona, yfirgáfu Kvennalist-
ann. Eftir það hefur ríkt mikill
einhugur um að reyna þessa
leið, þó að nokkrar konur þar á
meðal Kristín Halldórsdóttir
þingkona væru því ekki fylgj-
andi. Sú sem þetta ritar hefur til
þessa verið talsmaður samfylk-
ingarstefnu Kvennalistans bæði
á Alþingi, í stýrihópi samfylking-
arinnar og í málefnavinnunni á
öllum stigum.
Fyrir síðasta landsfund lá fyrir
samkomulag um flest atriði
nema framboðsmálin. I ljósi fyr-
irliggjandi heiðursmannasam-
komulags í Reykjavík um tvo
þingmenn þar og góðra undir-
tekta almennt í kjördæmanefnd-
unum um að Kvennalistinn geti
fengið 3. sætið samþykkti síð-
asti landsfundur samtakanna í
Reykholti í byrjun nóvember að
taka þátt í samfylkingunni með
því skilyrði að Kvennalistinn fái
þrjú þingsæti, enda viðurkennt
viðmið að valdahlutföll miðuð-
ust við núverandi kjörfylgi.
Þessi lýðræðislega samþykkt
olli sterkum mótviðbrögðum A-
flokkanna. Akveðið var að bíða
eftir að niðurstaða fengist í
Reykjavík og Reykjanesi, sem við
bjuggumst við að tæki tvær vik-
ur, en niðurstaðan í Reykjavík er
enn ókomin. I Reykjanesi hefur
nýlega náðst samkomulag um
prófkjór sem tryggir Kvennalist-
anum 4. sætið. Fyrirliggjandi
„tilboð“ í Reykjavík sem A-flokk-
arnir hafa nú báðir samþykkt
eru tvö sæti af 8 í flokkapróf-
kjöri, sem þýðir miðað við stærð
flokkanna að Kvennalistinn fær
7. og 8. sætið og Iíklega einn
þingmann. Hvergi er enn tryggt
að Kvennalistinn fái 3. sæti list-
ans. Þetta er algjörlega óviðun-
andi staða.
KlappstýruMutverk?
Ég hef ákveðið að ganga samn-
ingabrautina á enda í samræmi
við vilja samráðsfunda Kvenna-
listans, sem haldnir eru reglu-
lega. Nú er í spilunum sannköll-
uð klappstýrustaða sem mér
hugnast alls ekki. Jafnræði hefur
ríkt með flokkunum í allri vinnu
til þessa en þegar kemur að
völdunum er okkur ætlað að
vera annars flokks þegnar. Nei
takk! I kosningabandalagi eða í
ríkisstjórnarsamstarfi ríkir oft
meira jafnræði á milli aðila en
stærðin segir til um. Sú regla
virðist ekki eiga upp á pallborðið
hér. I þinginu skiptir máli í
hvaða sæti á listum þingmenn
eru, þar sem völd og virðing fara
gjarnan eftir númeraröð þing-
manna. Til að „komast í hátalar-
ana“ eins og stundum er sagt,
skiptir mestu að leiða lista eða
vera í forsvari fyrir þingflokk.
Það hefur hingað til verið hlut-
skipti kvennalistakvenna, en í
þeirri samfylkingu sem nú er á
taflborðinu verður það ekki
raunin.
Ef fram fer sem horfir mun
þriðja og síðasta þingkona Sam-
taka um kvennalista yfirgefa
samfylkinguna. Það gerir hún
ekki með gleði, heldur með reiði
og vonbrigðum. Og það munu
fleiri kvennalistakonur gera ef
ekki kemur til breytt samnings-
staða.
Margar hugmyndir okkar
kvennalistakvenna eru komnar
inn í málefnaskrá samfylkingar-
innar. Þar má nefna 12 mánaða
fæðingarorlof á fullum launum
þar af 3-6 mánuði til feðra, stór-
átak í jafnréttismálum og upp-
stokkun á bóta-, skatta- og
tryggingakerfinu með hliðsjón af
því að bæði kynin eru útivinn-
andi og þarfnast sambærilegra
launa, lífeyris og örorkubóta
óháð hjúskaparstöðu, á tímum
jafnréttis og tíðra hjónaskilnaða.
Til að þessar hugmyndir komist
í framkvæmd þarf sem flesta öfl-
uga þingmenn sem eru tilbúnir
til að setja þær í forgang og
fylgja þeim eftir í reynd.
Kosningamar i vor
Kosningarnar í vor munu snúast
um það hvort almannahagsmun-
ir verði teknir fram yfir sérhags-
munastefnu núverandi rfkis-
stjórnar. Þar verða sjávarútvegs-
málin fyrirferðamest, enda
frumvörp ríkisstjórnarinnar
vegna dóms hæstaréttar mála-
myndalausn sem opnar á veiði-
leyfi án þess að taka á mismun-
un við úthlutun aflaheimilda.
Dómur hæstaréttar krefst mun
meiri uppstokkunar í samræmi
við þá staðreynd að nytjastofh-
arnir eru sameign þjóðarinnar.
Það ákvæði vil ég festa í stjórn-
arskrá og verður tillaga mín þess
efnis bráðlega tekin fyrir á Al-
þingi þriðja árið í röð. Nú er lag
til að samþykkja hana samfara
breytingum á stjórnarskránni
vegna breyttrar kjördæmaskip-
unar. Jafnréttismálin með
áherslu á afnám launamisréttis
kynjanna, menntamálin og þarf-
ir uppvaxandi kynslóðar við
margbreytilegar fjölskylduað-
stæður, veíferðarmálin með
áherslu á sjúka, aldraða og ör-
yrkja verða að sjálfsögðu að fá
verðugan sess í kosningabarátt-
unni, því margt þarf að breytast
til batnaðar. Síðast en ekki sfst
eru það málefni hálendisins og
átökin milli virkjana og um-
hverfisverndar. Kosningabarátt-
an ætti að geta orðið kröftug
með afbrigðum og vonandi taka
sem flestir landsmanna þátt í
henni.
Eg óska landsmönnum öllum
gleðilegs árs, friðar og farsældar
á komandi ári.