Dagblaðið Vísir - DV - 27.08.1983, Side 16

16
DV. LAUGARDAGUR 27. AGUST1983.
RISI’XIN K VMIMk
Grænlcnskl ævintýri, birt i tilefni af svningu á fornmunum og list
grænlcMisku þjádarinnar i líorræna hásinu
Undanfarnar vikur hefur staðið yfir í Norræna húsinu græniensk fornminjasýning
við góða aðsókn. Ennfremur sýning á málverkum grænlensku listakonunnar Kistat
Lund sem hlotið hefur góða dóma. Oft sækir listakonan efni mynda sinna í ævintýri
og þjóðsögur Grænlands. Helgarblað DV birtir hér í tilefni af sýningunum græn-
lenskt ævintýri sem ekki hefur áður birst í íslenskri þýðingu. -SER.
Þorpiö Nörssit í grennd viö Dan-
höföa stendur á f jalli. Svo er talið aö
forðum daga hafi þaö veriö á strönd-
inni. Eskimóasaga greinir frá því
hvemig þessu er fariö.
Einu sinni bjó fiskimaður ásamt
komu sinni i Nörssit. Kamíník, sonur
þeirra, var svo vanþroskaöur aö sem
ungur maöur var hann bami líkast-
ur. Og eftir því var hann huglaus.
Smákrakkar striddu honum og
kváöu viöraust:
KúturKamíník,
kvölin engu lík
agnarlítil leif,
lyftu upp brókum, kveif.
Honum gramdist þetta, og þá ekki
síður fööur hans. Og þar sem
Eskimói veröur aö leggja hart að sér
til aö afla fæöu, og Kamíník haföi
ekki einu sinni, er hér var komiö, far-
ið á rostungs- og hvalveiðar, sagöi
faöir hans dag nokkum við hann:
„Þú ert bráöum kominn á fulloröins-
aldur og samt ertu enn vesæll eins og
hvítvoðungur. Þaö verður aldrei
maöurúrþér.”
Og nú rann Kamíník í skap. Hann
lét móður sína sauma sér tylft af
belgvettlingum úr selskinni, bar vist-
ir út í kajak og reri einsamall til
hafs. Undir kvöldiö sá hann hafís-
jaka, eöa ef til vill íseyju, risa upp úr
sjónum. Þegar hann kom nær, var
þetta risastór máfur, sem flögraöi
gargandi fram og aftur. Kamíník
varö dauðskelkaður og reri burt sem
mest hann mátti. Svona firnastóran
máf haföi hann aldrei fyrr augum lit-
iö.
Dagfari og náttfari rak nú bát hans
langt noröur í höf uns hann kom aö
stórri eyju. Hér get ég hvílt mig,
hugsaði pilturinn og herti róðurina
En allt í einu fór eyjan að hreyfast.
Fjallið á henni miöri tók aö riöa og
honum birtist úfiö, úlfgrátt höfuð
með eldleg augu á stærö viö góðar-
ker, og eyjan var kajak, semrisi sat í
og dorgaði. Þaö var risinn Akítínek.
Þegar hann sá dverginn, skellihló
hann og blés út um nefið. Blásturinn
var stormi líkastur og skall á kajak
Kaminiks. Báturinn hentist til og frá.
Kamíník æpti, þá lyfti hönd risans
honum og bátnum á loft og lagði þá í
stóra kajakinn. Aö því búnu hélt
þessi ófrýnilegi útlendingur meö
hann í burt. Kamíník kúröi í kilinum
á kajak sínum. Þeir lentu hjá stór-
hýsi. Inni var risavaxin kona.
Akltínek setti bátinn meö Kamínik i
á stofuborðið.
„Þú ættir aö hafa gaman af þessu,
gamla mín,” muldraði hann.
„En hvaö hann er indæll, nettur og
skemmtilegur,” hrópaöi konan og
klappaöi saman lófunum. Hún átti
engin böm, og því ákvaö hún aö
halda í Kaminík. Hún gaf honum aö
eta. Og örmagna af þreytu sofnaöi
Kamíník í bátnum sínum.
Þar eð risahjónin voru vingjamleg
við hann, vandist hann þeim brátt.
Það eitt aö allt á þessum stað var svo
hrikalegt aö víöemi, vakti ótta hjá
honum til aö byrja meö. Flæmar í
Risalandi vom á stærð viö hunda
annars staðar, æöurin á stærö viö
uxa, ormarnir á lengd viö eldspúandi
dreka. Risakonan stakk bestu bitun-
um upp í Kamíník. Hún ól hann á
þykku hvallýsi, safamiklum hreins-
læmm og næringarríku rostungs-
kjöti. Akítínek haföi uppeldissoninn
meö sér á fisk- og selveiðum. Veöur
og vindar stæltu hann svo aö hann
varö stór og sterkur. Hann óx allt
hvaö af tók og aö ári liðnu var hann
oröinn næstum því eins stór og sterk-
ur og fósturforeldrar hans. Akítínek
og kona hans vom mjög hreykin af
honum. Meira að segja gekk
Kamíník vopnlaus á hólm viö hættu-
lega hvítabimi og lagði þá aö velli.
Svo sterkur var hann orðinn.
Dag einn sagöi Akíntínek viö hann:
„Langar þig nú ekki að fara til
Nörssit og heimsækja foreldra
þína?”
„Jú, þaö langar mig,” svaraöi
Kamíník. „Þorpsfólkiö fær þá aö sjá
hvaö orðiö hefur úr dvergnum. ”
Tár komu fram í augun á konunnL
Kvíöafull spuröi hún: „Ætlaröu aö
koma aftur, drengur minn? ”
Því lofaði Kamíník af heilum huga.
Fósturmóöir hans stakk nokkrum
lestum af lífsnauðsynjum í kajakinn
hans, því að Kamíník át meö góöri
lyst heilan hrein á dag. Hann dró upp
segl. Byrinn bar hann beint til Græn-
lands. Við Danhöföa vom þorpsbúar
við kjötþurrkun. Þegar stóri bátur-
inn kom, og Kamíník reis upp í bátn-
um og hrópaði: „Hejohe,” urðu þeir
ofsahræddir og ætluöu aö taka til fót-
anna.
„Veriö kyrrir, bleyöurnar ykkar! ”
hrópaöi Kamíník vingjamlega.
„Þekkið þiö mig ekki? Eg er dverg-
urinn, Kamíník.” Og meö þrumandi
bassarödd söng hann:
KúturKamíník,
kvölin engu lik,
agnarlítii leif,
lyftu upp brókum, kveif.
Hann rak upp hrossahiátur, svo aö
tárin veltust niður rauöar kinnamar.
Og þau vom álíka stór og stærstu
jólatréskúlur á okkar dögum. Þá
uröu Eskimóamir furöu lostnir.
Kamíník dró upp marga góöa hluti
úr bátnum sínum og bar þá heim aö
torfkofa foreldra sinna. Hann rétti
þá inn um dyrnar og dró þá sem
hræddir vom út eins og þegar maður
dregur höfrunga á hálsinum. Þeir
sprikluðu líka. En þegar gömlu
hjónin sáu stóra soninn uröu þau
himinlifandi. Gamli maöurinn klór-
aöi sér í skeggið: „Na—va—na—
va,” muldraði hann, og móöirin
strauk tárin úr augunum.
Daginn eftir tók Kamíník fööur
sinn meö sér á selveiöar. Hann not-
aöi hvorki sveðju né skutul heldur
þreif hann hina rugluðu seli meö
berri hendi upp úr sjónum. Þá vann
hann á hval, og nú höföu foreldrar
hans nóg aö bíta og brenna: Kjöt og
feiti og húöir fyrir allan veturinn.
Svona vel hafði þeim aldrei famast
Áöur en Kamíník hvarf í burtu, tók
hann kofa foreldra sinna og setti
hann niður á fjalliö. Allt Nörssitþorþ
flutti risinn meö nokkmm handtök-
um.
„Hvaö ertu eiginlega aö gera?”
æptu þorpsbúar dauðskelkaöir.
Kamíník sagöi: „Gangiö upp á
f jalliö. Því um leiö og ég ýti kajakn-
um úr vör mun sjórinn flæöa yfir
ströndina. Langar ykkur aö
drukkna?”
Þaö vildu þeir aö sjálfsögöu ekki,
heldur hlupu upp á fjalliö og veifuðu
þaöan til Kamíníks. Þegar hann
lagöist á áramar ýfðu árarblööin sjó-
inn. Æöandi féll hann yfir sker og
klappir og heföi svelgt þorpiö, ef þaö
heföi ekki verið komiö upp á fjall.
Litlu Eskimóarnir veifuðu, uns bátur
Kamíníks hvarf viö sjóndeildar-
hring. En Kamíník hló svo hátt aö
bergmálið barst um aUt Grænland.
Aö því búnu dró hann upp segl og hélt
heim til risans Akítíneks.