Dagblaðið Vísir - DV - 24.03.1984, Qupperneq 10

10
DV. LAUGARDAGUR 24. MARS1984.
Armstrong á tunglinu sumariö 1968.
Neil Armstrong hefur nokkrum sinnum komið hingað til lands. Sumarið ’68
dvaldi hann ásamt fleiri geimförum í Öskju í æfingabúöum fyrir Apollo-ferðina.
Hér er hann í viðtali við íslenskan blaöamann.
— meimlna sem fyrstir urðu til þess að stíga
fætlátunglid 11. jiílíárið 1969? Einn þeirra
fjögurra stefnir enn á toppinn....Hinir
taka þaö rölega
Hvaö varö um mennina sem fyrstir
uröu til aö stíga fæti á tunglið? Þá, sem
500 milljónir sjónvarpsáhorfenda
fylgdust svo grannt meö fyrir fimmtán
árum?
Neil Armstrong, Edwin Buzz Aldrin,
Michael Collins og John Glenn hétu
þeir. Nöfn þeirra voru á hvers manns
vörum þá. En nú? Man einhver eftir
þeim?
Kannski fæstir. Einn þeirra hefur þó
ekki alveg horfið af sjónarsviðinu.
John Glenn setti sér það takmark aö
veröa sá sem allra augu beinast aö,
forseti Bandarikjanna. En eins og
öllum er kunnugt reyndi hann aö veröa
útnefndur sem forsetaefni demókrata
þar í landi en forsetakosningar veröa í
nóvemberíár.
Hinum reyndist þaö ekki eins létt aö
vera í sviðsljósinu. NeU Armstrong til
dæmis, sem fyrstur setti fótinn á
tunglið, sagði fljótlega upp störf um hjá
NASA. Hann ætlaöi aö reyna að
komast til metorða sem prófessor viö
háskólann í Cincinnati.
„Eg fékk mig fullsaddan af að vera
„frægur” og vera sí og æ milU
tannannaáfólki.
Reyndar leiöist mér að vera einn
tunglfaranna,” segir hann.
En hafi hann vænst þess aö háskóla-
umhverfið myndi vemda hann haföi
hann á röngu að standa.
„Ekki heldur þar fékk ég aö vera í
friöi.”
Armstrong gafst upp á háskólanum
og býr nú langt inni í landi í Lebanön í
heimafyUá sínu, Ohio, þar sem
reyndar John Glenn er öldungadeildar-
þingmaöur. Þar býr Armstrong- í
mestu rólegheitum með konu sinni og
tveimur sonum og Ufir á því að selja
tæki tU olíuborana.
Armstrong — hatar frægðina
eins og pestina
Fyrir sex árum henti hann þó eitt
atvik sem enn á ný kom honum í sviðs-
ljósið. Armstrong var uppi á vörubíls-
paUi og var aö stökkva niður, þegar
giftingarhringur hans festist í lás á
palUnum meö þeim afleiöingum aö
hann missti fingur. Fréttin barst út
eins og eldur í sinu á meðan læknar
voru aö fást við fingurinn og reyna að
láta hann halda honum.
Aftur geröist þaö sem Armstrong
hatar eins og pestina — hann varö á
hvers manns vörum í Bandaríkjunum.
Michael CoUins hefur sagt um
Armstrong: „NeU hefur aUtaf verið
svoh'tið tU baka. Hann vildi tU dæmis
ekki, eins og hann var beðinn um, láta
kaUa sjúkrahús í Ohio í höfuöiö á sér.
Helst af öllu viU hann vera óþekktur í
Lebanon. Hann vUl ekki einu sinni tala
um fortíö sína viö golffélaga sína. ”
Aldrin — varð þunglyndur
drykkjusvoli
Lífið hefur ekki leikiö viö Buzz
Aldrin.
Hann er 53ja ára gamaU og starfar
sem ráöunautur í Kaliforníu. Eftir
förina meö Apollo 11. júlí 1969 fór hann
aö þjást af þunglyndi.
,,I augum sumra er frægð og frami
eins konar lífselexír sem heldur þeim
uppi. En þannig er það ekki um mig.
Eg varö þunglyndur af aö hugsa um
þettaaUt.”
I framhaldi af þunglyndinu fór
Aldrin aö drekka og í ágúst 1976 fór
hann í meðferð. Hann var sokkinn svo
langt í drykkjuskapnum að hann lokaöi
sig inni. Hjónaband hans fór út um
þúfur. Seinni kona hans Beverly Van
Zilesegir:
,,Eg geröi aUt, sem ég gat fyrir
hann, þvi aö ég vissi aö hann þjáöist.
Eg grátbað hann um aö hætta aö
drekka. Eg gekk svo langt aö tæma
flöskurnar í eldhúsvaskinn. En hann
byrjaði alltaf aftur.”
Og Aldrin tekur viö: .JKvöld eitt
gerði ég mér grein fyrir því að ef ég
tæki mig ekki saman í andUtinu,
drykki ég mig í hei. Eg sagði við
Beverly: „Nú drekk ég þessa vískí-
flösku og fer svo í meðferð.” Og viö þaö
stóö ég. Þótt þunglyndið sé ekki alveg
horfið er þó drykkjuskapurinn Uðin
tíö.”
Aldrin segir að allt hafi þetta byrjað
með auglýsingalátum og góðgerðar-
en tunglferðin,” segh- hann. ,,Eg greip
til flöskunnar tU að reyna aö leyna því
hvað ég var óstyrkur yfir öUu þessu
brambolti. Okkur haföi öUum verið
lýst sem dásamlegum fjölskyldu-
feörum í fjöhniðlunum. Þaö voru
reyndar flestir okkar þótt sumir hafi
faUið fyrir freistingunum sem buöust
vegna fræðgarinnar. Eg til dæmis féU
fyrir fráskildri konu þegar ég var í
New York og ekki leið mér vel þegar
við fórum þaðan. Eg var með nagandi
samviskubit. Það var tilfinning sem ég
átti eftir að finna oftar og oftar fyru- og
smám saman aö venjast.”
Eins skrýtið og það kann aö virðast
varð Aldrin eftirsóttur meðal vísinda-
manna NASA. Þeir voru að rannsaka
eftirköst sem fylgdu því að fara út í
geiminn.
Glenn — harður í horn að
taka
John Glenn hins vegar er harðari í
horn að taka en félagar hans. Og var
það eftirsóknin í forsetastól Bandarikj-
anna sem átti hug hans allan.
Glenn er ekki óframfærinn eins og
Neil Armstrong heldur þvert á móti.
Hann leyfir góðfúslega að götur, skólar
og guö veit hvað sé skírt eftir honum.
Hann er sagður Ukjast Eisenhower
örlítið og er svo týpískur Bandaríkja-
maður i útUti og háttum aö Ronald
Reagan lét ekki alls fyrir löngu þau orö
falla aö Glenn væri sá frambjóöandi
sem hann óttaöist mest.
Glenn er bUkksmiðssonur og hefur
orðið stórauðugur á réttum fjárfest-
ingum eins og það er kallað. Hann er
þess fuUviss að hann sé sá besti tU aö
halda friði í heiminum eftir reynslu
sína af hemaði. En hann hlaut ófáar
orðumar í seinni heimsstyrjöldinni og
Kóreustriðinu.
Hann lætur engan gleyma því að
hann er einn hetjanna af tungUnu.
1 fyrstu auglýsingakvikmyndinni
sem sýnd var um gjörvöU Bandaríkin í
upphafi kosningabaráttunnar sást
hann í geimbúningi fáum andartökum
áður en hann hélt í hina sögufrægu
ferð. 1 bakgmnni heyrist rödd sem
segir: ,,Góða ferð út í geiminn, John
Collins — góður penni
Sá mmnst gefni að því taUð er af
fjórmenningunum er Michael ColUns
sá sem hélt um stjómvölinn á Apollo.
Hann er varaforseti deUdar í varnar-
málaráðuneytinu með aösetur í
Washington. Hann var fyrmm hátt
á strái hjá Nixon og einn helsti
aöstoöarmaður hans.
CoUins hefur þó sýnt það að hann er
góður penni og hefur skrifaö ævisögu
sína:
„Eg hef gert hluti og séð það, sem
enginn getur trúað. Eg hef svifið í
lausu lofti langt yfir jöröinni. Eg hef
séð jörðina umlukta tungUnu. Eg hef
séö sólina eins og hún er í raun og vem.
Eg hef séð óendanleika myrkursins í
þögn sem aldrei hefur verið rofrn af
mennskum manni. Þetta er mitt
leyndarmál, yndislegt og dýrmætt,
semégeinná...
AUt hefur þetta gerst. Og það hjá
manni sem ekki gat einu sinni horft
aftur fyrir sig í stiga, án þess aö fá
svima...”
-KÞþýddi.
samkomunum sem byrjuðu árið ’69,
strax eftir tunglferðina.
„Það tók miklu meira á mig heldur
Glenn!” Næst sést Glenn þar sem hann
fer sigri hrósandi um götur Washing-
ton í fylgd Kennedys og lýðurinn
fagnar og hylUr hann.
Það gleymist heldur ekki að sýna
Glenn sem hinn sterka og sólbrennda
harðjaxl í hermannabúningi, þann sem
lætur sér ekkert fyrir brjósti brenna.
I myndinni sést einnig þar sem
Glenn er við stjórnvöUnn á ApoUo.
Hann hefur misst stjórn á farartækinu,
en af öryggi og festu tekst honum aö
rétta tækið af. Þá heyrðist hann segja:
„ Já, stutt getur verið í eiUfðina! ”
Glenn er maöurinn sem við getum
öruggir falið það vald að ýta á hnapp-
inn sem getur hafið atómstríð, sögðu
stuðningsmenn hans.
Eini ókosturinn við Glenn.og
reyndar alla fjórmenningana, er sá
hvað hann á erfitt með aö koma fyrir
sig orði. „Hann á að framkvæma, ekki
tala,” segja kunnugir.
Armstroug hefur komið hingað til lands til laxveiða. Þessi mynd er tekin við Laxá
í Dölum ’78. Með Armstrong eru sonur hans og íslenskur Ieiðsögumaður.
John Glenn stefnir í forsetastól Bandaríkjanna.
HVAÐ VARÐ
UM ÞÁ