Dagblaðið Vísir - DV - 14.10.1992, Qupperneq 14

14
: r
Útgáfufélag: FRJALS FJÖLMIÐLUN HF.
Stjórnarformaður og útgáfustjóri: SVEINN R. EYJÓLFSSON
Framkvæmdastjóri og útgáfustjóri: HÖRÐUR EINARSSON
Ritstjórar: JÓNAS KRISTJÁNSSON og ELLERT B. SCHRAM
Aðstoðarritstjórar: HAUKUR HELGASON og ELlAS SNÆLAND JÚNSSON
Fréttastjóri: JONAS HARALDSSON
Auglýsingastjórar: PALL STEFANSSON og INGÓLFUR P. STEINSSON
Ritstjórn, skrifstofur, auglýsingar, smáauglýsingar, blaðaafgreiðsla, áskrift,
ÞVERHOLTI 11, 105 RVlK, SlMI (91)63 27 00
SlMBRÉF: Auglýsingar: (91 )63 27 27 - aðrar deildir: (91)63 29 99
GRÆN NÚMER: Auglýsingar: 99-6272 Askrift: 99-6270
AKUREYRI: STRANDGÖTU 25. SlMI: (96)25013. Blaðamaður: (96)26613.
SlMBRÉF: (96)11605
Setning, umbrot, mynda- og plötugerð:
PRENTSMIÐJA FRJÁLSRAR FJÖLMIÐLUNAR HF„ ÞVERHOLTI 11
Prentun: ÁRVAKUR HF. - Áskriftarverð á mánuði 1200 kr.
Verð í lausasölu virka daga 115 kr. - Helgarblað 150 kr.
Ákjósanleg millileið
Forsætisráðherra gerði evrópska efnahagssvæðinu
og þátttöku íslendinga í því að einu meginatriði í stefnu-
ræðu sinni á mánudaginn. Forsætisráðherra vék í fyrstu
að Evrópubandalaginu sjálfu og þeim möguleika að ís-
land sækti um aðild. Þeim möguleika hafnaði ráðherr-
ann afdráttarlaust.
Síðan sagði forsætisráðherra:
„Á hinn bóginn höfum við auðvitað viljað treysta
stöðu þjóðarinnar og koma í veg fyrir að hún einangr-
ist eða útilokist frá þessum mikilvægustu viðskiptakost-
um sínum. Ríkisstjórnarflokkarnir telja, og það sama
töldu Framsóknarflokkur og Alþýðubandalag þar til
fyrir skömmu, að samningurinn um hið evrópska efna-
hagssvæði sé ákjósanleg millileið fyrir íslendinga. Með
aðild að þeim samningi eru okkur tryggð þau viðskipta-
legu skilyrði og kjör sem við megum ekki vera án. Á
hinn bóginn felst ekki í samningnum neitt fullveldisaf-
sal, eins og óneitanlega í aðild að Evrópubandalaginu.
Hin íslenska stjómskipun, allar greinar íslensks full-
veldis, framkvæmdavald, dómsvald og löggjafarvald,
stendur óhögguð eftir samninginn sem áður. Einnig
má minna á að samningnum má hvenær sem er segja
upp með tólf mánaða fyrirvara.“
Forsætisráðherra vék síðan að þeim ávinningi sem
hlýst af niðurfellingu tolla á sjávarafurðum og hélt
áfram:
„Samningurinn tryggir að íslenskum fyrirtækjum
verður ekki mismunað á Evrópumarkaði og hann opnar
fyrirtækjunum möguleika á víðtæku samstarfi við er-
lend fyrirtæki. Þetta mun styrkja stöðu íslenskra fyrir-
tækja í harðnandi erlendri samkeppni. Síðast en ekki
síst mun samkeppni í þjónustustarfsemi leiða til aukinn-
ar hagkvæmni og verðlækkunar á þjónustu sem mun
koma íslenskum neytendum og íslensku atvinnulífi til
góða. Allt mun þetta skila sér í auknum hagvexti, lægri
verðbólgu og vöxtum og auknum kaupmætti á næstu
árum. Það væri ótrúlegt lánleysi og afglöp að láta slík
tækifæri sér úr greipum ganga. Það er vissulega ósann-
færandi að þeir tveir stjórnmálaflokkar, Alþýðubanda-
lag og Framsóknarflokkur, sem áður unnu að því er
virtist af fullum heilindum að því að koma á samningi
um hið evrópska efnahagssvæði, skuli nú, við lokaaf-
greiðslu málsins, telja rétt að snúa gjörsamlega við blað-
inu og reyna að fiska í því pólitiska gruggi sem af þeim
mikla viðsnúningi hlýst. Þessir flokkar skulda þjóðinni
skýringar, skiljanlegar skýringar, á þessum miklu
sinnaskiptum.“
Aftur og aftur kemur það fram í stefnuræðu forsætis-
ráðherra að hann bindur miklar vonir við evrópska
efnahagssvæðið. Hann nefnir að ríkisstjórnin hafi
ákveðið að leggja eitt hundrað milljónir króna til „sér-
staks markaðsátaks á evrópska efnahagssvæðinu í því
skyni að auðvelda fyrirtækjum að nýta þau tækifæri
sem EES-samningurinn býður þeim upp á“.
Þessar tilvitnanir í ræðu forsætisráðherra eru hér
viðhafðar til að taka undir þær. íslendingar vilja ekki
og mega ekki einangrast. Þeir eru ennþá ekki tilbúnir
til að ganga alla leiðina inn í Evrópubandalagið. EES-
samningurinn er að því leyti ákjósanleg millileið sem
þjóðin hefur hreinlega ekki efni á að kasta frá sér.
Einmitt af þeim sökum er hringsnúningur Framsókn-
ar og Alþýðubandalags í svo augljósu hagsmunamáli
þjóðarheildarinnar með öllu óskiljanlegur. Hann er
glæfralegasta ábyrgðarleysið í stjórnmálum síðari tíma.
Ellert B. Schram
MIÐVIKUDAGUR 14. OKTÓBER 1992.
’ ' ' < ■ , i I 'V ~: ’
„Nýting jarðvarma er afar mikilvæg fyrir ísland," segir m.a. í greininni.
Jarðgufa
til iðnaðar
í byijun september héldu nokkr-
ir aðilar, með Félag íslenskra iðn-
rekenda í fararbroddi, alþjóðlega
ráðstefnu um notkun jarðvarma I
iðnaði. Ráðstefnan var íjölsótt.
Þátttakendur voru yfir 200, þar af
liðlega 100 erlendir aðilar.
Þama voru flutt mörg fróðleg
erindi um jarðvarma og iðnað.
Landfræðilega var þátttakan mjög
breið.
Nefna má að þátttakendur voru
frá Mongólíu, Kína og Síberíu í
austri til Bandaríkjanna og Mexíkó
í vestri, frá Nýja-Sjálandi og Keníu
í suðri til íslands í norðri.
Fjallað var um margháttuð við-
fangsefni jarðvarma, en gjaman
hefðu mátt vera fleiri erindi nær
iðnaðinum og markaðnum sjálfum.
Meðal þess sem fjallaö var um
má nefna: Rannsóknir á jarðhita-
svæðum og eðh þeirra, þróun síð-
ustu ára á þessu sviði, notkun jarð-
varma í iðnaði, jarðhitasvæði sem
orkugjafa, tækni til hagnýtingar,
umhverfisáhrif, hagkvæmni virkj-
unar jarðvarma, staðsetningujarð-
varmaorkuvera o.s.frv.
Orkustefna
Athyghsverðar upplýsingar
komu fram um aðstoð erlendra rík-
issfjóma við þróun orkunýtingar
frá jarðvarma í ríkjum sínum.
Bandarískur fyrirlesari lýsti því
yfir að í landi sínu hefði jarðvarmi
reynst áreiðanlegur orkugjafi til
iðnaðarnota og flestir vom sam-
mála um htiö skaðvænleg áhrif á
umhverfið við nýtingu jarðvarma.
Helstu umhverfisáhrif geta verið
röskun jarðvegsyfirborðs, áhrif
vegna dæhngar vökva úr jarölög-
um, hávaði, varmaáhrif og útskilj-
un efná.
Erindi um orkustefnu Bandaríkj-
anna sýna aö þar er um að ræða
kerfisbundinn stuðning opinberra
aðila við ýmsar rannsóknir er lúta
að nýtingu jarðvarma.
Þar má nefna rannsóknir til
-bættrar tækni við mat jarðvarma-
svæðá, hagkvæmari borunar og
niðurdælinganá heitu vatni, sem
notað hefur verið. Það var fróðlegt
að heyra um orkustefnu Banda-
ríkjanna, þess lands þar sem mark-
aðsöfhn era talin hafa hvað mest
áhrif á efnahagslífið. Þar er um
verulega styrki að ræöa.
Skyldu íslendingar vera að
verða kaþólskari en páfinn
Einn fyrirlesari skýrði þá styrki
sem framkvæmdasfjóm Evrópu-
bandalagsins veitir til rannsókna
og þróunarverkefna á sviði jarð-
KjáUaxinn
Guðmundur G.
Þórarinsson
varaformaður
Verkfræðingafélags íslands
verið virkjaður í Ungverjalandi,
íslandi og Ítalíu. Þessi þijú lönd
hafa virkjað um 75% þess jarð-
varma sem virkjaöur hefur verið í
álfunni.
Reikningar sýna að í jarðvarma-
aflstöð nemur borkostnaður
40-70% af heildarfjárfestingu.
Hitaveita Reykjavíkur er stærsta
fjarvarmaveita heims að ég held,
sem byggir á jarðvarma, og athygl-
isvert er, þegar skoðuð em fyrir-
tæki sem nýta jarðvarma í iðnaði,
þá reynist Kísihðjan viö Mývatn
næststærsti notandi jarðgufu í
heimi.
Þessar tvær staðhæfingar segja
sína sögu.
Nýting jarðvarma er afar mikh-
væg fyrir ísland. Tahð er að
stærstu jarðvarmasvæði íslands
búi yfir meiri orku en stærstu olíu-
hndir heims.
„Talið er að stærstu jarðvarmasvæði
Islands búi yfir meiri orku en stærstu
olíulindir heims.“
varma. Frá 1975 hefur Evrópu-
bandalagið veitt fé til slíkra hluta.
Sérstaklega má nefna rannsóknir
á jarðvarmaforðabúram með mis-
munandi sérkenni og einkenni og
rannsóknir á nýtingu heitra berg-
laga þar sem vatn er ekki th staðar.
Evrópubandalagið hefur varið
verulegum ljármunum til þess að
kortleggja lönd bandalagsins með
thhti th jarðvarma.
Útbúnar hafa verið kortabækur
sem sýna annars vegar hitastig á
nokkurra khómetra dýpi í jörðu og
hins vegar kort sem sýna jarðhita-
svæði í sömu löndum.
Fram kemur sú „einkennilega"
staðreynd að tvískipta má Evrópu.
A. Köld Norður- og Austur-Evrópa
þar sem hitastig í 5 km dýpi er
80-120° C.
B. Heit Vestur- og Suður-Evrópa
þar sem hitastig í 5 km dýpi er
um 200” C.
ísland stór notandi
Þó jarðvarmi sé mikhvægur th
orkunota er hluti hans ekki stór
sem hlutfah af hehdarorkunotkun
í heiminum.
Hehdarvirkjaö afl jarðvarma í
Evrópu er tahð 4-5000 MW og
stærsti hluti þeirrar orku kemur
frá vatni með hitastig neöan við
150° C.
Jarðvarmi hefur í Evrópu mest
Notkun jarðvarma er hins vegar
thtölulega lítil í heiminum. Það
virðist því liggja beint við að ís-
lendingar eigi að beina rannsókn-
um sínum í talsverðum mæh að
jarövarma, fremur en sömu svið-
um og aðrir eru að rannsaka víða
í heiminum.
Þekking á jarðvarmasvæðunum
er nauðsynleg ef nýta á þau. Meta
þarf hversu svæðin bregðast við
álagi, notkun til lengdar. Mönnum
er að verða æ betur ljóst að í jarð-
hitasvæðunum er takmarkaður
orkuforði og þau hafa því takmark-
aða endingu. Við virkjun er orku-
forðinn þveginn úr berginu.
Reynsla frá fleiri og fleiri jarð-
hitasvæðum auðveldar aö meta af-
kastagetu svæða. Langtímanotkun,
dæhng úr svæði veldur niður-
drætti og kælingu.
Að lokum, Sverrir Þórhahsson
sagði í athyghsveröu erindi að gufa
th iðnaðamota framleidd með ohu
kostaði á íslandi 15 dohara á tonn
en jarðgufa væri seld á 2 dollara á
tonn.
Vekur þetta nokkum th umhugs-
unar?
Aðstandendur ráðstefnunnar
eiga þakkir skhdar, en fylgja þarf
máhnu eftir.
Guðmundur G. Þórarinsson.