Þjóðviljinn - 11.11.1954, Blaðsíða 7

Þjóðviljinn - 11.11.1954, Blaðsíða 7
Fimmtudagur 11. nóvember 1954 — ÞJÖÐVILJINN — (7 „ Jafnoki hans finnst ekki í bókmenntum samtímans Gerpla íær frábærar viðtökur í Svíþjóð Gerpla Halldórs Kiljans Laxness er komin út í fyrstu, erlendu þýðingunni. Bókin kom út í Svíþjóð 2. nóvember og hafa ÞjóÖviljanum nú borizt fyrstu ritdómarnir um hana. 1 Morgon-Tidningen, aðalmál- gagni sænskra sósíaldemókrata, birtist löng grein um bókina eftir skáldið og bókmennta- gagnrýnandann Stig Carlson. Hann segir meðal annars: „Upp á síðkastið hefur því heyrzt fleygt að Halldór Kiljan Laxness -— mesta nútímaskáld Íslands og að sumra dómi mesta skáld Norðurlanda eða jafnvel allrar Evrópu nú sem stendur — hafi árum saman unnið að nýju stórvirki, sem myndi sýna okkur alla sögu- öldina í nýju Ijósi. Slíkar fregn- ir hafa ýtt við ímyndunarafl- inu. Gat það verið mögulegt að komast hærra en gert er í Hálldór Kiljan Laxness. Teikning eftir sænska lista- manninn Erik Prytz. verkum eins og Islandsklukk- unni, Sjálfstæðu fólki og sög- unum f jórum um Ólaf Kára- son? Að vega bækur hverja á móti annarri er vafasöm í- þrótt — en hvað sem því líður SœnskferSa- bók um Island Nýkomin er út í Svíþjóð ferðabók frá Isiandi eftir blaða- manninn Jöran Forsslund og nefnist hún Vind över Island. Hann skrifar um Reykjavík, heimsókn til Halldórs Kiljans Laxness, jarðhitann og hag- nýtingu hans, síldveiðarnar, landhelgisdeiluna, innreið tækn- innar í íslenzkan landbúnað, samvinnuhreyfinguna (Forss- lund var gerður út af sam- vinnublöðum), vetrarferðalög á Islandi og herstöðvar Banda- ríkjamanna. Bókinni hefur verið vel tek- ið í sænskum blöðum, sem hrósa höfundi fyrir fjörlega og fróðlega frásögn. Hann tók sjálfur myndir í bókina. Út- gefandi er Rabén & Sjögren/ m. Æ verður þetta að segjast: Gerpla er það dásamlegasta sem þessi höfundur hefur skapað. Það þýðir um, leið að flestar aðrar skáldsögur blikna við hlið hennar. Þvílikt ímynd- unarafl og frásagnarþróttur, af- burða söguþekking, mannþekk- ing og ábyrgðartilfinning gagnvart samtíðinni finnst ekki þótt maður leiti sig ærðan í samtímabókmenntunum, sund- urjöskuðum af fagurfræði- vangaveltum. Laxness er einn af hinum miklu brautryðjend- um vorra tíma í orðsins list, gæddur sívakandi og vökulli siðaskoðun á mannlegri breytni, ástríðufullur baráttumaður hins sannmannlega; í einu vörður sannrar hefðar og barn síns tíma. Halldór Laxness hefur með garpasögu sinni ort stórfeng- lega og óforgengilega drápu um manninn. Ekki þarf endilega að spá henni því að hún keppi við verk Snorra í langlífi, en ég dirf ist að spá því, að bæði á líð- andi stundu og komandi tímum muni hún verða þýðingarmeiri en okkur getur nú órað fyrir". Carlson talar einnig um „afl- ið, litauðgina, leiftrandi fjör myndanna, skáldsýnirnar sem skýrast í táknmyndir sem eru hafnar yfir tímann" í Gerplu. I Dagens Nyheter, útbreidd- asta blaði Svíþjóðar, kemst Staffan Björck svo að orði um Gerplu að þar „vinna allir hin- ir alkunnu, einstæðu hæfileikar Laxness á sviði sagnaskáld- skapar nýja sigra og öll frá- sögnin neistar og snarkar af lífsþrótti". Sænska þýðingin á Gerplu er eftir frú Ingegerd Nyberg Fri- es og útgefandi er Rabén & Sjö- gren/Vi. Á sænskunni nefnist bókin Gerpla — en kampasaga. Þáttur Sigurðar málara eftir LÁRU'S SIGUR- BJÖRNSSON. Helgafell. Kr. 55.00 ób., kr. 65.00 í bandi. Þjóðhátiðarárið 1874 dó Sig- urður Guðmundsson málari í bæjarsjúkrahúsi Reykjavíkur við Aðalstræti af eftirköstum ofkælingar, er hann varð fyrir við að mála leiktjöld veturinn áður. Hann dó eins og hann lifði, vinafár og lítils metinn^ af flestum. Þessi maður, sem þurfti oft að svelta þegar enginn varð til að gefa honum að borða, er einn af frumherjunum í sókn Islendinga til menning- arlífs. Hann kom Þjóðminja- safni Islands á stofn, gekkst fyrir leiksýningum þegar Reykvíkingar voru innan við tvö þúsund talsins og barðist fyrir að komið væri upp leik- húsi, bar fram tillögur um vatnsveitu fyrir Reykjavík og skipulag á byggð bæjarins þegar slíkt þóttu fjarstæðu- kenndir draumórar og urnbylti kventizkunni á Islandi. Þetta er þó aðeins fátt af því, sem Sigurður málari kom í fram- kvæmd eða fitjaði upp á. „Ég er framsögumaður í þeim mál- um, sem aldrei hafa verið bor- in upp fyrr", sagði hann um sjálfan síg með sanni. Bráðum er öld liðin síðan hann stakk upp á því að gera í Laugar- dalnum íþróttaleikvanginn, sem nú er loksins að rísa þar löturhægt. Og þar vildi hann rækta tré og blómskrúð við jarðhita. v Sigurður málari var langt á undan samtið sinni. Þorri ís- lendinga var um hans daga keyrður í kút vanafestu og þröngsýni og æðsta vald í •malum þjóðarinnar var er- lendis. Svo merkilegur maður var Sigurður málari og svo vel lætur Lárusi Sigurbjörnssyni að skrifa um hann, að mikil eftirsjá er að því að hér er ekki um ýtarlega og samfellda ævisögu að ræða. En þakkar- vert er ritið sannarlega það sem það nær. Þættir Lárusar birtust fyrst í þrem árgöng- Framhald á 11. síðu Oscar Wilde Listaþýðing í forlátaútgáfu nng i Kvæðið um fangann eftir OSCAR WILDE. MAGN- ÚS ÁSGEIRSSON þýddi. Akrafjall. Kr. 88.00. Sérhvér ljóðaþýðandi er í miklum vanda staddur. Ef hann reynír af fyllstu sam- vizkusemi að halda trúlega hrynjandi, bragarhætti og blæbrigðum málsins á frum- kvæðinu, á hann sífellt á hættu að þýðingin verði and- vana útlagning en ekki lista- verk. Geri hann sér hinsvegar allt far um að gæða verkið lífi og þrótti sinnar eigin tungu og ljóðhefðar, getur árangur- inn orðið gott kvæði í sjálfu sér en í svo lausum tengslum <?> Loki að hefja sig til flugs í fjaðraham Freyju. (Þrymskviöa). EddukvœBi með myndum Guder, Helte og Godtfolk nefnist úrval úr Edduþýðingum Martins Larsen lektors, sem komin er út hjá Munksgaard í Kaupmannahöfn. Eddupýðing Larsens pykir sú bezta, sem gerð hefur verio á dönsku, og í þessa nýju bók kveðst hann hafa valið þau kvæði, sem bann er ár\"'gðast- ur með þýðingua á, „ekki fleiri en það <xð nægir til a«5 áhugasamur lesandi geti geng- ið úr skugga um að þau standa fyrir sínu, og hvers vegna þau gera það". -Bókina prýða margar teikn- ingar frá hendi Mogens Zielers, listavel gerðar og margar bráð- fyndnar. Ein þeirra fylgir þess- um orðum. Loks skal hér tilfærð þýðing Larsens á því erindi Hávamála, sem allir Islendingar kunna, Deyr fé, deyja frændur: Slægt dör, man selv dör, dö skal gods og guld, et ærligt navn skal aldrig dö, et, man vandt ved sit værk. við fyrirmyndina að frekar sé um stælingu en þýðingu að ræða. Snilld Magnúsar Ásgeirs- sonar er fólgin í því, að hann er bæði afburða skáld og allra þýðenda trúastur fyrirmynd sinni. Óvíða er íþrótt hans glæsilegri en í Kvæðinu um fangann, sem er dýrt kveðið á frummálinu með orðflúri og myndauðgi. Þá þrekraun að flytja sársaukaóp Wildes úr víti dýflissunnar á íslenzku hefur Magnús leyst með slík- um ágætum, að þessi þýðing er með því bezta sem hann hefur látið frá sér fara. Vel var því til fundið að bókaútgáfan Akrafjall skyldi minnast aldarafmælis Wildes með því að gefa út Kvæðið um fangann í þýðingu Magn- úsar. Bókin er prýdd tré- skurðarmyndum og þannig úr garði gerð í hvívetna að un- un er að hafa hana handa á milli. Asgeir Hjartarson ritar stutt en greinargóð inngangs- orð um höfundinn, ævi hans og skáldskap. Magnús hefur gert ýmsar breytingar á þýðingu sinni, frá því hún birtist fyrst í Rauðum pennum fyrir 16 ár- um. Til dæmis um þær skal hér tilfært það erindi kvæðis- ins, sem flestir munu kunna. I Rauðum pennum hljóðar það svo: Því yndi sitt drepa allir menn, þess engin dyljist sá':, Eins vopn er ómilt augnaráð og annars bliðumá'. Hjá vesalingi vinarkoss, en vöskum manni stál! 1 útgáfu Akrafjalls hefur erindinu verið breytt á þessa leið: Því allir myrða yndi sitt, þess engin dy.'jist sál: Vopn eins er nspurt augnaráÆ og annars blíðumá1; . til verksins heigull velur koss, en vaskur maður stá.1! Framhald á 11. síðu.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.