Þjóðviljinn - 27.08.1958, Blaðsíða 4

Þjóðviljinn - 27.08.1958, Blaðsíða 4
4) — ÞJÓÐVILJINN — Miðvikudagur 27. ágúst 1958 ~----------------------------------?. Kvikmyndir gerðar eftir rússneskra nítjándu aldar skáldsögum höfunda Kvikmyndagerðarmenn hafa löngum litið skáldverk hinna klassísku rússnesku höfunda nítjándu aldarinnar hýru auga og sótt þangað efnivið eða söguþráð í fjölmargar myndir sínar. Einkum hafa skáldsögur Púskins, Gogols, Tolstojs og Dostoéfskís þótt girnilegar til kvikmyndunar, jafnt utan Rússlands og Sov- étrikjanna sem innan, og ekki hvað sízt nú á síðustu árum. «5f«^—*' - ' | Atriði úr kvikmynd Pyréffs, „Kúbankósókkunum". Verk Dostoéfskís virðast sér- lega eftirsótt kvikmyndaefni um þessar mundir. •k IVIisjafnar að gæðum Framangreindar kvikmynd- ir hafa þó þótt ærið misjafn- ar að gæðum og flestum hef- ur verið hallmælt fyrir lít— inn sem engan skyldleika við skáldverkin, sem áttu að vera til fyrirmyndar, eða beina rangtúlkun þeirra. Sjaldan hefur fé verið sparað til að gera þessar kvikmyndir sem beztar úr garði á ytra borð- inu og leikendur að jafnaði ekki valdír af verri endanum. Heiðarlegar og snjallar und- antekningar finnast þó að sjálfsögðu og eiga þar rúss- neskir kvikmyndatökumenn stærstan hlut, enda ættu þeir að hafa á margan hátt bezta aðstöðu til að túlka verk hinna frægu landa sinna á léreftinu. Af fyrri tima sov- ézkum myndum, sem margir munu minnast vegna list- rænna tilþrifa, má nefna „Eftirlitsmanninn" eftir skáld- sögu Gogols og „Pétur fyrsta", sem byggð er á sam- nefndri sögu Tolstojs. •*• Ný sovézk mynd Ein af nýjustu sovézku kvikmyndunum er „Fábján- inn", gerð eftir samnefndri sögu Dostoéfskís. Þessi saga hefur margsinnis verið kvik- mynduð og a.m.k. ein mynd- gerðin sýnd hér á landi. Sú mynd var frönsk, fullgerð ár- ið 1945 og sýnd í Laugaráss- biói í fyrra eða hittifyrra. Aðalhlutverkið í henni lék hinn frægi, franski kvik- myndaleikari Gérard Philipe, en fullyrða má að með þessu hlutverki hafi hann, 23 ára gamall, vakið fyrst á sér verulega athygli fyrir ágætan leik; var það upphaf frægð- arferils hans. Þeir sem séð hafa kafla úr fyrsta hluta hinnar nýju sov- ézku kvikmyndar, „Fábjánan- um", fullyrða að þar verði afbragðsmynd á ferðinni, en gert er ráð fyrir að hún verði í þrem hlutum, eins og „Lygn streymir Don". Leikstjórinn heitir Ivan A. Pyréff og hef- Ur myndinni „Stríð og frið- ur"; Natasja (Audrey Hep- burn) við dánarbeð Andreis (Mel Ferrer). Dostoéfskí ur til þessa einkum verið kunnur fyrir kvikmyndir af léttara taginu, söngva- og óperettumyndir o.þ.u.I. Hann hóf fyrst störf sem sjálfstæð- ur kvikmyndaleikstjóri á ár- inu 1928, þá innan við þrí- tugt, og hefur síðan sent frá sér fjöidan allan a£ mynd- um. Af einstökum kvikmynd- um eftir hann mun „Óðurinn til Síberíu" vera kunnust hér á landi, en af öðrum myndum hans má helzt geta „Kúban- kósakkanna" frá 1950. * Bandarískar—franskar Utan Sovétríkjanna hafa mörg verk rússneskra höf- unda verið tekin til meðferð- ar í kvikmyndum og með all- misjöfnum árangri, eins og fyrr segir. Hér skal aðeins drepið á fáeinar myndir sem nýlega hefur verið lokið við eða unnið er að í Bandaríkj- unum eða Vestur-Evrópu. Rétt er að nefna fyrst bandarísk-itölsku kvikmynd- ina, sem gerð var eftir hinu mikla skáldverki • Tolstojs „Stríði og friði". Þessarar myndar var að einhverju getið hér í þættinum á sl. vetri, er Tjarnarbíó tók hana til sýn- ingar. Óneitanlega er þetta mikil mynd, en alls ekki heil- steypt verk og veldur því vonbrigðum, þrátt fyrir ágæta frammistöðu leikend- anna, sér í lagi Henry Fonda og hjónanna Audrey Hepburn og Mel Ferrer. Bandaríkjamenn hafa ný- lega kvikmyndað eina af sögum Dostoéfskís, „Bræð- urna Karamasoff", og fer hin fræga þýzk-svissneska lejk- kona María Schell með aðal- hlutverkið en helzti mótleik- ari hennar er sköllótta kvennagullið Yul Brynner. Mynd þessi hefur hlotið mjög misjafría dóma, svo ekki sé dýpra tekið í árinni, og þykir yfirleitt eiga fátt skylt við sögu Dostoéfskís. Við aðra af sögum Dosto- éfskís, „Fjárhættuspilarann", sem áður hefur margsinnis verið kvikmynduð, hefur hinn ágæti franski léikstjóri Claude Autant-Lara glímt. f aðalhlutverkunum eru Lise- lotte Pulver og Gérard Phil- ipe. Ef að líkum lætur er hér um að ræða eftirtektarverða kvikmynd, því að Autant- Lara er tvímælalaust einn af snjöllustu kvikmyndagerðar- mönnum heims. Frakkar hafa einnig kvik- myndað „Glæp og refsingu" eftir Dostoéfskí, en saga þessi hefur komið út í íslenzkri þýðingu, sem kunnugt er, og eftir henni hafa áður verið gerðar .margar kvikmyndir. Leikstjórinn, Georges Lamp- in, hefur staðfært söguna svo, að í kvikmyndinni gerist hún í Frakklandi á vorum dögum. Þetta þykir mislukkuð kvik- mynd, þrátt fyrir mjög góð- an leik Robert Hossein, Jean Gabin, Bernard Blair og Mar- inu Vlady i aðalhlutverkun- um. „Bjartar nætur", enn ein saga eftir Dostoéfskí, hefur verið kvikmynduð af ítölum og Frökkum í sameiningu. í aðalhlutverkum karla eru Frakkinn Jean Marais og ít- alnn Marcello Mastroianni, en aðalkvenhlutverkið leikur María Schell. ifc „Alþjóðlegar myndir" Kvikmyndagerðarmenn frá þrern löndum, ítalíu, Frakk- landi og Vestur-Þýzkalandi, hafa nýlega lokið við töku myndar eftir „Políkutska", einni af sögum Tolstojs. Leik- stjórinn er ítalskur, Carmine Gallone, sem til þessa hefur vei-ið kunnastur fyrir gerð óperukvikmynda. Af nokkr- um mynda hans frá síðustu árum má nefna „Rigoletto" (46), „La Traviata" (48), „II Trovatore" (48), „Dóttir Jean Maraís og Clara Clami í „Björtum nóttum". Mata Hari". (54) og þriðju myndina um Don Camillo. Allar þessar myndir hafa ver- ið sýndar hér á landi. — Þess má geta, að hinn snjalli ítalski leikarinn Folco Lulli leikur titilhlutverkið i „Poli- kutska". Þrjár þjóðir eiga líka hlut að gerð kvikmyndar eftir skáldsögu Tolstojs „Uppris- unni", en hún hefur áður verið kvikmynduð a.m.k. sex sinnum. Sagt e^ að saga Tolstojs sé óþekkjanleg í kvikmyndinni, en stjórnandi hennar er þýzkur, Rolf Han- sen, og aðalleikendurnir Mariam Bru og Horst Buch- holz. Kvartað yíir afgreiðsluháttum á sementi — ,Stór- ir" viðskiptavinir látnir sitja íyrir öðrum — Ó- viðunandi framkoma forráðamanna opinbers fyr- irtækis. í GÆR kom maður að máli við Bæjarpóstinn, sárgramur yfir þeim hætti, sem Sements- verksmið.ian hefði á afgreiðslu sements til viðskip'tavina sinna. Hann kvaðst hafa farið á ' afgreiðslu Sementsverk- smiðjunnar í Hafnarhúsinu fyrir síðustu helgi og pantað sér sement. Greiddi hann $>öntun sína og fékk afhentan miða, sem hann skyldi sýna við skipshlið. er hann sækti sementið. Var miðinn númer- aður. Fá allir, sem kaupa sement, slík afgreiðslunúmer og á að afhenda sementið eftir þeim í réttri röð. Var mann- inum sagt, að röðin myndi ekki koma að honum fyrr en eftir mánaðamót, en hann var með miða nr. 350. í gærmorg- un átti hann svo leið hjá, þar sem verið var að afhenda sem- entið frá skipshlið. Heyrði hann þá, að viðskiptavinur kom með miða nr. 140 og spurðist fyrir um, hvenær hann myndi fá afgreiðslu. Var honum sagt, aS röðin kæmi ekki að honum fyrr en síðar um daginn, og fór hann við svo búið. Á eftir honum kom annar viðskiptavinur og bað um afgreiðslu. Hafði sá afr greiðslunúmer, sem var yfir 500. Sagðist maðurinn hafa átt þess von, að honum yrði vísað frá þegar í stað, og sagt að koma ekki fyrr en eftir mán- aðamót, en svo undarlega brá við, að hann var tekinn fram fyrir alla, sem á undan honum voru, og afgreiddur strax með sína pöntun. Af tilviljun var solustjóri Semeritsvek-ksmiðj- unnar staddur þarna, og kvaðst sögumaður hafa spurt hann hverju þessi afgreiðslu- háttur sætti. Svaraði hann því til, að þetta væri gert sam- kvæmt fyrirmælum skrifstof- unnar. Hér hefði verið um að ræða fastan viðskipíavin (S.Í.S.) og þeir væru látnir sitja fyrir öðrum og afgreiddir með sínar pantanir án tillits til þess, hvar þeir væru í núm- eraröðinni. ÞETTA fyrirkomulag á sem- entsafgreiðslunni sagði mað- urinn að væri algerlega óvióunandi. Fyrst á annað borð væri úthlutað afgreiðslu- númerum, ætti að afhenda eft- ir þeim í réttri röð, án alls manngreinarálits. Við því væri ekkert aS segja, þótt menn þyrftu að biða eitthvað eftir afgreiðslu, ef verksmiðj- an annaði ékki eftirspurninni^ fýrst i stað. En biðin gæti orð- iS nokkuð löng hjá smærri viðskiptamönn'um verksmiðj- unnar, ef hinir stærri væru látnir hafa forgangsrétt og þeirra „stóru" pantanir af- greiddar jafnóðum og þær berast, en hinar látnar sitja á hakanum- BÆJARPÓSTURINN er því sammála, að þessir afgreiðslu- hættir Sementsverksmiðjunnar eru algerlega óverjandi, og hann þekkir þess hvergi dæmi, að likt sé að íarið hjá verzlun- um, sem nota afgreiðslunúmer, enda væri þá alveg eins hrein- legt að sleppa alveg númerun- um og afgreiða bara eftir mann* virðingum o« kunningsskap. Þetta fyrirbrigði, aS mismuna viðskiptamönnum eftir kunn- ingsskap og hve „stórir" þeir eru, er að vísu alls ekki nýtt i íslenzku verzlunar- og við- skiptalífi, en það er ákaflega ó- geðfellt og hvimleitt, og opinber fyrirtæki, eins og Sementsverk- smiðjan, mega ekki láta slíkt henda sig. Ættu forráðamenn hennar að sjá a'ð sér i tíma og taka upp heilbrigðari verzlun- arhættí en hér hefur verið sagt frá, annað sæmir ekki. gga Stelnhringlr, Hélsmen, 14 og 18 kt gull. Trúlof un arhrlnglr, íþróttir Framh. af 9. síðu Hástökk: Dahl. Svíþjóð ............ 2,12 Lansky, Tékk............ 2,10 Pettersson, Svíbjóð ...... 2,10 Ka3.ikaroff, Sovét......... 2,0ff Piill, Þýzkal............. 2,06 Stepanoff, Sovét......... ^.OS Spjótkast: Sidlo, Póll............... 80,18 Danielsen, Nor........... 78,27 Kolcsar, Ungverjal....... 75,26 Macquiet, Frakkl....... 75,18 Kuisma, Finnl........... 74,90 Kusnetsoff, Sovét....... 73,89 800 m hlaup kvenna: Ermolaéva, Sóvét....... 2,06,3 Leather, Engl. -----...... 2,06,6 Levitskaja Sovét....... 2,06,6 Döser, Þýzkal........... 2,08,2 Mukhanova, Sovét....... 2,08,4 Schiller, Þýzka?.......... 2,10,2 4x100 m boðhlaup kvenna: Sovétrikiiv.............. 45,3 England ................ 46,0 Pólland.................. 46,0 Holland.................. 46,2 ftalía .................... 46,3 Þýzkaland .............. 46,4

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.