Þjóðviljinn - 28.11.1963, Blaðsíða 6

Þjóðviljinn - 28.11.1963, Blaðsíða 6
g SÍ0A -------------------------1-------- - ¦ . ,Þögult vor' eftir Rachel Carson: NðÐVILIINN Fimimtudagur 28. nóvember 1963 SKORD ÝRA EITUR GETUR ÚTRÝMT MÖNNUM Táragas í hand- tösku frúarinnar Dagblöðin í Suður-Afríku birta næstum daglega aug- lýsingar af þessu tagi: „Fá- ið ykkur handhægu tára- gasflöskurnar, sem tryggja öryggi ykkar". Táragasframleiðendur segja- að táragas sé miklu betra en skammbyssur. Eftirköstin séu ekkl eins alvarieg . . . Hægt er að sprauta 2 metra frá sér með táragasflöskuum — einmitt nógu langt til að etanza hvern sam er, segir framleiðandinn. Hvitir menn i Suður-Afriku eru dauðhraaddir við svertingja og fflestir ganga vopnaðir. I landinu eru mörg hundruð skammbyssuklúbbar, bæði fyr- fer karla og konur. Frakkar lána Spánverjum PARlS 25/11. — Frakkland mun veita Spánverjum 750 milljón franka lán (uni 6000 milljónir íslenzkra króna) samkvæmt samriingi, sem und- irrítaður var í París f dag. Samninginn undirrituou fjár- málaráðherrar beggja land- anna, Vaiery Giscard Desta- Ing og Mariano Navarro Rub- io. Samningur þessi var gerður, af því að Frakkar vilja hjálpa Spánverjum með ýmis. stórfyrirtæki, sem Spánverjar hafa hug á að koma á fót. Sérstaklega á fénu að vera varið til bygginga raforku- vera, tU styrktar stáliðnaðin- uim og iárnbrautakerfinu. USA frestar tunglskoti Fyrir skömmu fannst taekni- galli í geimfarinu Ranger VI. BandaríU.iamenn hafa ákveðið að fresta geimsfcoti um eitt ár. Ranger VI. átti að lenria á tun^inu og senda ljósmyndir af yfirboroi þeas af tur tíl Jarð- árinnar. Ranger geimfarið vegur 331 kg. „Öll lifum við í stöðugum ótta við að eitthvað kynni að spilla svo umhverfi mannsins, að hann verði að lok- um úrelt lífsmynd, eins og risaeðlurnar. Og ekki er það beinlínis uppörfandi tilhugsun, að örlög okkar kunni að vera ráðin, mörgum áratugum áður en einkennin koma í ljós". Þannig kemst Raehel Carson að orði í bókinni ..Þögult vor". og þetta er eínrnitt boðskap- urjnn, sem hún er að flytja í bókinni. ..SUent Spring" fjallar um nútíma útrýmingarlyf (pesticid), bæði skordýraeitur (insekticid) og illgresiseitur (herbicid). Bókin vakti strax mikla at- hygli, enda bendir höfundur- inn á margt nýtt í sambandi við hættuna, sem stafar af of- notkun þessara lyfja. Náskylt taugagasi Útrýmingarlyfin koma beint úr rannsóknastofum vopna- iðnaðaríns, eins og reyndar margar aðrar uppfinningar okkar tíma. Þau eru ekki beint framleidd þar. en hins vegar náskyld hættulegasta taugagasi, sem til er. Og á hinn bógin voru skordýr notuð sem tilraunadýr í rannsoknarstof- um, sem gerðu tilraunir með eiturgas. DDT hefur náð mestri út- breiðslu þessara lyfja. Menn gerðu sér í hugaríund frá upp- hafi. að þetta lyf væri ein- vörðungu skaðlegt skordýrum, enda hafði það engin áhrif á mannslákaman að því að séð var, þótt skordýr hryndu nið-' ur af því. En við nánari at- hugun kom í Ijós, að DDT er ekki eins saklaust og menn vilja vera láta, þótt ekki sé það banvænt (a.m.k. ekki hrað- drepand'i). DDT fer nefnilega aðeins að litlu leyti inn i lík- amann gegnum húðina, þegar það er i duftlíki. Hægdrepandi eitur hættulegri DDT getur verið lifshættulegt ef því er smurt á húðina, upp- leystu í olíu, eða ef það er tekið inn með mat. DDT er þó ekki eins bráðdrepandi og mörg önnur eiturefni, sem Rachel Carson segir frá i bók- inni. Hún segir m-a. frá hjónum. sem eitruðu með endrini fyr- ir kakalökum snemma morg- uns, þvoðu síðan gólfin og hleyptu barni sínu ársgömlu og hundi inn í hús>ið. Hund- urinn drapst og barnið má segja að hafi komizt á plöntu- stig. Það hvorki heyrði né oá og var algjörlega úr sambandi við umheiminn, en lífinu var haldið í bví á sjúkrahúsi, án bess að nokkur von væri um bata. Bkiki virðist paraþíon vera meinlausara, eftir þvi sem ör- lög efnafræðings eins benda til. Hann ætlaði að rannsaka áhrif þessa eiturs á mannslík- amann og tók inn 0,12 grömm af þvi, Hann lamaðist svo , skyndilega að hann hafði ekki einu sinni ráðrúm til að rétta út höndina eftir móteitrinu. isem stóð á borðinu fyrir fram- an hann. Efnafræðingurinn dó, og upp frá þvi hafa allir vit- að, að paraþion er ekki manna- matur. Á slíkum eiturefnum er auð- velt að vara sig, en það eru þau hægdrepandi, sem enginn veit kannski. að eru skaðleg — það eru þau, sem eru hættu- leg. SJÁLFVIRKNI Hlaðast upp í líkamanum Maður skyldi ætla, að til væri ósköp einfalt ráð við þessari hættu. — borða hvorki skordýraeitur né illgresiseitur. En það er ekki svo hlaupið að því. Meindýra- og illgresi&- eyðing í sívaxandi mæli hefur það í för með sér, að eitrið hefur breiðst út um allt, og er nú í næstum öllu, sem við leggjum okkur tfl munns. Það er í drykkjarvatni. kjöti og grænmeti. Hér á Islandi gætir slíkrar eitrunar ekki að ráði enn, og þar sem mifclar líkur eru til að hún færist í aukana ber okkur að vera sérs.taklega á varðbergi gegn þessari hættu. Rannsóknir hafa leHt í ljós, að það eitur. sem einu sinni kemst inn í líkamann, safnast þar saman — a.m.k. að vissu markl. Forðabúr af eitri hleðst upp í fituvefjum og ýmsum lífíærum. Áþreifanlegt dæmi Þegar menn leggja skyndi- lega af, vegna veikinda eða annarra hluta. kemur stundum fyrir, að þeir veikjcist — fá eitrun. Þetta er áþreifanleg- asta sönnun þess, að eitrið safnast fyrir og getur orðið skaðlegt. Það sem gerist ílþess- um tilfellum er, að þegar sax- ast á fitubirgðir líkamans, tek- ur eiturs'ins að gæta. Það eru mörg dæmi þess að menn hafa fárveikzt af þessum sökum, sérstaklega ef þar við bætfst. að þeir hafa lagt af vegna veikinda. Nútíma útrýmingarlyf meindýra og illgresis eru fuiwlln upp í tilraunastofum vopnaframleiðslunnar. Hér sést inngangurinn í Camp Detrick^ hina alræmdu stofnun í Bandaríkjunum, sem ------ *mf.—. gerir tUraunir með gerlavopn. Sjálfvirkni, væni minn. er mikið þarfaþing. Nú þurfum við ekki að lengja vinnuvikuna, þurfum ekki að vinna við slæm skllyrði, þurfum ckki að ofreyna okkur. . . . þurfum ekki á þér að halda. Áhrif á kynfœrin TUraunir með fugla hafa sýnt, að margir þeirra, t.d. haförninn og fasanfnn, verða ófrjóir af völdum DDT. Þeir hætta ýmist alveg að verpa, verpa fúleggjum, eða ungarn- ir deyja skömmu eftir að þeir skríða úr egginu. Rannsóknir hafa leitt í ljós að eitrið safn- ast sérstaklega fyrir í kyn- færum manna. T.d. fór fram læknisskoðun á flugmönnum, sem dreifa DDT. Hún leiddi í liós, að þeir framieiddu mun færri sæðisfrumur en eðHlegt er. Mörg útrýmingarlyf virð- ast geta valdið krabbameini. ÝmisJegt bendir líka til, að þau geti valdið blóðsjúkdómum, vans,kapnaði fóstra og lifrar- sjúkdómum. „Survival of the fittest" tJtrýmingarlyfin eru ekfci eingöngu skaðleg fyrir mann- inn, heldur útrýma þau hvorki meindýrum né illgresi. Við höfum margsinnis rekið okkur á, að flugurnar, sem ..útrýmt" er af yfirborði jarðar með DDT snúa aftur h'fsglaðari en nokkru sinnl fyrr. Það stoðar ekki lengur að ausa yfir þær DDT í tonna- tali, þær verða bara hraustari af því. Þær eru orðnar 6- næmar fyrir eitrinu. Rachel Carson segir. að menn geri stofninn bara lífseigari með því að sprauta á hann eitri. Þannig veljist hæfustu ein- staklingarnir úr, og viðhaldi stofninum einir. Aðferðin hefur löngum ver- ið sú að sprauta einu eitri þangað tll það hættir að virka sterkara þegar h'itt er hætt að hafa áhrif — og þannig snýst hjólið. Hvað skal til bragðs taka? Rétt er að hafa enn eitt í huga — eitrið grandar ekki aðeins fiugunum, heldur oft á tíðum líka verstu óvinum neikvætt. En hvað er þá hægt að gera til þess að eyða meindýrurn og illgresi? Rachel Carson bend'ir á aðra leið — líffræði- legt stríð gegn þeim. Það er fólgið í þvi að styrkja óvini meindýranna, þau dýr. sem lifa á þeim. Líffræðingar hafa lengi unnið að rannsóknum í þessa átt og mörg dæmi hafa þegar sannað að þetta er ekki kostnaðarsöm aðferð. En auð- vitað getur hvaða hálfviti sem er hlaupið út með sprautu og sprautað á allt sem á vegi hans verður. Peningar í spilinu 98% vísindamanna á þessu sviði starfa að tilraunum með kemísk lyf, en aðeins 2% heyja líffræðilegt stríð. Astæðan til þessa er sú, að stór kemísk .fyrirtoki ausa peningum í-hám- skólana til slíkra rannsókna. Þau veita háa styrki og lokk- andi ken^rsit^. HMr^eru hins vegar ekki studdir — af þeirri einföldu ástæðu, að þeir vekja engar vonir um stóra fjársjóði. Talandi dæmi um þetta er líka dreifing eitursins úr flugvélum. 1 Bandaríkjunum fá fflugmennirnir. sem dreifa eitrinu yfir akra borgað fyrir lítrann, en ekkd fyrir ferkíló- metrann eins og eðlilegt væri að ætla. Þetta verður til þess, að þeir skrúfa ekki fyrir þegar þeir fljúga yfir leikvelli eða eraðra staði þer sem illgresis er sázt að vænta. Kanarífuglar . • Hertoginn af Edinborg lét svo um mælt í þessu sambandi: Námumenn nota kanarífugla til þess að vara þá við eitr- uðum gastegundum. Það væri kannski ekki úr vegi, að við létum okkur þetta að kenn. ingu verða og tækjum aðvör- unum dauðu fuglanna uppi á yfirborði jarðar" Sovézkur eðlis- fræðingur fær bandarísk verð- laun Tveir merkustu kjarnvisinda. menn heimsins, annar banda- rískur og hinn spyézkur, hlutu fyrir skömmu verðlaunin »^t- óm í þágu friðarins". Þetta er í fyrsta sinn, sem sovézkur vísindamaður hlýtur þessi verðlaun. Verðlaunahaf- arnir erJ dr. Vladimir I. Veksler og Edwin M. McMill- an, yfirmaður Lawrence rann- sóknarstofnunarinnar í Kalí- forníu. Hann fékk nóbelsverð- laun fyrir efnafræði árið 1951. Vísindamennirnir hljóta að verðlaunum rúmar 3 mWljón- ir felenzkra króna, sem þeir skipta milli sín. og þar að auloi hvor sína gullorðuna. Gjaldendur útsvara og fasteignagjalda í Hafnarfirði Lögtök fara nú daglega fram fyrir ogreiddum úteivorum og fasteignagjöldum til bæjarsjóðs Hafnarfjarðar ásamt dráttarvöxtum og kostnaði. Gjaldendur eru hvattir til að greiða gjSld sín nú þegar og komast þannig hjá óþæginduna og kostnaði af lfig- tökum. „, BÆ.IAUGJALDRERINN í HAPNARFIRBL Skattar i Kopavogi Gjaldendur í Kópavogf eru enn minntir á greiðslu þing- gjalda. Lögtökum er lokfð hjá fyrirtækjum og þeim eem skulda eldri gjold. Lögtök eru hafin hjá öðrum gjald- endum og verður haldið áfram án frekari aðvöranar þar til lokið er greiðslum. Þeir sem geta greitt strax settu að forðast kostnað og leiðindf sem lögtökum fylgja. BÆJARFÖGETINN. 4

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.