Þjóðviljinn - 20.04.1975, Qupperneq 7

Sunnudagur 20. aprH 1975. ÞJóÐVILJINN — SIÐA 7
nokkrum árum, þegar eigna-
könnun var gerð, að auðugasti
einstaklingur landsins, var mað-
ur, sem eingöngu hafði grætt á að
reka „tapfyrirtæki" og þurfti þvi
lögum samkvæmt ár eftir ár
aldrei að borga tekjuskatt af sinni
stórkostlegu eignamyndun og
auðsöfnun.
1 þessu ákveðna tilviki, sem hér
er minnt á, var vissulega ekki um
neina undantekningu að ræða,
heldur miklu frekar dæmi, sem
sýnir hið almenna ástand.
Þetta þekkja allir.
Hagnaður á ári
31% af
stofnfé — en
„taprekstur” samt
En það kemur máske allmörg-
um lesendum bjóðviljans á óvart,
sem upplýst var af Ragnari
Arnalds i þingræðu nú i vikunni
sem leið, — að þótt fyrirtæki
hagnist á einu ári um hvorki
meira né minna en yfir 30% af öll-
um stofnkostnaði fyrirtækisins
(og stofnféð fengið að íáni i flest-
um tilvikum), þá telst samt vera
taprekstur á fyrirtækinu, þegar
afskriftir hafa verið bókfærðar
svo sem lög standa til.
Ef togaraútgerð er tekin sem
dæmi litur málið svona út:
t fyrsta lagi eru almennar af-
skriftir af skipum 15% á ári af öll-
um stofnkostnaði.
í öðru lagikemur til á þessu ári
hækkun þeirrar prósentutölu úr
15 i 25,5% samkvæmt auglýsingu,
sem f jármálaráðuneytið hefur
birt varðandi svonefndan verð-
hækkunarstuðul, sem fundinn er
með tilliti til verðlagsþróunar i
landinu.
t þriðja lagier svo flýtifyrning-
in, sem viðreisnarstjórnin inn-
leiddi og koma þar 6% i viðbót.
Þarna er þvi samtals um að
ræða 31,5% af stofnkostnaði,sem
heimilt er lögum samkvæmt að
bókfæra sem afskriftir á einu ári.
Sé tekið dæmi af togara, sem
kostaði 300 miljónir króna, þá má
árlegur hagnaður af útgerð sliks
skips nema 94,5 miljónum á ári
(31,5% af 300) án þess að nokkur
bókhaldshagnaður komi fram i
rekstrinum, og þar af leiðandi án
þe ss nokkrir skattar séu greiddir
af tekjum.
A fjórum árum gerir þetta 377
miljónir króna, og þá getur fjár-
aflamaðurinn selt skipið ef að
vanda lætur fyrir mun fleiri krón-
ur, en kaupverðinu nam án þess
að greiða skatt af söluhagnaði og
þá annað hvort sest I helgan stein
með sinar miljónir eða haldið
áfram að spila á kerfið með meiri
skuldasöfnun og meiri fjárfest-
ingu. Tekjurnar eru núll i bók-
haldiog gagnvart skatti, en samt
hefur auðsöfnunin numið jafnvel
um 100 miljónum króna á ári, að-
eins út á einn togara, sem keyptur
var fyrir almannafé, fengið að
láni.
20 miljarðar í
veltu — en
alltaf að tapa
Enda þótt hér sé tekið dæmi af
togaraútgerð gilda svipaðar regl-
ur varðandi afskriftir um annan
rekstur og einmitt þess vegna
kom i ljós við könnun, að á árinu
1974 voru 240 fyrirtæki i Reykja-
vik, sem samtals veltutiu þúsund
miljónum króna árið áður (væri
um kr. 20.000.000.000,- á núver-
andi verðlagi), en greiddu alls
engan tekjuskatt, þar sem bók-
haldslegur hagnaður þcirra var
nánast enginn.
Engu að síður gnæfði eigna-
myndun og auðsöfnun margra
þcssara fyrirtækja og eigenda
þeirra við himin.
Og allt er þetta löglegt sam-
kvæmt leikreglum hins islenska
auðvaldsþjóðfélags.
Fjölskyldufyrirtæki forsætis-
ráðherra landsins H.Ben. og Co.
var meðal þessara 240 fyrirtækja,
enda er hann sjálfur forsöngvar-
inn i kórnum mikla um taprekst-
ur fyrirtækjanna, en daglegt
verkefni þess háværa kórs er að
æra verkafólk á Islandi og allan
almenning frá þvi að heimta rétt
sinn til lifskjara, er samrýmist
okkar mikla þjóðarauði og háu
þjóðartekjum.
ÓLAFUR HAUKUR
SÍMONARSON SKRIFAR
Um að slást
við skuggann sinn
Nú nýverið hefur fáeinum
taugaslöppum ritstjórum hér i
borg opinberast sá sannleikur
að friðsamleg sambúð þjóða og
samskipti á menningarsviðinu
boði ekki neitt gott, séu jafnvel
áreiðanleg teikn um væntanleg-
an yfirgang og ásælni.
Hvorki meira né minna, gjör-
ið svo vel.
Og það eru einsog að likum
lætur rússarnir sem rétt einu
sinni ætla sér ..að innlima Is-
land i áhrifasvæði sitt”. Og fólk-
ið les blaðið sitt með þessum
óskaplegu tiðindum og renn-
svitnar af skelfingu með rit-
stjórunum.
Og rétt einu sinni ætla rúss-
arnir að hafa sama lævislega
háttinn á: að senda hingað frá-
bæra listamenn sem eflaust
munu ljósta islensk hjörtu töfr-
um. Og ekki nóg með það, hinir
kófsveittu ritstjórar risablaðs-
ins lýsa þvi opinskátt yfir, að
þeir sjái framá lúmskulegar
heimsóknir sovéskra visinda-
manna til tslands. Ætli þeirra
hlutverk sé ekki að setja Há-
skóla tslands á annan endan
með hinum undarlegu sovésku
fræðum sinum? Er ekki mikil
hætta á að óharnaðir prófessor-
ar við háskólann t.d. Gylfi Þ.
Gislason og Þór Vilhjálmsson
hljóti varanlegar sálarbeyglur
af samskiptum við hina ferlegu
sovétmenn? Það er aldrei of
varlega farið. Mætti háskólinn
kannski við þvi að missa þá
báða i senn Gylfa og Þór, hvað
ef þeir snérust til marsxisma,
jafnvel þótt ekki væri nema til
sósial-demókratisma? Það er
aldrei of varlega farið. Og væri
ekki tryggara hreinlega að loka
alla háskólakennara og lista-
menn á tslandi inni meðan á
þessum skuggalegu heimsókn-
um stendur, svo þeim takist að
halda árunni hreinni og varð-
veita óspillar hinar sann-is-
lensku hugmyndir og kenndir?
Þá væru lika slegnar tvær flug-
ur i einu höggi (og gott ef ekki
fleiri): vitsmunaverunum is-
lensku væri forðað frá andlegri
áreitni og Kjarvalsstaðamálið
væri úr sögunni. Og Ólafur B.
Thors mundi aftur festa sinn
væra blund og svifa inni eitur-
græna og fjólubláa frjáls-
hyggjudrauma, sæta og ein-
falda einsog málverk eftir
Jakob Hafstein (en hann var
einsog allir vita listmálarinn
sem fann upp hina svonefndu
and-náttúrustefnu i málaralist).
Það hefur verið altalað um
hriö: lesi heilbrigður maður
eingöngu risablaðið og horfi
meðfram á islenska sjónvarpið
og hafi ekki önnur gögn tilað
auka þroska sinn, viðsýni, þekk-
ingu og gleði — þá gengur mað-
urinn af vitinu.
Og raunar vilja einhverjir
halda þvi fram, að allstór hópur
þjóðarinnar hafi á siðasta ári
skroppið af vitinu, að visu að-
eins i einangruðum málaflokki.
En hvernig sem það nú er með
vitiðog málaflokkana, þá er það
ljóst svart á hvitu að islenskir
menn skrifuðu á siðasta ári
undir bænaskjal til þeirra út-
lenskra manna sem einna lægst
hafa lotið i nútimasögunni, sem-
sé til þeirra sem af einstæðri
grimmd og siðblindu hafa sent
bandariska borgara út tilað
vaða blóð vietnömsku þjóð-
arinnar uppá miðja kálfa. Þess-
ir dáindismenn voru spurðir
hvort þeir vildu ekki gjöra svo
vel að halda verndarhendi yfir
islenskri þjóð.
Þvi fer betur að ekki eru öll
mál jafn alvarlegs eðlis og nefnt
dæmi um að ein þjóð biður múg-
morðingja gæta húss sins og
afsalar sér með undirskrift að
hluta til sjálfsforræði. Og lik-
lega mun islenska þjóðin aldrei
aftur leggjast jafn lágt, þvi þá
þyrfti hún að grafa sig lifandi i
svaðið.
Til allrar lukku eru skuggar
afleiðing af ljósinu. Og sem bet-
ur fer þá eru dæmin miklu fleiri
um að fáránleiki og heimska
lyppist niður til athlægis heil-
brigðum mönnum.
Eða hvað: einhvern óhug setti
að mér á hér á dögunum — is-
lenskir fréttamenn sem undan-
gengið ár hafa setið púngsveitt-
ir við að rekja og tiunda syndir
og glæpi Nixons, Johnsons,
Kennedys og Watergatehyskis-
ins — þessir sömu fréttamenn
létu sig alltieinu hafa það að
hvisla alvöruþrúngnar fréttir af
táraflóðinu i augnkrókum Fords
bandarikjaforseta og frétta-
mennirnir gleymdu heldur ekki
klökkvanum i rödd forsetans
þegar hann handfjatlaði börnin
sem rænt hafði verið af barna-
heimilum i Vietnam og færð til
Bandarikjanna — eflaust til
þess eins að hverfa hljóðlaust
inni sæg hinna undirokuðu
minnihlutahópa i þvisa landi.
Það eru áreiðanlega ómakleg
ummæli i einhverjum tilvikum
einsog verða vill, en yfirleitt
birtast islensku fjölmiðlarnir
sem hámark þess pólitiska ab-
súrdisma sem islendingar hafa
þróað með sér. Ef það rugl sem
oft stendur i blessuðu Risablað-
inu er borið saman við ýmsar
kvillalýsingar i Sálarfræðum
Simons Jóhanns eða Furðum
sálarlifsins, þá er ekki laust við
að sú spurning vakni hvort hin-
um ágætu riturum sé nú sjálf-
rátt — eða hvort það sé skiplögð
stefna að snúa öllu á haus:
staðreyndum og orðum. En þar-
eð maður vill ekki trúa þvi að
nokkur einstaklingur sé svo
slappur að láta troða uppi sig
hvaða skit sem er tilað blása út,
þá er ekki um annað að ræða en
álita mennina ósjálfráða gerða
sinna, að minnsta kosti um
stund, eða afskrifa þá sem ljúfa
hálfvita sem þvi miður hafa
komist i þá óþægilegu aðstööu
að ritstýra risablaði. Og svo er
það kerfið. Bölvað ekkisen kerf-
ið. Ýmsir þykjast hafa séð það
útundan sér að kerfið sé blátt
áfram afsiðandi, það skapi
ýmsgr gildrur sem menn sitji i
æfilángt einsog mýs og köttinn
vomandi á næstu grösum (gæti
átt við fréttamenn sjónvarps),
og varnandi mönnum þess að
njóta ýmissa sjálfsagðra mann-
réttinda, t.d. þeirra að fá að
treysta dómgreind sinni. Kerfið
á það jafnvel til að gera úr
krullinhærðum, bláeygum, en
veiklunduðum drengjum hin -
ar skoplegustu dulur, jafnvel
gera þá að rasssleikjum er-
lendra ofbeldismanna og hand-
benda þeirra hér á landi.
En sem betur fer liður nú óð-
um að þvi að tröllin verði að
steini þvi hvarvetna i heiminum
má sjá dagsbrún lifsins lýsast
og hækka — nema hvað — það er
ekki um nema tvo kosti að velja
fyrir heimsbyggðina: að skipu-
leggja sig með samvirkum
hætti, leggja af arðrán manns á
manni og virkja sæmilegustu
eiginleika þessarar
furðuskepnu, i stað þess að
púkka undir viðbjóðinn sem
réttilega sefur i djúpi hverrar
manneskju jafnframt. Það er
um að velja annaðhvort að
djöflast áfram um sinn undir
merkjum dauðahvatarinnar,
eða gera stórt átak, tengja sam-
an menn undir merkjum sam-
kenndar og jafnaðar með Eros
sem dásamlegan eldsneytis-
samnefnara.
Sumir velja hinsvegar opnum
augum dauðahvötina og
stökkva af sjálfsdáðum til hel-
vitis — en helviti er einsog allir
vita einræðisriki (forsetinn hef-
ur neitunarvald) með mörgum
stórum og eldispúandi málm-
blendiverksmiðjum, reyk og
mengun og friðlausum mann-
verum sem standa við
færiböndin og framleiða vopn
eða glápa ella á ameriskar kú-
rekamyndir og fara á sunnu-
dögum að skoða málverkasýn-
ingar Jakobs sem málar helviti
góðar myndir i and-náttúru-
stilnum.
Æ, greyin min hér og þar,
farið nú að láta ykkur skiljast að
Evrópa er ekki lengur púður-
tunna milli tveggja vigfúsra
jötna heldur fremur öruggur og
bráðnauðsynlegur tengiliður
millf hugmyndalega' ög sið-
ferðilega staðnaðra heilabúa i
Washington og Moskvu. Það er
auðvitað vont að sitja i blautum
buxum hér upp á tslandi i miðju
vighreiðri amerikana og biða
eftir rússunum, en það er verra
þegarþessari sefasýki er troðið
af fádæma fautaskap uppá heil-
brigt fólk og það gert að tauga-
veikluðum aumingjum. Og
þegar óttinn er kominn á það
stig að isl. framsóknar-
maður i húð og hár sem fer á
hinum rannsakanlegu vegum
Geirs Hallgrimssonar til
Moskvu að fá afslátt á oliuverði,
er óðar orðinn grunsamlegur
náúngi sem ,,fær mun veglegri
móttökur en gerist i heimsókn-
um af þessu tagi” (sem
auðvitað bendir til þess að
„lokatakmark Sovétrikjanna sé
aö innlima ísland i áhrifasvæði
sitt”).Þá er illt i efni.
Það hlýtur að vera ósköp
erfitt að ritstýra stóru dagblaði
þótt ekki komi til að menn sjái
fjandann i hverju skoti með
horn og rauðan hala. Það hlýtur
að vera þúngbært að mega ekki
lita útum gluggann hjá sér án-
þess að sjá hiö lævislega sam-
særi heimskommúnismans dilla
sér. Slikur nagandi ótti rænir
menn lifslönguninni, dregur úr
þeim fjörið og geldir þá and-
lega.
En stundum er gaman. Eink-
um þegar islenska lögreglan
flækist i njósnamál. Það þótti
mikil skemmtan hér á árunum
þegar rússneski spæjarinn var
gómaður uppi við Hafravatn. Sá
var svo vitlaus að hann var að
falast eftir ljósmyndum af lór-
anstöðinni á Snæfellsnesi hjá
einhverjum álika snillingi is-
lenskum, i stað þess að taka rút-
una vestur og ljósmynda fjár-
ans stöðina sjálfur einsog allir
geta gert sem nenna. Þessum
tveimur snillingum samdi vist
ekki um verðið á ljósmyndun-
um, landinn fór i fýlu og klagaði
i lögregluna. Og lögreglan stökk ,
upptil handa og fóta, tveir
þrautþjálfaðir kappar voru
faldir undir aftursætinu i litlum
Moskóvitsbil og siðan var ekið
til fundar við rússann uppvið
Hafravatn. Þar spruttu islensku
lögreglumennirnir þrautþjálf-
aðir undan aftursætinu þegar
makkið stóð hæst og lögðu þúng-
an hramm laganna á rússann
sem eflaust hefur pissað undir.
Og svo hló þjóðin i marga
daga að þessu: Hvernig er hægt
að koma tveimur þrautþjálfuð-
um islenskum lögregluþjónum
undir aftursætið i Moskóvitsbil?
Ég kannast við mann sem var
handtekinn fyrir njósnir. Mað-
urinn var akandi svartri bifreið
rússneskri af Volga-gerð. Það
var nú nógu grunsamlegt útaf
fyrir sig. En verr kom honum i
koll sá framburður heiðvirðra
(já segjum það) vitna úr Borg-
arfirði þess efnis að hann heföi
stöðvað þennan rússneska (og
mjög svo grunsamlega) vagn
við hverja einustu brú i Borgar-
firðinum, og sannir ættjarðar-
vinir og traustir áskrifendur
Risablaðsins sóru þess eið með
hönd á lopapeysunni, að þessi
maður hefði dregið upp hjá sér
mælitæki, sumir sögðu tommu-
stokk, aðrir málband, mælt upp
brýrnar og krotað eitthvað hjá
sér i rauða vasabók. Það var
hringt til Reykjavikur eftir lög-
reglusveit.
Bilhlass af þrautþjálfuðum is-
lenskum lögreglumönnum sá
það þegar i hendi sér að þetta
var alvarlegt mál: hér var án
efa verið að undirbúa leiftur-
sókn rússa eða annarra óvin-
veittra þjóða inni borgarfjarð-
arhérað, maðurinn var áreiðan-
lega sendur útaf örkinni tilað
kanna hvort brýrnar væru nógu
breiðar fyrir rússnesku skrið-
drekana.
Maðurinn var gripinn, horft á
hann áskökunaraugum og hann
færður til yfirheyrslu.
Það kom á daginn að maður-
inn hafði ætlað sér að flytja
sumarbústað úr Reykjavik uppi
Borgarfjörð og þótt öruggara
að gánga úr skugga um að hann
kæmist yfir brýrnar.
Ritstjórar Risablaðsins! hafið
augun opin: hér er þessa dag-
ana staddur rússneskur fim-
leikaflokkur. Og ekki nóg með
það, úti á legunni flýtur rúss-
neskt oliuskip með ódýra oliu
handa Geir Hallgrimssyni.