Þjóðviljinn - 12.09.1976, Blaðsíða 10

Þjóðviljinn - 12.09.1976, Blaðsíða 10
10 SÍÐA — ÞJÓÐVILJINN Sunnudagur 12. september 1976. Sunnudagur 12. september 1976. ÞJÓÐVILJINN — SÍDA 11 Asgerour Búadóttir : Jökulrós, , ull, hrosshár. Hlutverk sýningarinnar Haustsyning FIM hefur um langt árabil verið fastur og mikil- vægur viðburður i listalifi hér i borg. Með sýningunni hefur veri6 skapaour ágætur vettvangur til að draga saman á eitt torg þao á- hugaverðasta sem gerst hefur i myndlist á hverjum tima bæöi eftir eldri og yngri listamenn. Þátttakan i sýningunum gegnum árin hefur verið misjöfn, sem aö vissu marki hefur ma. speglað fé- lagsdeilur milli myndlistar- manna og raunverulega sam- stööu þeirra viö FIM. Þaö ætti samt sem áöur öllum aö vera ljóst og er þá skemmst að minnast á- takanna um Kjarvalsstaði á sl. vetri hve sterk heildarsamtök al- varlega starfandi myndlistar- manna eru nauðsynleg og mikil- væg. Með það i huga að fyrrnefnd deila FIM og borgaryfirvalda stóð fyrst og fremst um listrænt gæöamat á sýnendum að Kjar- valsstööum var það einkum mikilvægt að þessu sinni að félag- inu tækist að tjalda til þvi besta sem völ væri á og að félags- menn sýndu þá félagslegu sam- stöðu að gefa þvi gæðamati sem FtM baröist fyrir raunverulegt innihald. En ef að er gætt hve litill hluti félagsmanna, aðeins 31 af 80, sýnir hér, getur það vart talist mikil þátttaka, né bera vott um mikla félagslega samstöðu. Auk þessara félagsmanna sýna hér 13 utanfélagsmenn, alls 144 verk i ýmsum efnum. Það gefur auga leið að hér gefst ekkert rúm til að tfunda framlag hvers og eins til neinnar hlitar,og vel ég þann kostinn að gera að umtalsefni þau meginviðhorf, sem hér birtast á sýningunni og geta um nokkra fulltrúa þeirra. Hefðbundinn expressionismi Samhliða þeim ýmsu stilbreyt- ingum, sem hafa oröið i islenskri myndlist á þessari öld, hefur á- vallt veriö til staöar myndgerð, sem um flest byggir á listskiln- ingi impressionisma og expressionisma kringum siðustu aldamót. Þessi listskilningur mótaði öörum fremur brautryöj- endur okkar i byrjun aldarinnar, sem virkjuðu hann á persónuleg- an og stórfenglegan hátt. í hönd- um þeirra kynslóða sem við tóku staðnaði þessi myndgerð og varð að léttvægri formúlulist, þar sem allar stærðir voru fyrirfram þekktar. Myndgeröin hefur i æ rikara mæli fengið svipmót and- lausrar og vélrænnar færibanda- framleiðslu en listrænnar sköp- unar. Samt hefur þessi tegund myndgerðar ávallt haft greiðan aðgang að hjörtum islendinga, og eru þeir myndgeröarmenn ófáir sem hafa tekið aö sér það hlut- verk að annast hina miklu eftir- spurn. markaðsins. Samt eru i þessum efnum örfáar undantekn- ingar.og tvo slika málara má ein- mitt sjá hér á sýningunni, þá Jó- hannes Geir og Sigurð Sigurðs- son. Siguröur sýnir hér fjögur oliumálverk, og þó hann velji sér gjarnan sjónarhorn á myndefnið sem gefur þvi talsvert óhlutlægt gildi, þá liggur hér til grundvallar fyrst og fremst einlæg náttúru- upplifun, eins og t.a.m. i mynd- inni „Kvöld", þar sem hann með mildum blæbrigðafinum lita- flekkjum framkallar ljóðrænan myndheim. Abstrakt list Ef einhver ein myndgerö hefur öðrum fremur verið ráðandi á sýningum FIM um langt árabil eru það abstrakt verk, en sá hóp- ur málara var um langt skeiö allsráðandi i félaginu. Að þessu sinni bregður svo við að marga af ágætustu fulltrúum þessa við- horfs vantar hér á sýninguna. Út frá formgerðinni má segja að flestir standi milli tveggja póla, sem eru annars vegar hin strang- geómetrisku verk Eyborgar Guð- mundsdóttur, sem allt að þvi virðast sótthreinsuð i hreinleika sinum. og hins vegar verk Magnúsar Kjartanssonar, þar sem gróf pensilskrift og ýmis efnisáferð setur megin-mark. Af eldri kynslóðinni sem hér sýn ir má nefna Sigurjón Ólafsson. Kristján Daviðsson og Hörð Agústsson, sem allir sýna hér á- hugaverð verk i sjálfu sér, þó þeir bæti litið við fyrri afrek sin. Kjartan Guðjónsson á hér þrjú at- hyglisverð verk, sem öðru fremur einkennast af klasa smáforma, sem fela i sér flug og hraða, sem hann ýmist þjappar saman, herð- ir á eða mýkir, og útkoman verður i senn hvikur og margbreytilegur formrænn samleikur. Collage- myndgerð hefur átt talsveröum vinsældum að fagna sem tjáning- armiðill að undanförnu, og hér Ólafur Kvaran skrifar um myndlist: Haustsýning FÍM að Kjar- va Isstöðu m Um þessar mundir stendur yfir að Kjarvalsstöðum haustsýning Félags islenskra myndlistarmanna. Þar sýna 44 listamenn 142 verk, málverk, teikningar, graf ík, vefnað, glermyndir og höggmyndir. sýna þrir myndlistarmenn, sem vinna i þessa veru, Magnús Kjartansson, Ómar Skúlason og Sigurður örlygsson. Þeir Magnús og Ómar vinna eftir mjög svo vel könnuðum leiðum, þar sem papp- ir af ýmsum gerðum og efnisá- ferö er tef lt á móti lituðum flötum með grófri pensilskrift, sem af- markast sin á milli af ströngum formfleygum. Verk Sigurðar Or- lygssonar hafa á siðustu misser- um orðið allt hlaðnari og form- rænt fjölskrúðugari. Hér teflir hann gjarnan saman geómetrlsk- um formum og mjúkum ávölum bjúgformum og tekst þegar best lætur að skapa lifandi og sam- þjappaðan formheim, þar sem hvert form fær sina merkingu og hlutverk. Mjúk ávöl form eru einnig aðal- uppistaðan I myndum Eyjólfs Einarssonar þar sem þau ganga inn I margbreytilegt formrænt samhengi, spennast út eða þrengjast i mjúkri hrynjandi eöa togna I formræmur, sem jafn- vel fá á sig dulræna vidd. Einar Þorláksson sýnir hér þrjú verk,og pastel-myndir hans búa yfir fin- gerðum ljóðrænum þokka, en i stærsta verki hans „Nýgræðing- urinn", verður öll formgerðin flóknari og margbrotnari, litur- inn er spenntur upp og allur myndflöturinn er virkjaður á kraftmikinn hátt. Asgerður Búa- dóttir og Leifur Breiðfjörö vinna bæöi út frá óhlutlægum forsend- um hvort i sinu efni og hafa það öðrum fremur sammerkt aö styrkleiki verka þeirra felst öðru fremur i vönduðu handbragði og rikri tilfinningu fyrir efninu, þo minna fari fyrir frumleika eða nýsköpun i forminu. Annars verður að segja þá sögu eins og hún er að þetta úrtak ab- strakt verka sem hér er gefur mjög takmarkaða mynd af stöðu þessarar myndgerðar, þar eð marga af sterkustu fulltrúum hennar vantar hér á sýninguna. Manneskjan og umhverfi hennar Ein meginbreytingin I islenskri myndlist hin siðari ár er sú að manneskjan og umhverfi hennar hefur orðið ásækiö myndefni, sett fram á þekkjanlegan og augljós- an hátt. Astæöurnar fyrir þessari breytingu eru margþættari en hér gefst tóm til að tíunda. Abstrakt- listin hafði gengið sér til húöar i augum stórs hluta þeirrar kyn- Magnús Kjartansson : Tvö SS f morgunleikfinti 5. slóðar sem fram kom á sjöunda áratugnum. Hún var ekki lengur lifandi og virkur tjáningarmiðill fyrir tilfinningar og hugmyndir þessarar kynslóðar. Manneskjan og umhverfi hennar, hvort sem hún var sett i félagslegt samhengi eða var yfirgefin og einangruð, varð nú eitt meginviðfangsefni margra myndlistarmanna. Þó þetta myndefni sé sameigin- legt mörgum hér á sýningunni þá er með engu móti hægt að fella þá alla undir einn hatt, þar eð verk þeirra eru ólik að formi og merk- ingu. 1 grafik-myndum Þórðar Hall er náttúran séð frá ólikum sjónarhornum aðalmyndefnið, sem hann útfærir á næman og fin- gerðan hátt. Verk hans f jalla um samlif manns og umhverfis, en einnig um utanaðkomandi ógnun, sem raskar öllu samræmi og leið- ir hugann að mengun og náttúru- spjöllum hvers konar. Þaö sem öðru fremur einkennir verk hans er ffrigerð og meitluð formgerð, sem hann beitir af nákvæmni og af fádæma tæknilegri kunnáttu- semi. Jón Reykdal sækir á mið brennandiþjóðfélagsmála, i þeim myndum sem hann sýnir hér, eins og t.a.m. I „Þjóðsaga nr. 2: Heimsókn", þar sem hann þjapp- ar saman á hugvitssamlegan hátt taknum, sem lýsa félagslegri stöðu konunnar, karlmannaveld- inu og skynsemishyggju velferð- arþjóðfélagsins. Þó þeir Jón og Þórður Hall i vissum mæli noti verk sin til félagslegra athuga- semda, þa verða þau aldrei að þeim einstrengingslegu politisku leiðarvisum, sem svo oft vill verða, þegar boðskapurinn ber alla formgerð ofurliði. I verkum Gunnars Arnar ei manneskjan i allri sinni einangr un miðpunkturinn I hans drama. Hun er hér tekin til innhverfrar greiningar þar sem hann beitir lit sinum af nákvæmni og krafti ti) að lýsa huglægu ástandi og til- finningalegri stöðu hennar. Verk hans eru lýsingar við hugtök eins og tryllingslegur ótti, óöryggi, firring og fleira i þá veru. Haukur Dór vinnur út frá áþekkum for- sendum og Gunnar örn, þó út- koman sé all-ólík, þar sem litnum er ekki beitt af sömu hnitmiðun, -en þess i stað gefur hann mynd- efni sfnu sálfræðilegt inntak með voldugri hrynjandi og rikri efnisverkun. 1 vatnslitamyndum Eirlks Smith þá er þaö annars vegar hrein náttúrustemmning sem hann fangar i verk sin, og þær manneskjur sem hann á stundum vefur inn i náttúruna hafa yfir sér súrrealistiskt yfirbragð. Hin surrealistiska vinnuaðferð er þó gleggri og greinilegri I verk- um Braga Asgeirssonar, þar sem hann teflir saman ýmsum ,,að- EyjóUur Einarsson : Komposition ( olia ) 1. Einar Þorláksson: Nýgræbingur ( acryl ) 10. skotahlutum" og lætur þá i senn á áhrifamikinn hátt vinna saman sem tákn og formræn eigindi. Hvaö speglar sýningin? En hvaða mynd dregur sýning- in upp i heild sinni af stöðu is- lenskrar myndlistar i dag, eða gefur hún I rauninni tilefni til slikrar spurningar? Ég tel það hæpið, þvi þótt hún spanni yfir flest þau viðhorf sem hér eru ráð- andi — i misjöfnum mæli þó — þá er þvi ekki aö neita að marga af sterkustu listamönnum okkar vantar á sýninguna. Gildir þetta einkum um abstraktmálarana, graffkera og þá er íeggja stund á „concept"-list. og veikir þetta vissulega hlutverk sýningarinn- ar sem úrtak af þvi áhugaverð- asta sem unnið er nú I myndlist. Af þessum sökum er varhugavert að vera með aihæfingar um stöðu islenskrar myndlistar út frá þess- ari sýningu, þar sem hún gefur ekki tilef ni til slikrar umræðu. En þrátt fyrir það er óhætt aö full- yrða að haustsýningin er áhuga- verð og ber þess ljósan vott að mikil breidd er i Islenskri mynd- list um þessar mundir. Þá álykt- un er allavega óhætt að draga. Ólafur Kvaran. Jón Reykdal. Þjóosaga nr. 1 : Til heiöurs Jónum 2. Sigurjón Ólafsson : Frumdrög að minnismerki yfir Garöar Svavarsson, „Farfuglar", plast. 9.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.