Þjóðviljinn - 30.12.1976, Blaðsíða 4

Þjóðviljinn - 30.12.1976, Blaðsíða 4
4 SÍÐA — ÞJÓÐVILJINN Fimmtudagur 30. desember 1976 MÁLGAGN SÓSÍALISMA, VERKALÝÐSHREYFINGAR OG ÞJÓÐFRELSIS. ÍJtgefandi: Útgáfufélag Þjóöviljans. Framkvæmdastjóri: Eiöur Bergmann Ritstjórar: Kjartan ólafsson Svavar Gestsson Fréttastjóri: Einar Karl Haraldsson. límsjón meo sunnudagsblaði: Árni Bergmann tJtbreiðslustjóri: Finnur Torfi Hjörleifsson. Auglýsingastjóri: Úlfar Þormóðsson Ritstjórn, afgreiösla, augiýsingar: Siðumúla 6. Simi 81333 Prentun: Blaöaprent hf. SIGLT UNDIR FÖLSKU FLAGGI Þjóðviljinn hefur birt kafla úr stór- merkri grein Þórs Whitehead sagn- fræðings sem birtist i Skirni 1976. Þar koma fram svo mörg athyglisverð atriði að til þyrfti stóra bók ef gera ætti nokkur verðug skil. Er það fagnaðarefni að sagn- fræðingurinn vinnur nú að doktorsritgerð sem hann mun væntanlega gefa út með viðaukum áður en mörg ár liða. Einstaka atriði sker sig þó alveg úr þeirri Skirnisgrein sem siðast birtist. Eitt þeirra er frásögn hans af afstöðu Fram- sóknarflokksins. Þar kemur fram að á árinu 1945, meðan herstöðvabeiðni bandarikjamanna var i undirbúningi var framsókn þess mjög hvetjandi að flýtt yrði samningum við bandarisku stjórnina. Tilgangur Framsóknarflokksins var sá að reyna með þessum hætti að kljúfa nýsköpunarstjórnina sem Sjálfstæðis- flokkurinn, Alþýðuflokkurinn og Sósial- istaflokkurinn stóðu að. f þessari viðleitni sinni átti Framsóknarflokkurinn banda- menn i Sjálfstæðisflokknum — Coca-Cola-arm flokksins — og i sjálfum forseta íslands, Sveini Björnssyni. Taldi bandarikjastjórn Vilhjálm Þór sinn ,,besta mann á íslandi" og treysti honum og skilaboðum hans betur en nokkurn tima ólafs Thors þáverandi forsætisráð-, herra landsins. Bandariskum ráða- mönnum var að sjálfsögðu mjög i nöp við stjórnaraðild sósialista og þegar til um- ræðna kom um herstöðvasamninga til langframa gerðu bandarikjamenn eins- konar bandalag við Framsóknarflokkinn um að reka á eftir herstöðvasamningum til þess að koma nýsköpunarstjórninni frá. Meðan umræður stóðu yfir milli forsætis- ráðherra og bandariskra fulltrúa um herstöðvasamning hellti Timinn oliu á eldinn, eins og Þór Whitehead kemst að orði i áðurnefndri Skirnisgrein og „..veittist blaðið að forsætisráðherra fyrir að þóknast kommúnistum en bregðast pjóðarhagsmunum með þvi að þiggja ekki áframhaldandi vernd „engilsaxa"". Visir, einkamálgagn Björns Ólafssonar, þingmanns Sjálfstæðisflokksins beitti sér á sama hátt og Timinn i þessum efnum. Forsætisráðherrann sveiflaðist svo mjög milli tveggja skauta sem annars vegar var Sósialistaflokkurinn og stjórnaraðild hans og hins vegar bandarikjastjórn og frýjunarorð Timans og Visis. Fór svo að lokum að siðarnefndi aðilinn vann sigur! Keflavikursamningurinn var gerður og Sósialistaflokkurinn hvarf úr rikisstjórn. Sósialistaflokknum hafði tekist að hindra samning um herstöðvar „að eilifu" og var það vissulega mikill ávinningur. Þetta tókst Sósialistaflokknum vegna þess að herstöðvaflokkarnir óttuðust sivaxandi veldi hans og styrk eins og margsinnis kemur i ljós i Skirnisgreininni. Þegar lá fyrir að Keflavikur- samningurinn var gerður vildi framsókn ekki standa að honum alfarið og ákvað að skipta sér i atkvæðagreiðslu um samn- inginn. Meirihluti þingflokksins, 7 þing- menn undir forystu formannsins, sem hafði áður hvatt eindregið til þess að gerður yrði herstöðvasamningur við Bandarikin, greiddu atkvæði gegn Kefla- vikursamningnum, en minnihlutinn 6 þingmenn undir forystu varaformannsins studdi samninginn. Bendir margt til þess að þingflokkur framsóknar hafi hreinlega ákveðið að skipta sér i atkvæðagreiðsl- unni. Þannig fann framsókn ráð til að tryggja „taflstöðu ... til hægri og vinstri" eins og Þór kemst að orði i grein sinni. Og ennfremur segir hann um bandaríkja- menn: „Barátta bandarikjamanna fyrir samningsuppkastinu og stjórnarmyndun lýðræðisflokkanna rann orðið saman i einn farveg" og bandarikjastjórn taldi Keflavikursamninginn „það besta sem hægt var að ná" við þáverandi kringum- stæður. Af ofanrituðu sést að framsókn leit á herstöðvamálið sem skiptimynt i innlendum stjórnmálaátökum. Forysta hennar hafði enga sérstaka skoðun á her- stöðvamálinu, hún taldi einu gilda hvort hér væri her eða ekki — stefna hennar mótaðist af þvi einu að reyna að koma nýsköpunarstjórninni frá völdum. Þjóðviljinn telur að aldrei hafi betur verið flett ofan af hentistefnu framsóknar i sjálfstæðismálunum og einmitt i Skirnis- greininni. Þar fá staðreyndirnar að tala og eftir stendur framsóknarforystan gjör- samlega afhjúpuð — ætið reiðubúin til þess að hafa þau viðhorf i herstöðva- málinu sem henta henni best við stjórnar- myndun hverju sinni. Raunar eru dæmin ákaflega nýleg um þessi efni þegar fram- sókn skreið inn i núverandi rikisstjórn með allt aðra stefnu i utanrikismálum en vinstristjórnin hafði — en grein Þórs Whitehead sýnir svo glóggt sem hugsast getur að það eru eingöngu hentistefnu- sjónarmið sem ráða — grundvallar- afstaða er ekki til i Framsóknarflokknum. Það ætti að verða islenskum herstöðva- andstæðingum holl lexia að kynnast því hvernig framsókn hefur jafnan og allt frá upphafi siglt undir fölsku flaggi. —s. Blaðamennska tiskustarf Um áramót snúa menn sig næstum úr hálsliðnum þegar þeir horfa misjafnlega reiðir um öxl og lita fram á við á víxl. Þetta hefur þann góða kost að útvega blöðunum lesefni og siðufyllingu. Svo þvi sé nú einu sinni sleppt að tala um skemmtilegheit i öðrum fjöl- miðlum, eins og t.d. „klúbb- og battamálaráðherra" og svoleið- is, skal hér á eftir staldrað við blaðamennskuna á árinu. Blaðamennska er að verða eitt mesta tisku-fagið i skólum Vesturlanda, og mikil ásókn er ' að komast i blaðamennskustörf. Sannast þar að margir kjósa að lifa hátt og stutt, fremur en að setja öryggið ofar öllu. Erlendis hefur það nefnilega verið sann- að að meðalaldur blaðamanna sé lægri en nokkurrar annarar starfsgreinar. A Islandi verða blaðamenn aftur á móti allra kalla elstir (Sbr. Arna Ola, Axel Thorsteinsson og fl.) Það er fyrst og fremst rann- sóknarblaðamennska og gagn- rýnisblaðamennska þessa ára- tugs i Bandarikjunum sem gerir það að verkum aö frægðarljóma stafar nú af blaðamennskunni. I henni getur falist spenna, pen- ingar, frægð og jafnvel smá- pláss fyrir hugsjónastreð. Og i Bandarikjunum ku tiu til tutt- ugu berjast um hvert laust sæti i blaðamennskunámi. Margt i gerjun hér heima Htír heima hefur blaða- mennska verið ihlaupavinna og meira og minna gegnsýrð af flokkspólitik til skamms tima. Margt er þó i gerjun um þessar mundir. Sá hópur blaðamanna stækkar óðum, sem litur á blaðamennsku sem ævistarf. Talsvert er um það að hreyfing sé milli fjölmiðla og eftirspurn er eftir blaðamönnum með- starfsreynslu, burtséð frá póli- tiskum skoðunum. Blaða— mennskan er að verða „profession" og félagar i Blaða- mannafélagi Islands orðnir um 170. Þess verður lika vart að nokkur hópur ungmenna spyrst á árihverju fyrirum möguleika A námi i blaðamennsku, en þvi miður verður enn að visa öllum þeim fyrirspurnum áleiðis til erlendra skólastofnana. Samstaða i dómsmálum Þegar litið er yfir árið sem er að liða er það engum efa bundið að skrifin um dóms- og glæpa- mál hafa verið það sem ein- kennt hefur blöðin á árinu öðru fremur. Þar hefur kveðið við nýjan tón — harðskeyttari og óvægnari en áður hefur tiðkast. Þvi má slá föstu að þessi skrif hafa veittstarfsmönnum réttar- kerfisins aðhald og nýverið lýsti dómsmálaráðherra vist yfir þvi einhverstaðar að öll þessi um- ræða hefði verið forsenda þess að nú er auðvelt að koma i framkvæmd kostnaðarsömum' endurbótum á þessu sviði. Þótt skrif dagblaðanna um dóms- málinhafibæði verið misjöfnað gæðum og magni má segja að blaðamenn hafi hér staðið sam- an um að knýja fram svör, en hingað til hefur slik samstaða heyrt til undantekninga. Megingallar Hitt er lika eins ljóst að ein- mitt i dómsmálaumfjölluninni koma fram ýmsir megingallar isl. blaða- og blaðamennsku. Það er staðreynd að blöðin verða sifellt stærri að siðutali og efnismeiri án þess að blaða- mönnum fjölgi. Vinnuálagið er mikið og sérhæfing blaðamanna hefur ekki aukist, heldur minnkað ef nokkuð er. Á einum og sama deginum þurfa þeir að skrifa um kökuuppskriftir, list- sýningar, politik og glæpi. Mér vítaniega hefur ekkert blað- anna, þrátt fyrir' þessa miklu dómsmálaumræðu, talið sig hafa efni á að beita starfskröft- um eins og sama blaðamanns- ins alfarið að þessu sérsviði. Það á þvi við um islenska blaðamenn framar ölluin öðrum aðþeirvita minna og minna um meira og meira þar til þeir vita ekki neitt um allt. Sérfræðing- urinn veit á hinn bóginn meira og meira um minna og minna þar til hann veit allt um ekki neitt. Einhversstaðar þarna mitt á milli vildum við gjarnan vera. Horfir til bóta Vert er að veita athygli aukn- um skrifum dalkahöfunda i blöðin. Má þar nefna Vilmund Gylfason, Halldór Halldórsson, Bergþór Kjærnested og Reyni Hugason, sem oft hafa fitjað upp á hitamálum. Þetta bendir til meiri áhuga á rannsókn- arlegri blaðamennsku og truar á aðhaldshlutverk blaðanna. En ekki er hægt að segja að blöðin ýti undir það að hér risi upp „free-lance" stétt, þvi að illa er borgað fyrir slikar greinar, enda berjast blöðin i bökkum. Meðal þess sem til bóta er i blaðamennskunni má nefna að hjá ritstjórnum virðist vera að vakna skilningur á þvi að veita þurfiblaðamönnum tóm til þess að smiða yfirlitsgreinar um málaflokka, og hefur mátt sjá þessmerkii nokkrum blaðanna. Það er þó allt i mýflugumynd — og ástæðan sjálfsagt eins og áð- ur gat vinnuálag og fámenni. Þá heyrir það til nýmæla að á amk einu blaðanna ef ekki tveimur er búið að ráða sér- staka safnverði, sem m.a. eru að búa til úrklippusafn. Það þykir nauðsyn hjá öllum erlend- um fjölmiðlum, en hefur ekki verið til þótt undarlegt megi heita hjá ísl. fjölmiðlum. Hætt- an er náttúrlega sú að þetta verði til þess að blöðin geri meira af þvi að éta upp i sifellu vitleysuna úr sjálfum sér. Þó má telja öruggt að þarna er að verða framför sem ætti að tryggja skipulegri vinnubrögð og meiri fylgni. Oskalistahyrjun Það er margt sem setja mætti á óskalistann um bætta blaða- mennsku. Betri hagur blaðanna er þar númer eitt og finna verður leiðir til þess að tryggja hann. Full þörf virðist einnig vera á fjölmiðlunarkennslu við Háskólann i einhverju* formi, enda tengist fjölmiðlun orðið flestum störfum háskólaborg- ara i dag. Nú er i tisku að veita starfsstyrki til ýmissa þjóðþrif- astarfa á visinda- og listasvið- inu og ekki er fráleitt að koma á fót starfsstyrkjakerfi fyrir blaðamenn til þess að þeir geti sinnt rannsóknarverkefnum. Stundum eru stjórnvöld að kvaka um óvönduð vinnubrögð blaðamanna og meini þau eitt- hvað með þvi að þau vilji þar um bæta ætti þarna að vera leið. Þannig mæti lengi telja. Og ekki sakaði þótt blaðamenn sjálfir hugsuðu svona tiu minútur dag hvern um siðfræði sins starfs. —ekh.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.