Þjóðviljinn - 29.01.1983, Síða 12

12 SIÐA — ÞJÓÐVILJINN Helgin 29. - 30. janúar 1983
kvikmyndir
Mikaíl Uljanof og Ija Savina í EinkahTi
Líf og störf Rósu rafvirkja
Kvikmyndahátíð hefst í dag
í dag, laugardag, hefst
Kvikmyndahátíö Listahátíðar í
Regnboganum. í Þjóðviljanum
um síðustu helgi voru taldar
upp myndirnar sem sýndar
verða á hátíðinni, en við þann
langa lista hafa nú bæst
myndirnarTýndur (Missing)
eftirCosta-Gavras, Hjartkæra
María (María de mi corazón)
eftir Mexíkanann Jaime
Humberto Hermosillo en
handritið samdi sjálfur
Nóbelsverðlaunahafinn
Gabriel García Marques, og
íslenska myndin Sesselja, sem
áður hefur verið sýnd í
sjónvarpinu.
Kvikmyndagagnrýnandi
Þjóðviljans tróð sér inn á
nokkrarforsýningar, og fara
hér á eftir umsagnir um þær
séðu myndir.
Einkalíf
stalínista
(LitsnajaSjisn)
Sovétríkin 1982
Handrit og stjórn: Júlí Raisman
Kvikmyndun: Nikolaj Olonovsky
Leikendur: Mikhaíl Uijanof, Ija Sav-
vina.
Sovéska myndin sem sýnd er á
Kvikmyndahátíð að þessu sinni er
gerð af áttræðum leikstjóra, Júlí
Raisman, og fjallar um ellina, eða
öllu heldur um það sem við tekur
þegar starfsævinni lýkur. Aðal-
persónan, Abrikosof forstjóri, er
maður gamla tímans. Hann hefur
helgað líf sitt vinnunni, stjóm stórr-
ar verksmiðju og öllum þeim erli
sem slíku ábyrgðarstarfi fylgir.
Myndin hefst þar sem honum hefur
verið sagt upp starfi, þótt síðargef-
ist honum veik von um endur-
ráðningu af einhverju tagi, og í
myndarlok er ekki víst hvort sú von
á eftir að rætast. Það skiptir heldur
ekki meginmáli, heldur hitt, hvern-
ig Abrikosof bregst við þessum
þáttaskilum í lífinu.
Án vinnunnar er Abrikosof
varla hálfur maður. Heima hjá sér
er hann sem gestur, nema hvað all-
ir eru hálfhræddir við hann. Hann
hefur aldrei lært að slappa af í
faðmi fjölskyldunnar, og er vanur
mannlegum samskiptum sem byggj-
ast á skipunum og hlýðni. Hann
hefur ekki einu sinni veitt því at-
hygli að kona hans lifir sjálfstæðu
lífi, á fjöldann allan af vinum sem
hann þekkir ekki og gegnir sjálf
ábyrgðarstöðu í þjóðfélaginu. Syn-
ir þeirra eru föður sínum eilíf upp-
spretta vonbrigða, sem skilur þá
engan veginn og þeir ekki hann.
Myndin sýnir þróun forstjórans
fyrrverandi frá örvæntingarstiginu
til aðlögunar að nýjum lífsháttum.
Hvernig hann lærir að sætta sig við
orðinn hlut og kynnist fjölskyldu
sinni. Um leið kynnist áhorfandinn
þessari sovésku fjölskyldu, sem er
kannski ekki svo ýkja ólík vest-
rænni millistéttarfjölskyldu þegar
allt kemur til alls. í hlutverkum
hjónanna eru tveir traustir og góðir
leikarar, Mikaíil Úljanof og íja
Savvina, og fékk Úljanof verðlaun
fyrir leik sinn í þessari mynd á kvik-
myndahátíðinni í Feneyjum í fyrra.
Rósa rafvirki
Líf og störf Rósu rafvirkj a
(The Life and Times of
Rosie the Riveter)
Bandaríkin 1980
Stjórn: Connie Field
Connie Field er einn af gestum
Kvikmyndahátíðar. Mynd hennar
um Rósu rafvirkja er bráð-
skemmtileg heimildarmynd, sem
byggð er á samtölum við fimm kon-
ur, Wanita Allen, Gladys Belcher,
Lyn Childs, Lola Weixel og Marg-
aret Wright. Þessar konur eiga það
sameiginlegt að hafa unnið „karl-
mannsstörf’ á tímum heimsstyrj-
aldarinnar síðari, og líta á það
tímabil sem bestu ár ævi sinnar.
Þegar bandarískir karlmenn
flykktust á vígvellina í seinna stríð-
inu varð að sjálfsögðu mikiíi liörg-
ull á vinnuafli í landinu. Við hon-
um var brugðist með mikilli á-
róðursherferð til að lokka konur
út af heimilunum og inn í verk-
smiðjurnar. Þeim var sagt að nu
fengju þær tækifæri til að þjóna
föðurlandinu og um leið vinna fyrir
góðum launum og læra ný og
spennandi störf. Konurnar hlýddu
kallinu og björguðu iðnaðinum,
uröu rafvirkjar, logsuðumenn,
skipasmiðir, flugvélasmiðir og allt
sem nöfnum tjáir að nefna.
í myndinni sjáum við tvær hliðar
á þessu máli. Annarsvegar hina
„opinberu hlið“ sem er sýnd með
atriðum úr frétta- og áróðursmynd-
um, þar sem konurnar eru svo lif-
andi skelfing ánægðar með að vera
að gera gagn, hamingjusamar með
launin sín og þar sem allt er fyrir
þær gert til að auðvelda þeim starf-
ið. Börn þeirra eru t.d. á yndis-
Iegum barnaheimilum meðan þær
þjóna föðurlandinu. Hinsvegar eru
svo endurminningar kvennanna
fimm, og þar kveður við annan tón.
Konum var haldið niðri í launum,
svörtum konum þó meira en hvít-
um, þeim var gert illmögulegt að
starfa í verkalýðsfélögum og eng-
inn hugsaði um börnin þeirra.
Þrátt fyrir þetta fannst mörgum
þeirra að nú væru þær loksins farn-
ar að lifa lífinu, þeim fannst þær
vera nýjar konur, konur framtíðar-
innar, og samstaða þeirra var góð.
Þær langaði ekkert til að snúa aftur
heim í einöngruðu eldhúsin sín. En
þangað urðu þær nú samt að fara
þegar stríðinu lauk og karlarnir
komu aftur. Þá var áróðrinum snú-
ið við: nú var staður konunnar
heimilið, og það var óspart höfðað
til sektarkenndarinnar. Sýndar
voru myndir af vanræktum börn-
um, grátandi börnum sem spurðu:
af hverju kemur mamma ekki
heim? „Á stríðsárunum voru mat-
aruppskriftir í kvennablöðunum
einfaldar og fljótlegar, en eftir stríð
tók allt í einu heilan dag að mat-
reiða eina máltíð“, segir ein kvenn-
anna sem talað er við.
Líf og störf Rósu rafvirkja er
mjög vel gerð heimildarmynd,
fyndin og sannfærandi og verulega
gott innleg í jafnréttisumræðuna.
/
I rauðu ryki
Rautt ryk
(Polvo rojo)
Kúba, 1981
Stjórn og handrit: Jesús Díaz
Tónlist: Jósé María Vitier
Leikendur: Adolfo Llaurado, Jose
Antonio Rodriguez, René de la Cruz.
Á Kúbu eru fjórðu mestu nikk-
elnámur í heimi, og Kúbumenn eru
í þriðja sæti meðal þeirra þjóða
sem flytja út nikkel. Fyrir bylting-
una 1959 áttu Bandaríkjamenn
nikkeliðnaðinn og höfðu m.a. reist
stórt og fullkomið iðjuver í
austurhluta landsins. Skömmu
eftir byltinguna var þetta iðjuver
þjóðnýtt einsog önnur bandarísk
fyrirtæki. Viðbrögð kanans voru
skjót: starfseminni var hætt og flest
tæknimenntað starfsfólk lokkað til
Bandaríkjanna. Hætt var að selja
Kúbumönnum varahluti og tækja-
búnað. Byltingarmennirnir stóðu
uppi með iðjuver, sem var tækni-
lega fullkomið en gagnslaust vegna
þess að enginn kunni á þessa full-
komnu tækni. Þetta var það sem
bandarísku stjórnendurnir héldu,
en þeim skjátlaðist. Einn af verk-
fræðingunum, Fonseca, ákvað að
fara ekki til fyrirheitna landsins í
norðri þótt honum væru boðið gull
og grænir skógar og þrátt fyrir það
að kona hans og dóttir færu. Hann
varð eftir á Kúbu og tók að sér að
koma iðjuverinu í gang með aðstoð
verkamanna sem flestir voru ófag-
lærðir. Og það tókst.
Þetta er dagsönn saga - svona
gerðist þetta. Og ekki bara í nikk-
eliðnaðinum, heldur á ótal sviðum
kúbansks efnahagslífs. Myndin er
þó ekki heimildarmynd, persón-
urnar eru skapaðar af Jesús Díaz,
sem samdi handritið að þessari
fyrstu leiknu mynd sinni, en hann
hefur áður getið sér gott orð sem
rithöfundur og höfundur heimild-
armynda. Díaz segir okkur þessa
sögu gegnum persónurnar, með
því að lýsa þeim og baráttu þeirra,
ekki aðeins í atvinnulífinu heldur
einnig í einkalífinu. Pólitísk og
efnahagsleg vandamál eru hluti af
veruleika fólksins, og þar koma
persónuleg vandamál líka við sögu,
m.a. það vandamál sem skapast
þegar fjölskyldur sundrast. Öll
þessi mál eru enn nærtæk á Kúbu,
og þeim eru gerð skil á heiðarlegan
og sannfærandi hátt.
José Antonio Rodriguez leikur
Fonseca verkfræðing af snilld,
enda er hann einn besti leikari sem
Kúbumenn eiga. Adolfo Llaurado
og René de la Cruz eru einnig góðir
í hlutverkum byltingarhermann-
anna sem fá það verkefni að koma
iðjuverinu í gang en hafa hvorki
tækniþekkingu né reynslu til að
bera.
Cecilia
Kúba 1982
Stjórn: Humberto Solás
Kvikmyndun: Livio Delgado
Tónlist: Leo Brouwer
Leikendur: Daisy Granados, Imanol
Arias, Raquel Kcvulelta, Nelson Vill-
agra, Eslinda Nunez, José Antonio
Rodriguez, Miguel Benavides.
Cecilia er dýrasta mynd sem
Kúbumenn hafa framleitt til þessa,
en hún er framleidd í samvinnu við
Spánverja. Myndin er byggð á
skáldsögunni Cecilia Valdés eftir
Cirilo Villaverde, kúbanska nítj-
ándualdarhöfund, en saga þessi
þykir Kúbumönnum öðrum skáld-
sögum betri og hafa m.a. gert eftir
henn vinsælan söngleik. Sögu-
þráðurinn er í stuttu máli sá, að ung
og fögur múlattastelpa, bláfátæk,
verður ástfangin af ríkum iðju-
leysingja, syni þrælahaldara. í
fyrstu ætlar hún sér að nota hann til
að komast þrepi ofar í þjóðfélags-
stiganum, sen það tekst ekki og
sagan fær illan endi. Hér er semsé
komið það sem á útlensku heitir
melódrama, og Humberto Solás
kallar mynd sína „sögulegt meló-
drama“.
Þótt myndin fylgi söguþræðinum
að mestu er bætt inn í hana atriðum