Þjóðviljinn - 09.05.1985, Síða 13

JTú cr rctii timirm til a)
pianta i paríinn.
Trjáplöntur, runnar og rójir
mi bcqar. Einuiq óumar -
1 1 •' 't 7 . • f r
blom i bijrjun jum.
UtfrS*
KddnohtU
Gróðmrstöðin Xundur.
3.686W
'Arb«r
fttotwr
Viö erum meö
græna
fingur
Gróðrarstöðin
Græna höndin
SUÐURLANDSBRAUT46
SÍMI82895.
Frá Skagamold og Gróðurvali
Akranesi
Reynið Skagamoldina. Hún
næringarrík, létt og mjúk.
Leitið eftir kaupum
á garðplöntum frá
Gróðurvali.
Við sendum
og þið greiðið
þegar þið sjáið
að plönturnar eru
ánægðar að hafa lent
hjá ykkur.
Skagamold/Gróðurval
Smiðjuvöllum 10-16
Sími 93-1641 og 2641.
GARÐAR OG GRÓÐUR
Fimm sentimetra þykkt sandlag einangrar vel frá kulda og heldur öllu
illgresi í burtu. Frá trjábeðinu við Fossvogskapellu. Ljósm. Valdís.
Pínulítil furuplanta í móanum ofan við Arnarbakka á ekki mikla lífsmögu-
leika. Þar eru þær í hundraðavís stakar og óstuddar. Ljósm. Valdís.
Hinum megin Arnarbakkans við íbúðablokk eru stæðilegar trjáplöntur ýmist
uppbundnar eða í skýli eins og þessi barrtré. Skýlið kemur í veg fyrir vind-
og frostþurrk sem gerir útaf við flest barrtré á bersvæði. Ljósm. Valdís.
„Beðin þurfa að vera breið," segir Auður, „svo það sé ekki eins auðvelt að
vaða yfir þau." Þessi mynd erírá Kóngsbakkablokkinni. Ljósm. Valdís.
2 SÍÐA — ÞJÓÐVILJINN Fimmtudagur 9. maí 1985
Fimmtudagur 9. maí 1985 ; ÞJÓÐVILJINN — SfÐA 13
Trjárækt í þéttbýli
Miklir möguleikar
ef rétt er að farið
Rætt við Auði Sveinsdóttur landslagsarkitekt
um trjárækt í Reykjavík
Við Landsbókasafnið hafa veikbyggðar birkiplöntur barist óstuddar við trekk og ágang. Árangur-
inn: Kræklur og eyður. Ljósm. Valdís.
„Það er auðvitað ekki
hægt að leggja það að jöf nu
að rækta í einkagörðum og
á stórum opnum svæðum.
Forsendurnar eru hins veg-
ar alveg þær sömu: þetta er
spurning um plöntuval,
jarðveg og hirðingu. Hjá
borginni er þetta aðeins í
stærri mælikvarða en hjá
venjulegum garðeiganda,”
segir Auður Sveinsdóttir,
landslagsarkitekt. Hún á
sæti í sérstakri trjáræktar-
nefnd sveitarfélaganna á
höfuðborgarsvæðinu, en
markmið nefndarinnar er
að hvetja sveitarfélögin til
átaks í trjárækt inni í þétt-
býlinu.
„Já, mér finnst ýmislegt athug-
avert við ræktunina hjá Reykja-
víkurborg, bæði plöntuvalið, teg-
undir og stærðir, undirbúning
jarðvegsins og hirðinguna,” segir
Auður. „Ef maður skoðar t.d.
trjágróðurinn á torginu eða sums
staðar uppi í Breiðholti þar sem
pínulitlar skógarplöntur eru að
berjast fyrir lífinu, þá hlýtur mað-
ur að fyllast vonleysi og álykta
sem svo að það sé ekki hægt að
rækta tré í jjessari borg. En svo
sér maður allt í einu að hinum
megin við sömu götu eru myndar-
legir garðar eða tré, sem plantað
hefur verið af alúð og fá rétta
hirðingu. Og þá sér maður að
þetta er kannski ekki svo von-
laust. Borgin gæti mikið af einka-
aðilum lært.”
Finnurðu ilminn?
Auður féllst á að sýna okkur
nokkur dæmi, máli sínu til skýr-
ingar. „Finnurðu ilminn?” spurði
hún á horni 1 Frakkastígs og
Laugavegar, þar sem hringferðin
hófst. Ogmikið rétt, þaðvarekki
venjuleg Laugavegarlykt frá bíl-
apústi sem lá í loftinu, heldur
hreinasta angan frá stórum Al-
askaöspum sem gróðursettar
voru þarna á horninu í fyrra. Þær
eru margir metrar á hæð, glæsi-
svona blokkum taka sig sjaldan
saman um að gera nú eitthvað
almennilegt við lóðina,” segir
Auður, „og þess vegna eru þær
flestar eins og grænar eyðimerk-
ur. Það þyrfti að koma til móts
við fólk með láni á vélum eða
einhverju slíku því auðvitað er
þetta dýrt.”
Við Kóngsbakkann var skipt
um allan jarðveg að sögn Auðar
og sett góð gróðurmold ogskítur.
Síðan voru keyptar valdar
plöntur og þær sem þess þurftu
voru bundnar upp og barrtrján-
um skýlt. Á tveimur árum hafa
plönturnar rótað sig vel og eru
farnar að taka við sér. Þarna eru
fjölmargar tegundir, birki, alask-
avíðir, greni, birkikvistur og
runnarósir. Yfir beðunum er 5 sm
lag af sandi, sem einangrar vel og
heldur öllu illgresi frá.
Hinum megin Arnarbakkans
eru 10-20 sm furuplönturnar sem
áður er lýst, gular og rauðleitar
eftir vetrarbrunann. Þarna eru
þær næst veginum í hálfgerðu
bleytusvæði, en bleyta á að auki
mjög illa við furuna. „Það er
auðvitað spurning hvort það á yf-
irleitt að planta trjám í þennan
fallega móa hér,” segir Auður,
„en ef sú ákvörðun er tekin, þá er
þetta versta lausnin. Þetta er
stórt íbúðarhverfi og hér er mikill
umgangur. Fjölmargar þessara
litlu plantna hafa líka verið
troðnar niður. Það er betra að
planta þeim í þyrpingar með ein-
staka stórri trjáplöntu, bæði til
skjóls fyrir þær smáu og til að
hindra átroðninginn. Þá sér fólk
líka að þetta er hægt! Það ætti að
vera auðvelt fyrir borgina að ala
trjáplönturnar lengur og hafa þær
stærri og sterklegri þegar þeim er
plantað út.”
Leið okkar lá víðar þennan eft-
irmiðdag en hér gefst ekki rúm til
að fjalla nánar um þá för. Að lok-
um má þó benda lesendum á
geysilega fjölbreytilegt og fallegt
trjábeð við Fossvogskapelluna.
Það er þess virði að heimsækja og
skoða.
-ÁI
haggast ekki þótt vindur taki í
krónuna. Birkið rótar sig því fyrr
og skekkist síður. Eftir 2-4 ár má
taka stoðirnar burtu. Hér er
trénu svo gefinn áburður og vatn
ef með þarf,” segir Auður og
sýnir okkur fyrirferðarlítinn stút í
moldinni. „Rauð- eða blátoppur-
inn í kringum birkið kemur svo til
með að hylja allt kerið og það
þarf því ekki að eyða tíma eða
vinnukrafti í að reyta arfa hér á
ókomnum árum,” sagði hún.
Frágangurinn kringum Jónas
frá Hriflu stingur svo sannarlega í
stúf við gamla birkihekkið kring-
um hann Ingólf okkar Arnarson,
skælt, skakkt og gisið. „Það þýðir
ekki að stinga trjánum niður í
moldina, allra síst veikbyggðum
plöntum og vona svo að þær
standi sig í baráttunni við vind og
átroðning,” segir Auður. „Það er
ekki hægt að bera saman birki-
hekk og einstaka birkitré eins og
hér er, en í kerjunum á torginu
eru birkitré, sem ekki hefur verið
vandað til eða passað uppá. Þetta
er eins og svart og hvítt.”
„Birki er falleg planta,” segir
Auður, „en erfitt, því ef það
brotnar, þá á það erfitt með að
endurnýja sig. Þar sem mikill
ágangur er á opnum svæðum er
því vænlegra að plantá víði, sem
myndar nýja sprota frá rót ef
plantan brotnar. Birkið á því
varla rétt á sér þar sem áníðslan
er mikil.”
Fyrstu árin þurfa stórar trjáplöntur stuðning. Hér má sjá uppbindingu á háum
öspum við Fossvogskapellu. Bak við tréð sér í stútana sem áburður og vatn er
gefinn í. Ljósm. Valdís.
legar og beinvaxnar plöntur sem
svo sannarlega auðga þetta fjöl-
farna götuhorn lífi og lit. „Hér er
verslunareigandi að verki,” sagði
Auður, „og borgin gæti svo sann-
arlega gert eitthvað þessu líkt á
öðrum götuhornum í miðbæn-
um.
Og fyrsti viðkomustaður okkar
er líka horn. Hornið á Lindar-
götu og Ingólfsstræti, þar sem ný-
lega var komið fyrir minnismerki
um Jónas frá Hriflu. Aftan við
minnismerkið eru upphækkuð
beð með myndarlegum birki-
trjám og toppum.
Jónas og Ingólfur
„Þetta er gott dæmi um vel
unnið verk, vel valdar plöntur,
góðan jarðvegsundirbúning og
einfalda og ódýra hirðingu,”
segir Auður. „Sá sem á heiðurinn
af þessum frágangi er Einar Þor-
geirsson garðyrkjumeistari.
Birkiplönturnar eru bundnar upp
við styrkar stoðir, þannig að rótin
Sitt hvorum
megin við
Arnarbakkann
Munurinn er kannski enn meiri
við Arnarbakkann. Þar má sjá ár-
angur trjáræktar sitt hvorum
megin vegarins, annars vegar við
íbúðarblokk við Kóngsbakka og
hins vegar á opna svæðinu milli
Breiðholts I og III. Við Kóngs-
bakkablokkina eru myndarlegar
plöntur í breiðum beðum, í mó-
unum eru örlitlar furuplöntur
sem varla sjást berum augum.
„Það er leiðinlegt hvað íbúar í
Þetta trjábeð við minnismerki um Jónas frá Hriflu er aðeins um viku gamalt. Hekkið hinum megin
við götuna er hins vegar áratuga gamalt. Auður bendir hér á stútinn sem notaður er til að gefa
trénu áburð. Ljósm. Valdís.