Þjóðviljinn - 20.04.1989, Blaðsíða 8

Þjóðviljinn - 20.04.1989, Blaðsíða 8
„Apríl er grimmastur mán- uður," sagði skáldið Eliot, þó vissi hann minnst um hvernig vorið leikur íslendinga. En maðurinn er vanafast dýr og þó að hríðin lemji rúður hringir fólk fullt af áhuga í garðyrkju- menn og trjáræktarráðunauta og spyr hvað það eigi að vera að gera í garðinum sínum. „Þær hringja konurnar og spyrja hvenær þær megi klippa birkið sitt," sagði Ás- geir Svanbergsson deildar- stjóri hjá Skógræktarfélagi Reykjavíkur þegar við hringd- um til hans einn dag þegar sólin skein milli bylja og báð- um hann að koma með okkur í leiðangur um bæinn til að líta á tré og annan jurtagróður. Við hentum spurninguna á lofti og spurðum: Hvenær má klippa birkið? „Það er alveg óhætt að klippa birki núna ef rétt er farið að," svaraði Ásgeir. „Það er alveg óhætt að snyrta til dæmis mann- hæðarhátt limgerði, klippa mjóar greinar. Birkið grætur auðvitað svolítið en það skemmist ekkert á því. En það bíður hnekki ef digr- ar greinar eru klipptar af núna. Þær á frekar að klippa þegar birk- ið er útsprungið, þá grætur það minna. Birkið hefur grunnar ræt- ur og vaknar snemma. Það er heilmikill vökvaþrýstingur í því þó að við sjáum ekkert líf utan á því. Þessum þrýstingi léttir þegar það hefur breitt úr laufinu." En hvað með víði? „Víðir er sjálfsagður í lim- gerði, harðgerður og nánast ódrepandi hvernig sem með hann er farið. Hann má alltaf klippa nema síðsumars, það væri eins og að taka úr honum meltingarfær- in. Ef fólk ætlar að koma sér upp fallegu limgerði á það að velja heilbrigðar ungar plöntur. En það er ekki nóg. Alltof oft ætlar fólk limgerðinu of lítið pláss og vandar ekki undirbúninginn. Vaxtarrýmið verður að nægja plöntunum. Það þarf að setja þær niður í góðri fjarlægð frá stétt og ofan í næga mold. Svo þarf að muna að gefa plöntu sem er klippt árlega áburð. Einnig þarf að muna að plantan þarf sólskin, það má ekki setja hana niður bak við vegg. Þó að víðirunnar þoli misjafna meðferð þá haldast þeir ekki fal- legir nema þeir fái gott atlæti. Það þarf að halda beðinu hreinu, hreinsa burtu rusl og losa mold- ina til að plantan geti andað. Ómerkilegar pestir drepa fólk í vanþróuðum löndum þó að þær vinni ekki á okkur; alveg eins þola plöntur plágur betur ef vel er hugsað um þær og þær fá næga næringu." Haustfeti og nornavendir Við erum komin niður á Lauf- ásveg þegar þessari fræðslu um limgerði er lokið. Þar eru margir fallegir garðar enda hverfið gam- alt og skjólsælt. Þar vaxa sírenul- imgerði vel sums staðar, en þau blómstra ekki ef þau eru klippt. Víða eru hávaxin tré í görðum en þar má sjá mörg dæmi um sið sem einu sinni var landlægur: sum háu og glæsilegu trén eru alltof nærri húsunum. „Þessir hlynir og gömlu reynitrén voru flutt inn sprotar frá Danmörku og sett þétt upp við húsin til skjóls," segir Ásgeir. „Fólk vissi ekki hvort þau gætu lifað íslenskan vetur. Nú varar fólk sig betur á þessu, en ég kann alltaf vel við að hafa tré upp við hús. En sjáðu þarna," segir hann og bendir, „þarna hefur fólkið í húsinu sett límband neðarlega á stofninn á hlyninum sínum til að verjast haustfeta. Fiðrildin klekja út eggjum sínum uppi í trénu en púpurnar verða svo þungar að þær falla til jarðar. Svo skríða kvendýrin upp trén á haustin og ef þau komast alla leið verða blöðin götótt og ljót á sumrin. Haustfeti er sólginn í hlyn og sírenur. Það er upplagt að setja breitt límband með límið út á stofninn svona metra frá jörðu til að hefta för þeirra." Hvernig verða trén svona beinvaxin og flott? „Það er hægt að klippa þau til á unga aldri til að hindra að stofn- inn skipti sér of fljótt eða of oft. En það eru skiptar skoðanir um klippingu trjáa. Það getur komið skemmd í tréð út frá sári og þau bjóða upp á smithættu. En ef þetta er gert á ungu tré og notuð hrein og vel beitt tæki, á sárið að hverfa alveg. Börkurinn bólgnar og hylur staðinn þar sem greinin var, eftir verður bara kvistur inni í trénu." Hvenœr á maður að klippa til tré? „Það fer eftir tegundum hve- nær er best að klippa þau. Best er að fá ráðleggingar hjá garðyrkju- manni. Það er merkilegt hvað fólk er tregt til að leita til garð- yrkjumanna eins og það sé ein- hver munaður. Menn borga dýra- má læknum stórfé fyrir að reka sprautu í hundinn en tíma ekki að kalla á garðyrkjumann til að líta á trén og runnana." Nú bendir Ásgeir á sérkenni- legt fyrirbæri í birkitrjánum sem er kallað „nornavendir", þétt vandarleg þyrping greina, mjög myndræn. En þetta er ekki hollt fyrir tréð, þvert á móti stafar þetta af sjúkdómi, heftir vöxt trésins og breiðist út ef verkfæri eru ekki sótthreinsuð eftir að „nornavendirnir" eru klipptir af. Á götuhorni sjáum við beinvaxna og fallega ösp. „Þær eru frábær tré," segir Ásgeir, „svo fljótvaxnar að þær eru orðn- ar að nytjaviði eftir hálfa manns- ævi. Fegurðin er náttúrlega af- stæð, en ég er hrifinn af ilminum. Ekkert jafnast á við ilminn úr asparlundi á vorin." Skjálfa laufin á þeim? „Nei, ekki á Alaskaöspinni sem hér vex aðallega. það er laufið á blæöspinni sem skelfur." Gras og tré í borginni Hvernig á fólk að fá gott gras í garðinn sinn og losna við mos- ann? Spyr sá sem ekki veit. „Ég er gamall bóndi," segir Ásgeir, „og botna ekkert í gras- sláttarvenjum Reykvíkinga. Hann er ekkert góður fyrir grasið þessi sífelldi sláttur. Grasið hakk- ast í tveggja til þriggja millimetra búta sem leggjast eins og plast- þynna yfir allt saman. Þess vegna kemur mosi í grasrótina. En mosinn stafar líka af skugga. Gras getur ekki vaxið í myrkri, þess vegna er erfitt að hafa bæði tré og gras því stór tré varpa stórum skugga. Eins getur skugginn af næsta húsi legið yfir lóðinni mestallt árið, eða skuggi af hárri girðingu. Af öllu þessu getur mosi í grasrót stafað. í ríki náttúrunnar er ekkert einfalt, margir þættir spila ævinlega sam- an þar." Ér ennþá verið að setja niður greni í Reykjavík? „Já, grenitrén eru alltaf jafn falleg. Sitkagrenið sem nú er mikið notað verður nokkur hundruð ára gamalt. Það eru bara fjörutíu ár síðan byrjað var að rækta það hér þannig að þau eru óttalegir unglingar ennþá, sitkagrenitrén í Reykjavík." En hefur ekki verið órækt í greni? „Nei, engin sérstök órækt, en það lifa ýmis sníkjudýr á greni- trjám, til dæmislýs. Lúsastofninn Víða við Laufásveginn eru myndarleg tré í görðum, jafnvel trjágöng eins og hér. Nornavönd Þettaerein krabbamei Grenilundur við Hringbraut. ¦(.•''i -•v'Ri^K 1 i f f^t m Ip&^ Hi 'C»? i-JSk'M/r"t^Æ Á límbandi hlyninum n pödduraf} HjáEi syr Bene vex birkil úr s1 8 SÍÐA - ÞJÓÐVIUINN Fimmtudagur 20. apríl 1989

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.