Þjóðviljinn - 02.12.1989, Blaðsíða 4

Þjóðviljinn - 02.12.1989, Blaðsíða 4
þJÓÐVILJINN Málgagn sósíalisma, þjóðfrelsis og verkalýðshreyfingar AUGNAYNDI Gleði íslendinga Viö Vesturlandamenn leitum flestir gleðinnar, hamingj- unnar, og stofnum jafnvel samtök til aö tryggja fólki og fénaði ánægjulegt og þægilegt líf. Búddha og fylgismenn hans telja þetta margir vonlaust verk, eðli lífsins sé þjáning. Meðan maðurinn leiti hamingju og ánægju í villuráfi byrgi hann sjálfum sér sýn til æðri verðmæta og tilgangs. Þessi tvö viðhorf kristalla í rauninni tvenns konar afstöðu okkar Vesturlandabúa líka. Annars vegar eru þeir sem reyna að tryggja velmegun sína og velsæld með efnislegum gæðum og telja Fasteignamat ríkisins reikna ágætlega út hamingju manna. Hins vegartrúaaðrir, að listir, hugmynda- keríi og menning séu hin raunverulegu verðmæti sem vert sé að kynnast og efla. Það veitir íslendingum yfirleitt gleðí að heyra og lesa gott íslensktmál. Þeirhrífastafsnjallyrðum, kveðskap og sagna- mennt ýmiss konar. Á sama hátt bregðast flestir ókvæða við, ef þeir heyra málinu misþyrmt. Að þessu leyti var góður jarðvegur fyrir málræktarátak það sem menntamálaráðu- neytið hefur gengist fyrir. En hver er niðurstaðan? Of snemmt er að fullyrða um það, hvort sú athygli sem beindist að móðurmálinu í grunnskólunum, leiðir af sér sterkari og betri málvitund bamanna, opnar ef til vill rithöf- undum framtíðarinnar leið. Óskandi að svo væri. Þáttur Ríkisútvarpsins var áberandi og þar var sannarlega farið inn á nýjar brautir. Sú spurning er þó býsna áleitin, hvort þessi þáttur mál- ræktarinnar hefur ekki verið full hógvær, þegar öllu er á botninn hvolft. Þurfum við ekki hreinlega hernaðaráætlun í þessu efni? Meira en leiðbeiningar um nafnorða- og sagn- beygingar? Meira en réttarhöld yfir einstökum orðum og orðasamböndum? í skoðanakönnun í Færeyjum á þessu ári kom það í Ijós sem bæði hrelldi margan þjóðemissinnann þar og fjölda íslendinga, að meiri hluti Færeyinga telur það ranga stefnu að smíða færeysk orð í stað nýrra alþjóðaorða. Hingað til hafa Færeyingar með allgóðum árangri farið ísmiðju íslend- inga til orðtöku. Nú vill unga kynslóðin hætta þessu streði. Færeyskir málvísindamenn telja þetta þó ekki mestu hættuna sem steðjar að færeyskri tungu. Slettur og ýmiss konar misfagurt orðahröngl drepa ekki málvitundina. Eitrið í þeim efnum felst í erlendri setningaskipan, orðaröð, tilvísun- um og byggingu málsgreina. íslendingar eru ekki nægilega á verði gagnvart þessari ólyfjan enskunnar, þýskunnar og frönskunnar. Það er ekki bara í hráum þýðingum viðvaninga sem nafnorðastíll, inn- skotssetningar og lýsingarorð tröllríða textanum. Furðu oft taka íslendingar nú upp á því að frumsemja laust mál sem ekkert er við að gera nema snara á ensku, þýsku eða frönsku til að gera það kunnuglegt. Unga kynslóðin á íslandi er alin upp við það að tvö tungu- mál séu notuð í þessu landi. Menn hafa verið að hnjóða í kaupmenn og yeitingamenn fyrir nöfn eins og „Pizza hut" og „Broadway". Á hótelum og víðar eru erlendar áletranir og leiðbeiningar jafn áberandi og íslenskar. En opinberir aðilar hafa nú tekið visst frumkvæði í þessum efnum. Við göturnar í Reykjavík eru nú skilti sem vísa á „City center" og fleira þarflegt. Versta dæmið hefur þó lengi blasað við á þeim stað sem síst skyldi. (slensku foreldrarnir sem leiða börn sín inn í Bessastaðakirkju mega þola þá smán að ungviðíð byrji á því að reyna að stauta sig fram úr áletrun koparplötu sem blasir við sjónum þegar inn í anddyri kirkjunnar er komið. Enginn sem heimsækir þennan helgistað kemst hjá því að lesa þar nokkur orð um „Leif Ericsson, discoverer of Vinland". Meg- inmál plötunnar er allt á ensku, en smáletruð þýðing á frönsku og íslensku fylgir. Er til eitthvert stórvirkara vinnutæki en skilti á sjálfum Bessastöðum til að greypa það í barnshugann að enskan skipi heiðurssess með þjóðinni núna? Eða hafa einhverjir Búddhistar komið spjaldinu fyrir til að minna ættjarðarvini á að lífið sé í rauninni þjáning? Mikil yrði gleði sumra íslendinga ef skiltum og plötum af þessu tagi yrði þokað þangað sem minna ber á þeim. -ÓHT þJOÐVILIINN Síðumúla 6-108 Reykjavík Símí: 681333 Kvöldsími: 681348 Símfax:681935 Útgelandi: Útgáfufélag Þjóðviljans. Framkvæmdastjóri: Hallur PállJónsson. Ritstjórar: Árni Bergmann, Ólafur H. Torfason. FróttastjórhSigurðurÁ. Fnöþjófsson. Aðrir blaðamenn: Dagur Þorleifsson, Elias Mar (pr.), Guðmundur Rúnar Heiðarsson, Heimir Már Pétursson, Hildur Finnsdóttir (pr.), Ingibjörg Þorsteinsdóttir, Jim Smart (Ijósm.), Kristinn Ingvarsson (Ijósm.J.LiljaGunnarsdóttir, ÓlafurGislason.ÞoríinnurOmarsson (íþr.), ÞrösturHaraldsson. Skrifstofustjóri: Sigrún Gunnarsdóttir. Skrif stofa: Guðrún Geirsdóttir, Kristín Pétursdóttir. Auglysingastiórl: Olga Clausen. Auglýsingar: Guðmunda Kristinsdóltir, Svanheiður Incji- mundardóttir, UnnurÁgústsdóttir. Sfmavarsla: Sigríður Kristjánsdóttir, Þorgerður Sigurðardóttir. Bílstjóri: Jóna Sigurdórsdóttir. Útbrelðslu-ogafgreiðslustióri:GuðrúnGísladóttir. Atgreiðsla: Bára Sigurðardóttir, Halla Pálsdóttir, Hrefna Magnúsdóttir. Innheimtumaður: Katrín Bárðardóttir. Utkeyrslo, afgreiðsla, ritstjórn: Síðumúlo6, Reykjavlk, simar: 68 13 33 &68 16 63. Slmfax:6819 35 Auglýsingar: Síðumúla6,simar 681331 og 681310. Umbrot og setning: Prentsmiðja Þjóðviljans hf. Prentun: Blaðaprent hf. Vorð f lausasölu: 90 kr. Nýtt Helgarblað: 140 kr. Áskriftarvorðomónuði: 1000 kr. 4 SÍÐA - ÞJÓÐVILJINN Laugardagur 2. desember 1989

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.