Dagblaðið Vísir - DV - 28.02.1996, Blaðsíða 14

14
MIÐVIKUDAGUR 28. FEBRÚAR 1996
Útgáfufélag: FRJÁLS FJÖLMIÐLUN HF.
Stjórnarformaður og útgáfustjóri: SVEINN R. EYJÓLFSSON
Framkvæmdastjóri og útgáfustjóri: EYJÓLFUR SVEINSSON
Ritstjóri: JÓNAS KRISTJÁNSSON
Aðstoðarritstjóri: ELÍAS SNÆLAND JÓNSSON
Fréttastjóri: JÓNAS HARALDSSON
Auglýsingastjóri: PÁLL STEFÁNSSON
Ritstjórn, skrifstofur, auglýsingar, smáauglýsingar: ÞVERHOLTI 11,
blaðaafgreiðsla, áskrift: ÞVERHOLT114,105 RVÍK, SÍMI: 550 5000
FAX: Auglýsingar: 550 5727 - Aörar deildir: 550 5999
GRÆN númer: Auglýsingar: 800 6272. Áskrift: 800 6270
Stafræn útgáfa: Heimasíða: http://www.skyrr.is/dv/
Ritstjórn: dvritst@centrum.is - Auglýsingar: dvaugl@centrum.is. - Dreifing: dvdreif@centrum.is
AKUREYRI: Strandgata 25, sími: 462 5013, blaðam.: 462 6613, fax: 461 1605
Setning og umbrot: FRJÁLS FJÖLMIÐLUN HF.
Filmu- og plötugerð: ÍSAFOLDARPRENTSMIÐJA HF. - Prentun: ÁRVAKUR HF.
Áskriftan/erð á mánuði 1550 kr. m. vsk. Lausasöluverð 150 kr. m. vsk., helgarblað 200 kr. m. vsk.
DV áskilur sér rétt til að birta aðsent efni blaðsins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds.
Ábyrgdarmenn í vanda
í hugsunarleysi og misskilinni góövild hafa Qölmargir
ábyrgst fjárskuldbindingar annarra með uppáskrift
sinni. Oft er um stórar upphæðir að ræða og með uppá-
skriftinni einni setja menn lífsafkomu og skjól heilu fjöl-
skyldnanna að veði, oft án þess að gera sér grein fyrir
gjörðum sínum.
Afleiðingamar geta verið alvarlegar. Skuldari bregst
og ábyrgðarmanninum er nauðugur einn sá kostur að
borga. Hann þarf að semja við lánastofnanir um greiðsl-
ur sem jafnvel standa árum saman. Kostnaður hefur
gjarnan hlaðist ofan á skuldirnar og eykur það enn vand-
ann. Með þessu móti er talsverður hluti af ráðstöfunarfé
fólks bundið til margra ára.
Enn verr getur farið. Þurfi að ganga að eignum ábyrgð-
armanna er yfirleitt ekki um annað að ræða en íbúð við-
komandi manns. Fjölmörg dæmi eru um fólk sem tapað
hefur eigum sínum vegna þessa. Fjölskyldan missir þá
samastað sinn og fastan punkt í tilverunni og getur lent
á vergangi. Sum hjónabönd þola ekki álagið og skilnað-
ur fylgir í kjölfarið. Bömin skynja ástandið og líða fyrir.
Dómsmálaráðherra hefur svarað fyrirspurn Jóhönnu
Sigurðardóttur, formanns Þjóðvaka, um beiðnir um fjár-
nám hjá ábyrgðarmönnum íjárskuldbindinga. Þingmað-
urinn spurði ráðherrann hversu margar fjámámsbeiðn-
ir hefðu verið teknar til meðferðar undanfarin þrjú ár
þar sem ábyrgðarmenn skuldabréfa eða útgefendur víxla
og ábekingar væru gerðarþolar. Þá var og spurt hversu
hátt hlutfall þær væru af heildarfjölda íjárnámsbeiðna.
í svari ráðherra eru ógnvekjandi upplýsingar. Þar
kemur i ljós að þriðjungur fjárnámsbeiðna beinist að
ábyrgðarmönnum. Beiðnir þessar nema þúsundum á ári
hverju. Fyrirspyrjandi segir fyrirspurn sína fram komna
vegna þingsályktunartillögu um víðtækar aðgerðir til að
bæta stöðu skuldara og um leið að tryggja betur réttar-
stöðu ábyrgðarmanna fjárskuldbindinga.
Þessar tölur sýna, svo ekki verður um villst, að menn
hafa alls ekki litið á þessar uppáskriftir af þeirri alvöru
sem nauðsynleg er. Það er betra aö neita uppáskriftinni
strax en sitja í súpunni síðar. Vina- og flölskyldubönd
slitna ekki við slíka neitun. Það eru hins vegar miklar
líkur til þess að þau geri það þegar í óefni er komið.
Þá verða þeir sem eftir ábyrgðinni óska að gera sér
grein fyrir því fram á hvað er farið. Það er ekki sjálfgef-
ið að menn setji efnahag sinn og fjölskyldu sinnar í
hættu með því að ábyrgjast aðra fjárhagslega.
Ábyrgð banka og lánastofnana er ekki síst í þessu sam-
bandi. Þar hafa menn talið málin leyst með því að fá
ábyrgðarmenn með lántakanda. Krafan hlýtur fyrst og
fremst að vera sú að lántakandi sé borgunarmaður láns-
ins eða geti veitt þau veð sem fullnægjandi teljast. Lána-
stofnunin verður að ganga úr skugga um það áður en
lánið er veitt og tryggja sig með þeim hætti. Ábyrgðin á
að vera þess sem lánar og hins sem lánið tekur;
Fyrir helgina var sett á laggimar ráðgjafarstofa fyrir
fólk í alvarlegum greiðsluerfiðleikum. Þar er ríkisstjóm-
in að fylgja eftir stefnu sinni. Stofnun ráðgjafarstofunn-
ar er þarft verk og ætti að koma mörgum nauðstöddum
til aðstoðar. Fólki verður bent á leiðir til skuldbreyting-
ar og hagræðingar. í verstu tilfellum verður bent á leið
nauðasamninga til þess að forða fólki frá gjaldþroti.
Þessar björgunaraðgerðir eru nauðsynlegar. Mikil-
vægast er þó að gera sér grein fyrir því í upphafi hvað
felst í því að ábyrgjast fjárskuldbindingar annarra.
Jónas Haraldsson
Kostir fjarkennslu eru augljósir. Ekki síst í dreifbýlu landi eins og okkar.
Fjarnám er ákjósan-
legur kostur
Það er alls ekki vansalaust
hversu seint og illa það hefúr
gengið að byggja upp fjarnám hér
á landi. Þrátt fyrir að tæknilegar
forsendur séu nú allar til staðar er
það með hreinum ólíkindum hve
óvíða er boðið upp á þennan nauð-
synlega og sjálfsagða valkost við
nám hér á landi. Fyrir frumkvæði
Björns Bjarnasonar menntamála-
ráðherra hillir hins vegar undir
að sitthvað kunni að breytast á
þessu sviði í jákvæða átt.
Þegar ég tók þessi mál upp á Al-
þingi á dögunum kom fram hjá
menntamálaráðherra að einungis
einn einasti skóli á háskólastigi,
Kennnaraháskólinn, býður upp á
fjarnám af einhverju tagi. Sjáífur
Háskóli Islands hefur ekkert fjar-
nám í boði og heldur ekki Háskól-
inn á Akureyri, eða aðrir skólar á
háskólastigi. Þetta er gjörsamlega
óviðunandi.
Breyttir þjóðfélagshættir
Við skulum hafa það í huga að
þjóðfélagshættir hafa breyst mjög
hratt á undanfórnum árum.
Stöðugt fleira fólk sækir fram-
haldsmenntun af einhverju tagi.
Endurmenntun á flestum sviðum
fleygir fram og framboðið verður
sífellt meira. Þörfm er líka mikil,
sem meðal annars sést af því að
hvorki fleiri né færri en sjö þús-
und manns sóttu námskeiö hinnar
vel heppnuðu Endurmenntunar-
stofnunar Háskóla íslands.
Út um landið hafa menn líka
reynt að feta sig áfram inn á þessa
braut, oft við erfiðar aðstæður.
Sannleikurinn er sá aö víða er
erfitt að koma upp endurmenntun-
arnámskeiðum, vegna fólksfæðar,
ellegar vegna kennaraskorts. Ein-
hvers konar fjarnám gæti því ver-
ið lausnin fyrir fólk sem býr við
slíkar aðstæöur.
Kjallarinn
Einar K. Guðfinnsson
alþlngismaður fyrir Sjálfstæðis-
flokklnn á Vestfjörðum.
Erfitt val
Margir eru líka í þeirri aðstöðu
að láta sér ekki hefðbundin endur-
menntunamámskeið nægja. Þeir
vilja ef til vill bæta við nám sitt
með skipulögðum hætti til þess að
hljóta nýja prófgráðu, ellegar að
taka upp þráðinn þar sem honum
var sleppt í námi nokkrum árum
fyrr. Margt fólk hefur til dæmis
lokið stúdentsprófi, en ekki haldið
áfram af mörgum ástæðum og kýs
kannski síðar að öðlast frekari
menntun.
Búi þetta fólk fjarri höfuðborg-
arsvæðinu stendur það oft frammi
fyrir erfiðu vali. Annaðhvort getur
það ákveðið að rífa sig og fjöl-
skylduna upp með rótum og flytja
úr heimahögunum til þess að leita
sér menntunar, eða það verður að
gleyma frekari áformum um nám.
Þetta er auðvitað óþolandi staða,
sem ekki þyrfti að koma upp I
mörgum tilvikum, ef til staðar
væri öflugt fjarnám af fjölbreyttu
tagi.
Útrýmum aðstöðumuninum
Björn Bjamason menntamála-
ráðherra boðaði á Alþingi í svari
við fyrirspurn minni að um þessar
mundir væri væntanleg stefnu-
mótun frá menntamálaráðuneyt-
inu um nýtingu upplýsingatækn-
innar meðal annars á sviði
menntamála. Því ber mjög að
fagna.
Kostir fjarkennslu eru augljósir.
Ekki síst í dreifbýlu landi eins og
okkar. Nú höfum við allar forsend-
ur til þess að opna námfúsu fólki,
hvar sem það býr á landinu, leið
að þeirri menntun sem skólar
landsins bjóða upp á. Þeim aö-
stöðumun sem nú ríkir að þessu
leyti verðum við því að útrýma úr
því að tæknin er að opna okkur
leið til þess. Nóg er nú samt.
Einar K. Guðfinnsson
Sannleikurinn er sá að víða er erfitt að
koma upp endurmenntunarnámskeiðum,
vegna fólksfæðar, ellegar vegna kennara-
skorts. Einhvers konar fjarnám gæti því
verið lausnin fyrir fólk sem býr við slíkar
aðstæður.
Skoðanir annarra
Vinnan og réttindin
„Með því aö slá af réttindunum má hækka launin.
Nú nýlega talaði fjármálaráðherra á fundi um sjálf-
stæðan fæðingarorlofsrétt karlmanna. Gott og vel.
Þá þarf að leggja á launamenn alla gjald sem nemur
þeirri vinnu sem tapast hjá karlmönnum í fæðingar-
orlofi. Kannski gengur það hljóðalaust fyrir sig, en
launþegar finna það þá greinilega að það er þeirra
eigin vinna sem stendur undir réttindunum."
Úr 8. tbl. Vísbendingar 1996.
Gæðaflokkun á gististööum
„Því miður er of algengt að einfold gistiheimili á
íslandi séu flokkuð með hótelum og að herbergi séu
verölögð á svipaðan hátt og hótelherbergi í dýrústu
stórborgum Evrópu og Bandaríkjanna ... Það skiptir
litlu í þessu sambandi þótt gæðaflokkun sé ekki al-
veg sambærileg á milli landa. Mestu skiptir að hún
veitir ferðamanni ákveðna hugmynd um hvers kon-
ar þjónustu hann er að kaupa. Eins og mál standa nú
hafa erlendir ferðamenn, sem koma til íslands í
fyrsta sinn, litla hugmynd um þaö.“
Úr forystugrein Mbl. 27.. febr.
Safnverðir á Alþingi
„Öll nýsköpun, bæði í hugmyndum og uppbygg-
ingu margskonar, kemur frá atvinnulífinu og Háskó-
lanum að hluta ... Staðreyndin er því miður sú, að
mesta hæfileikafólkið leitar ógjarnan eftir pólitísk-
um frama: það haslar sér völl þar sem það getur haft
raunveruleg áhrif. Fyrir vikið sitjum við uppi með
Alþingi sem ekki er þverskurður af þjóðinni, alþing-
ismenn sem ekki hlusta á rödd tímans; menn sem
standa eins og nátttröll og gæta skilaboða liðins
tima. Flestir þingmenn okkar eru því miklu fremur
eins og safnverðir á pólitísku þjóðminjasafni."
Úr forystugrein Alþbl. 27. febr.