Dagblaðið - 01.12.1980, Page 12

'ammum
fijálsl, úhað daffblað
Jtgefandi: Dagblaðifl hf.
Frarr*Avœmdastjóri: Sveinn R. Eyjólfsson. Ritstjóri: Jónas Kristjánsson.
^óstoðarritstjóri: Haukur Helgason. Fréttastjóri: ómar Valdimarsson.
Skrifstofustjóri ritstjórnar: Jóhannes Reykdal.
Iþróttir: Hallur Sknonarson. Menning: Aflalsteinn IngóHsson. Aflstoflarfróttastjóri: Jónas Haraldsson.
Handrit: Ásgrímur Pólsson. Hönnun: Hilmar Karlsson.
Blaflamenn: Anna Bjarnason, Atli Rúnar Halldórsson, Atli Steinarsson, Ásgeir Tómasson, Bragi Sig-
urflsson, Dóra Stefánsdóttir, Elín Albertsdóttir, Gunnlaugur A. Jónsson, Inga Huld Hákonardóttir,
ólafur Geirsson, SigurAur Sverrisson.
Ljósmyndir: BjamlaHur BjarnleHsson, Einar Ólason, Ragnar Th. Sigurðsson, Sigurður Þorri Sigurflsson
og Sveinn Þormóflsson.
Shrífstofustjóri: Ólafur EyjóHsson, Gjaldkeri: Þráinn Þorleifsson. Auglysingastjóri: Már E.M. Halidórs-
son. DreHingarstjóri: Valgerflur H. Sveinsdóttir.
Rrtstjórn: Siflumúla 12. Afgreiðsla, áskriftadeild, auglýsingar og skrifstofur Þverholti 11.
Aflalsími blaflsins er 27022 (10 tinur).
Setning og umbrot: Dagblaflið hf., Síðumúla 12. Mynda- og plötugerfl: Hilmir hf , Siflumúla 12. Prentun
Árvakur hf., SkeHunni 10.
AskrHtarverð á mánuði, kr. 7.000. Verfl i lausasolu 3S0 kr. eintakifl.
Hátimbruð lagasmíði
„Kostnað og dagsektir . . . má inn-
heimta með lögtaki”, segir um valdsvið
og þvingunarúrræði hollustunefnda
gagnvart brotlegum aðilum í stjórnar-
frumvarpi um hollustuhætti og holl-
ustuvernd, sem lagt var fram á alþingi
um daginn.
Síðan segir í frumvarpinu: ,,Er kostnaður tryggður
mpð lögveðsrétti í viðkomandi húsi, lóð eða farartæki
tvö ár eftir að greiðslu er krafizt”. Andi lögregluríkis
hvílir greinilega yfír þessu lögtaks- og lögveðsfrum-
varpi.
Hingað til hefur þótt nægja að fara venjulegar leiðir
fyrir dómstólum, þegar eftirlitsskyldir aðilar hafa
neitað að greiða reikninga frá hinu opinbera fyrir unn-
in verk á kostnað aðilanna, til dæmis við hreinsun
lóða.
,,Sé öðrum en hollustunefnd falið með sérstökum
lögum eftirlit með starfsemi, sem lög þessi taka til og
fari fyrirmæli þeirra í bága við fyrirmæli hollustu-
nefndar og takist ekki að samræma fyrirmælin, skal
leggja málið til fullnaðarúrskurðar ráðherra”.
Þannig heldur frekja frumvarpsins áfram. Svo
virðist sem fyrirmæli hollustunefnda eigi að teljast
jafnrétthá landslögum. Eiga þá hollustunefndir að vera
jafnmargar sveitarfélögum landsins og verða trúlega
jafn misvitrar öðrum nefndum.
Ekki er ljóst, hvort þetta fyrirhugaða bákn á að vera
undir væng heilbrigðisráðuneytisins, þótt svo segi á
öðrum stað frumvarpsins. Á öðrum stað segir nefni-
lega: „Stjórn stofnunarinnar hefur undir yfirstjórn
ráðherra æðsta vald í málefnum stofnunarinnar”.
Af þessari tilvitnun má ráða, að ráðuneytið sem slíkt
geti takmörkuð áhrif haft á gang mála í stofnun, sem
heyrir beint undir ráðherra eins og Póstur og sími.
Ætla mætti, að hér væri verið að reyna að búa til nýtt
ráðuneyti.
Hvaða mál er þá svona mikilvægt, að skrifraeðis-
menn þurfi að stunda gandreið í smíði frumvarpa?
Hlutverk hinna fyrirhuguðu laga kemur fram í fyrstu
grein þess. Það er almenn óskhyggja og huggulegar
hugleiðingar.
„Lögum þessum er ætlað að skapa grundvöll til þess
að tryggja landsmönnum svo heilnæm lífsskilyrði, sem
á hverjum tíma eru tök á að veita”. Ennfremur: ,,Með
markvissum aðgerðum skal vinna að þessu . . .”!
Síðan koma næstu greinar og fjalla um, að innihald
sjálfra laganna skuli ekki vera neitt, heldur skuli allt
vald sett í hendur ráðherra. Alþingi á ekki að setja
honum fyrirmæli um innihald reglugerða á neinu sviði:
,, . . . setur ráðherra hollustuverndarreglugerð”,
þar sem vera skulu „almenn ákvæði” í 29 málaflokk-
um. Ennfremur ,, . . . setur ráðherra mengunarvarna-
reglugerð”, þar sem vera skulu „almenn ákvæði” í 13
málaflokkum.
Hið eina áþreifanlega í frumvarpinu fjallar ek^’
hollustu sem slíka, heldur smW ^óríenglegs"’bákns
nollustusvæðisnefnda, nokkurra
xOTsroðumanna hollustueftirlits eða Hollustuverndar
ríkisins.
Svo langt er gengið í óskhyggju skrifræðissinna, að
ákvæði eru í frumvarpinu um, hversu oft hollustu-
nefndimar 224 og hollustusvæðisnefndimar 11 skuli
koma saman.
Frumvarp þetta ætti að gefa þingmönnum tækifæri
til að reyna að endurfinna, hvert skuli annars vegar
vera hlutverk laga og hins vegar reglugerða og hver
skuliveratakmörk þeirragagnvartalmennum mannrétt-
indum.
___________DAGBLAÐIÐ. MÁNUDAGUR 1. DESEMBER 1980.
ER VARNARUÐIÐ
ÓMISSANDIFYR-
IR ALÞÝÐU-
BANDALAGtÐ?
V
Viðbrögð Alþýðubandalagsins
vegna fyrirhugaðrar byggingar nýrrar
flugstöðvar á Keflavíkurflugvelli og
eldsneytisgeyma í Helguvik vekja að
vonum furðu manna. Alþýðubanda-
Iagsmenn hafa aldrei lagt fram skipu-
lagðar áætlanir eða tillögur um
endurskoðun varnarsamningsins er
lýtur að brottför hersins. Þess í stað
hafa þeir ásamt öðrum hernámsand-
stæðingum brugðið sér í mótmæla-
göngur eða haldið útifundi sem ein-
kennast af hávaða og hvers konar
skrípalátum þar sem sýndarmennska,
áróður og blekkingar sitja í
fyrirrúmi.
Samt má ekki skilja orð mín svo að
ég hafi eitthvað á móti eðlilegum og
heiðarlegum mótmælaaðgerðum
gegn varnarliðinu og NATO. Það er I
fyllsta máta eðlilegt að menn hafi
skiptar skoðanir í þeim efnum. Mót-
mælaaðgerðir Alþýðubandalagsins
byggjast einungis á pólitiskum áróðri
og blekkingum enda vekja þær nú
orðið hjá flestum grunsemdir um að
þeir sem standa fyrir þeim vilji
öðrum fremur hafa herinn hér á landi
Kjallarinn
Kristján Pétursson
og íslenzkra verktakafélaga á Kefla-
víkurflugvelli?
Af hverju leggur Alþýðubanda-
lagið ekki til að fækkað verði í
bandaríska hernum á flugvellinum i
áföngum þannig að íslendingar taki
til að sameina sundruð öfl hernáms-
andstæðinga undir merki Alþýðu-
bandalagsins. Ef flokkurinn hefði í
reynd viljað losna við herinn þá hefði
hann að sjálfsögðu með skipulögðum
og markvissum hætti, sem aðili að
mörgum rikisstjórnum síðustu ára-
tugi, getað fengið ýmsu áorkað i
þeim efnum.
Síðustu mótmælaaðgerðir og sam-
þykktir Alþýðubandalagsins beinast
gegn byggingu nýrra eldsneytisgeyma í
stað þeirra sem nú menga vatnsból
Suðurnesjamanna og jafnframt er
reynt að koma í veg fyrir byggingu
flugstöðvar á Keflavíkurflugvelli sem
er einn meginþáttur þess að aðgreina
starfsemi varnarliðsins frá almennu
farþegaflugi.
Af hverju vilja alþýðubandalags-
menn ekki auka hlutdeild og ábyrgð
íslendinga í rekstri varnarstöðvarinn-
ar, sem að sjálfsögðu hefur í för með
sér minnkandi áhrif hersins hér á
landi?
Af hverju vill Alþýðubandalagið
ekki afnema tollfrelsi varnarliðsins
VaMatafl íMift-
austurlöndum
í síðustu grein minni um forseta-
kosningarnar í Bandarikjunum
minntist ég nokkuð á afleiðingar þess
þegar grundvallarlögmál í aflfræði
heimsstjórnmálanna eru brotin. Út-
skýrt var í greininni hvernig lögbrot
þessi leiddu til þess ástands sem nú er
ríkjandi í Miðausturlöndum, en þar
ber hæst stríðið á milli íraka og
írana. Styrjöldin á milli þessara
þjóða hefði verið óhugsandi á dögum
Shahins, en sú staðreynd að hann
hrökklaðist frá völdum skildi eftir sig
tómarúm sem verið er nú hvað ákaf-
ast að fylla. Fylling á þessu tómarúmi
fer fram í hernámi Sovétríkjanna á
Afganistan og önnur fyllingin er nú
styrjöld á milli íraka og írana. Þar
reyna írakar með vopnuðu ofbeldi að
ná til sín nokkrum héruðn”- -'
... í ..„.ii at vest-
urhluta , ,
. ., a.is. Su mikla alvara sem
fylgir þessum hernaðarátökum er sú
staðreynd, að það er ekkert sem segir
að þessi hernaðarátök geti ekki
breiðzt út og flutzt til annarra hluta
heimsins.
Kverkatak
Sumir stjómmálafræðingar í Evr-
ópu telja að ástandið I Miðaustur-
löndum sé nú ekkert óáþekkt því er
var rétt fyrir byrjun annarrar heims-
styrjaldarinnar. Þá sagði einn af
stjórnmálaforingjum Þýzkalands að
einhver kjánalegur atburður og lítU-
vægur suður á Balkanskaga gæti
orsakað að öll Evrópa færi I bál og
brand. Miðausturlönd eru i dag
miklu mikUvægari fyrir hinn vest-
ræna heim en Balkanskagi var 1914.
Útþensla Sovétríkjanna hefur verið
stöðvuð í Evrópu frá lokum annarrar
heimsstyrjaldarinnar. Ekki er údit
fyrir annað en að útUokað sé fyrir
Sovétríkin að ná hernaðarlegum ár-
Kjallarinn
Pétur Guðjónsson
angri I sambandi við Vestur-Evrópu
vegna tUvistar NATO. Árás Sovét-
ríkjanna á Vestur-Evrópu yrði svarað
í sömu mynt, sem sé með notkun
kjarnorkuvopna. Afleiðingin yrði
gjöreyðing stórs hluta Sovétríkjanna
í atómsprengjum. Hvers virði væri
Vestur-Evrópa ef ástandið þar væri
svipað, rjúkandi rúst atómeyðilegg-
ingar? Því verður að sæta lagi og ná
landfræðilegum árangri með notkun
venjulegra hergagna og stjórnmála-
legs veikleika sem skapast í ná-
grannalöndum Sovétríkjanna.
Allar aðstæður voru hagstæðar
fyrir Sovétríkin í Afganistan. Því var
látið til skarar skríða. En hvað var
það sem Sovétríkin voru að sækjast
eftir í Afganistan? Jú, miðað við
ástand hertækja í dag gátu þan <‘u' '
náð suður tU Hn— , * “ ^kK.
--„..nuzsunds sem ma
nKja við efnahagsbanka vestrænna
landa, vegna þess að um Hormuz-
sund fara um 70% af allri ólíu sem
Vestur-Evrópa og Japan nota. Hem-
aðartækni leyfði ekki að Sovétríkin
gætu farið frá stöðvum í Sovétrikjun-
um að Hormuzsundi í einu stökki.
Framkvæmd hernaðaráætlunar um
árás og hertöku Hormuzsunds frá
stöðvum í Sovétríkjunum hefði verið
bæði mjög erfið og langvinn sem
hefði þýtt að Vesturveldunum og
þjóðunum við Persaflóa hefði gefizt
timi til að byggja upp þær varnir,
sem sovézkt herafl hefði ekki getað
ráðið við. Með töku Afganistan
breytist þessi staða gjörsamlega. í
dag eru Sovétríkin í þeirri stöðu að
geta í einni leifturárás náð tangar-
haldi á Hormuzsundi, sem sé náð
efnahagslegu kverkataki á vestræn-
um þjóðum. Þetta ástand er óviðun-
andi fyrir vestrænar þjóðir. Því er frá
herfræðilegu sjónarmiði útilokað að