Dagblaðið - 01.12.1980, Page 22

22
DAGBLAÐIÐ. MÁNUDAGUR 1. DESEMBER 1980.
I
Menning
Menning
Menning
Menning

Máney og prinsinn í dreif býlinu
BóK.
— Nýjasta bók Snjólaugar Bragadóttur
Eftirfarandi punkta fékk ég senda
frá lífsreyndri vinkonu minni, úti-
vinnandi margra barna móður. Hún
ætlaði þá ekki til birtingar, þegar
húr. setti þá niður á blað, en ég leyfi
mér aðlátaþá flakkaáfram. -IHH.
Snjólaug Bragadóttir — Dœgurlagasöngkonan
dregur sig íhié, 151 bls.
Útg.: öm ft úrlygur, 1980
Kópavogi 26/11 ’80
Kæra Inga Huld.
Það gleymdist að sjóða fisk handa
kettinum í gærkvöldi, svo hann vakti
mig áðan, stórmóðgaður og sár-
svangur. Úr því ég er nú á annað
borð komin á flakk til að hreinsa
samvizkuna og friða köttinn, ætla ég
að nota tækifærið og losa mig við aðra
vanrækslusynd, þ.e. loforð mitt við
þig um að líta yfir Snjókubókina
nýju.
Ung, fögur og hjartahrein (það er
ennþá í tízku?) mær, nefnd Máney,
hverrar lifibrauð er poppsöngur og
fatasýningar, er farin að hugsa
„djúpt”. Hún hugsar meðal annars
um hve starfið sitt sé auvirðilegt og
fáfengilegt og samstarfsfólkið tómt í
kollinum o.s.frv. o.s.frv.
Máney á móður, alþýðukonu, fulla
af speki og orðatiltækjum. Þessi
vizkubrunnur á slangur af krökkum,
þ.á.m. of feita og óaðlaðandi margra
barna móður einhvers staðar í dreif-
býlinu. Þessi Máneyjarsystir verður,
mjög svo heppilega, bráðveik og er
innlögð hið snarasta, en Máney fær
köllun og fer út í dreifbýUð og
bjargar búi og bömum. Það var vist
einhver eiginmannsnefna þarna
(hinnar of feitu) en hann er líklega á
Borgarspítalanum að hugga títt-
nefndaholdhrúgu.
Djúpt hugsað
Að sjálfsögu hittir Máney prinsinn
í dreifbýUnu, að vísu ekki á hesti, það
er komið úr móð, en á hestafli sem er
líka sexí. Prinsinn hefur auðvitað ná-
kvæmlega ekkert áUt á manneskju'
sem er falleg, syngur og sýnir föt.
Það skUur hver maður. Þótt það sé
álitin einhver hörkuvinna úti í.
löndum að gera svoleiðis, þá vita
mörlandinn og Snjóka betur.
í dreifbýlinu er nauðgari (oj
bjakk), en Máney er ekki öU þar sem
hún er séð, þrátt fyrir hjartahreinind-
in, og sparkar í punginn á honum
(hvar lærði hún svona dónalegt
bragð, samrýmist þetta hjartahrein-
leik?). Prinsinn kemur svo mátulega
til að vera vitni.
Ýmislegt fleira drífur að sjálfsögðu
á dagana í dreifbýUnu, sem allt gefur
Máneyju tækifæri til að sýna að hún
er farin að hugsa „djúpt” og er ekki
ncin innantóm sýningardama. (Þau
orð, sem höfð eru um þessa starf-
stétt, eru þann veg að jaðrar stundum
við atvinnuróg, en skítt með það).
Máney sér um böm og bú og er full
af náungakærleik (mér verður óglatt)
og hugsar ekki tU karlmanna, að séð
verði, nema með hreinu hjarta, lík-
lega náttúrulaus. Auðvitað, og að
sjálfsögðu (Snjókubókin virðist
skrifuð eftir gamalli uppskrift, svo
hlutirnir verða auðvitað og að sjálf-
sögðu að gerast eftir henni), ná svo
hið hjartahreina kvendi og hið karl-
mannlega karlmenni saman í bókar-
lok (ég var næstum búin að skrifa
brókarlok, en svo dónaleg er ég nú
samt ekki) eftir, að sjálfsögðu og
auðvitað, ýmsum krókaleiðum.
Hundómerkileg
Ég held ég hafi lesið þessa bók á
dönsku fyrir svo sem 25—30 árum,
en hún hefur verið stað- og tímafærð.’
Hún gæti hafa verið eftir Morten
Koch, en ekki treysti ég mér nú tU að
fuUyrða neitt um það.
Jæja, mér finnst þetta hund-
ómerkUeg, illa skrifuð bók fyrir
stúlkur, hverra markmið í lífinu
virðist að gerast eldhúsmeUur.
Höfundur og sögupersónur eru fullar
af fordómum, ekki fordómum líð-
andi stundar, þótt sagan sé látin
gerast núna, hafi ég lesið hana rétt,
heldur 20—30 ára, ef ekki eldri,
gildisviðmiðunum.
Snjólaug Bragadóttir rithöfundur.
Ég á annars bágt með að trúa því,
að nútímastúlkur lesi þetta endemis
buU. Kannski fullorðnar konur, sem
misst hafa af strætisvagninum á
sínum tíma og eru nú fyrst að taka út
rómantíkina, kaupi þetta þrugl. Bók-
menntaþjóðin lengi lifi, það sem
vantar á gæðin bætum við upp með
magninu. Skyldi Snjóka græða á
þessu eða skrifar hún af innri þörf?
Úr bíómyndum
Amma mín myndi hafa kallað
þessa tegund bókmennta „vinnu-
konu-litteratur”, en ég hélt að vinnu-
konur væru útdauðar!
P.s. Ég gleymdi nú reyndar að
minnast á „næstum því kærastann
hennar Máneyjar,” sem næstum því
sveik hana. Það mun hafa átt ein-
hvern þátt í að gera hana svona
„djúpa” í þankaganginum. Já, nú
man ég hvernig formúlan hljóðar á
amerísku, sem þeir ku hafa notað
með góðum árangri i bíómyndum á
sínum tíma og gera enn, þótt það
verði víst að hafa svolítið meira við
nú á dögum. Formúlan er svona, ef
ég man rétt: „Boy meets girl. Boy
loses girl. Boy gets girl”. Svo svissar
maður boy og girl sitt á hvað og
brenglar röðinni til að gera þetta allt
frumlegt og ferskt, og á hinum síð-
ustu tímum er komin tilbreyting í
stefið; „boy meets boy (sem svo
breytir sér í stúlku) and gets girl, loses
girl, gets another girl or boy or it”.
Þarna gaf ég Snjóku frábæra hug-
mynd, ef hún vildi nýta sér hana og
víkka sjóndeildarhringinn obbólítið.
Jæja, það er komin nótt, kötturinn
vill út og ég ætla aftur í háttinn.
-Þin R.
RauðhethH3furinn og Sigvaldi
Allt í plati.
Höfundur: Sigrún Eldjárn.
Myndskreyting: Sigrún Eldjárn.
Iflunn 1980.
Hingað til hefur Sigrún aðallega
verið í því að myndskreyta mál ann-
arra rithöfunda en nú er hún ein á
ferð og myndskreytir sitt eigið mál,
eða ef til vill færi betur á því að segja
að hún málskreytti myndirnar sínar.
Því myndirnar taka yfirleitt minna
pláss en textinn þegar talað er um
myndskreytingar í bókum, en hér er
þvi akkúrat öfugt farið.
Myndirnar eru uppistaðan og
textinn tengir þær saman og í sumum
itilvikum eru myndirnar líka frásögn.
Éf útí það er farið þá eru myndir
alltaf frásögn — eða hvað?
Neðanjarðar
Sagan segir frá Eyvindi og Höllu og
þennan dag er Eyvindur fýldur.
Honum leiðist. Niðri við Tjörn hittir
hann Höllu og þá veit Eyvindur að
deginum er bjargað því HaUa finnur
alltaf uppá einhverju skemmtilegu .
Gg pa5 2ír'r ^11 bý®ur
Eyvindi í alveg splunkunyjai" 1-!.^sem
hún var að finna upp. Hugsanaleik-
inn.
Og það er sko svei mér leikur í lagi,
þó hann séaUtíplati.
jHann byrjar á því að þau fara inní
jhugsanablöðru, svona einsog er
notuð í teiknimyndasögunum þegar
fólk er að hugsa. Það er hugsana-
blaðra Eyvinds sem verður fyrir val-
inu af því það er eiginlega meira
spennandi að athuga hvað er undir
hlemmunum sem eru á götunum en
vita hvernig stríðsterturnar á Hressó
eruábragðið.
Þarna niðri í skólpræsum Reykja-
víkurborgar búa krókófílar — nei
ekki krókódílar — heldur krókófílar,
það eru svona krókódUar með fUs-
rana.
Krókófílar eru aðeins til í augum
þeirra sem vilja að þeir séu til og
aðallega eru þeir tU í hugarheimi
skemmtilegra krakka (aumingja
leiðinlegu krakkarnir og aumingja
við fullorðna fólkið).
Sigvaldi, einn af krókófUunum, tekur
HöUu og Eyvind með sér í könnunar-
leiðangur en fyrst verða þau að fá
lánaða rana svo þau kafni ekki úr
fýlu.
Það er ýmislegt sem krókófílar hafa
fyrir stafni í skólpræsunum. Til
dæmis vökva þeir rætur ljósastaur-
anna með lýsi svo þeir lýsi betur og
svo reka þeir þorskaspitala fyrir langt
leidda, illa haldna og taugaveiklaða
þorska.
Ofanjarðar
En nú vill Sigvaldi að þau komi sér
upp á jörðina. HaUa og Eyvindur eru
treg (ég var líka treg) en Sigvaldi lofar
að þau muni sjá allt með öðrum
augum en venjulega, það er að segja
maðhans krókófUsaugum.
Fyrst fara þau í kirkjugarðinn þar
sem kirkjurnar vaxa, því auðvitað
vaxa kirkjur í kirkjugarði alveg eins
og kartöflur vaxa í kartöflugarði og
blóm vaxa í blómagarði. Síðan heim-
sækja þau HaUgrímskirkju og þar
hitta þau eldgamlan og illilegan karl,
fara með honum uppi turn en þá
kemur í ljós að sá gamU er fantur og
fúlmenni sem heimtar morðfé fyrir
að hleypa þeim niður aftur.
Sigvalda, Eyvindi og Höllu tekst að
ráða niðurlögum gamla fúlmennisins
og síðan fljúga þau úti loftið og
ævintýrið með Sigvalda heldur áfram
— ofanjarðar.
Hreint ekki afleitt
Sigrún hefur ágætt ímyndunarafl.
Hún er góður teiknari og hreint ekki
Valdís Óskarsdóttir
svo afleitur penni. Alla vega hef ég
komist í tæri við rithöfunda sem ekki
komast með tærnar þar sem Sigrún
hefurhælana.
í bókinni, AUt í plati, lætur Sigrún
gamminn geisa, atburðarásin er hröð
— -»n til á hverri síðu gerist eitthvað
nýtt. Ef til vill hetöi ao mátt
fækka atburðunum í bókinni og gera
því efni sem eftir stóð betri skil. Ég
hefði til dæmis ekkert haft á móti því
að heyra í einhverjum þorskinum og
spjalla við fleiri krókófUa en Sigvalda
og skoða betur lífið niðri í skólpræs-
unum.
Fyrri hluti bókarinnar sem gerist
neðanjarðar finnst mér áhugaverðari
og betur unninn en seinni hlutinn sem
gerist uppá jörðinni, þar verður sag-
an flaumósakennd og æðibunuleg og
þar af leiðandi ekki eins skemmtileg
og fyrri hlutinn.
Myndirnar standa svo sannarlega
fyrir sínu og gera söguna sprelUif-
andi. Aftur á móti fannst mér svolitið
undarlegt að sjá blýantsstrik þvers og
kruss um myndirnar en þau gera það
að verkum að myndirnar verða hrika-
lega rispaðar, alveg einsog þær hafi
lent í klóruketti. Þar fyrir utan finnst
mér þessi strik bera merki hroðvirkni
sem ég á ekki að venjast í myndum
Sigrúnar. En kannski er þetta frum-
riss að myndunum og á að vera með
— hvur veit.
Sigvalda-augu
Þar fyrir utan væri sko ekki ónýtt að
hafa svona Sigvalda-augu tilað
bregða fyrir sig þegar maður er
fýldur eða hundleiðist í grámygluð-
um hvunndeginum. Persónulega og
prívat finnst mér alveg bráðnauðsyn-
legt að lesa allt í plati ævintýri oft og
mörgum sinnum og þá ekki tilað flýja
raunveruleikann, heldur miklu
fremur tilað viðhalda hugarfluginu
og ímyndunaraflinu.
Sér í lagi á þessum síðustu'Og verstu
tímum þegar við liggur að góð barna-
bók sé ekki önnur en sú sem dregur
upp sem gleggsta mynd og helst líka
svolítið dapurlega af þeim raunveru-
Ieika sem börn lifa og hrærast í. Það
• ■-* oA mér finnist að verið sé
llggUr VIU uv ... ,4..„or.
að skera upp herör gegn ímynuui.u."
afli og hugarflugi og takmarkið sé að
steingelda hugarheim krakka (og full-
orðinna).
Það er ekki þar með sagt að ég vilji
afnema raunsæisbækur fyrir krakka,
heldur vil ég fyrir alla muni.leyfa
ævintýrunum að fljóta með og þá
ekki bara þessi gömlu sígildu um
Rauðhettuúlfinn, heldur líka
splunkuný Sigvalda-augu ævintýri.
Bflnúmerahappdrættíð
Tíu glæsilegir vinnmgar að verðmæti 44 milljónir—Skattf rjálsir vinningar
Dregið á Þorláksmessu — Verður þú einn hinna heppnu?
/V