Tíminn - 05.08.1966, Blaðsíða 7

Tíminn - 05.08.1966, Blaðsíða 7
FOSTUDAGUR 5. ágúst 1966 TÍMINN MINNING igfús Hallgrímsson bóndí í Vogum Vorið 1915 lá ís fyrir öllu norð' m urlandi og kalt af þeim sökum. Það vor fór ég norður til Mývatns-' I sveitar. Öllum var ég ókunnugur i þar í sveit, utan skólabræðrum | mínum þremur, frá Hvanneyri, er I 1 þarna' áttu heima. — Það var fyrstu dagana í júlí er ég kom í sveitina, var þá farið að hlýna í lofti, og jörð að gróa. Eg var ráð- inn til kaupavinnu á tveimur bæj um, Litlu-Strönd og Vogum, átti að vera sína vikuna á hvorum. Þetta vor dó Jón Stefánsson (Þor gils gjallandi) bóndi og rithöf. á Litlu-Strönd, og var ég hjá ekkju hans aðra vikuna. Það var um miðjan júlí, er ég kom í fyrsta sinn í Voga. Sunnu- dagur, Mývatnssveitin glóði í sól skini, alls staðar líf og yndi, hvert sem litið var. í bænum var mér tekið af alúð og góðleika, þeim sama og ég hef ávallt notið þar síðan. Þott fólkið væri elskulegt í við móti, sveitin í sínu mesta skarti, var samt leiði í mér — öllum ó- kunnugur. Um kvöldið gekk ég niður að vatninu. sólin var þá ið um Sigfús. Hanrí kunni ekki við sig í lognmollu lífsins. Hann varð að glíma við eitthvað, finna hitann í sjálfum sér. Við alla vinnu var hann útsjónarsamur og vandvirkur, og reyndi að láta starfið verða sem árangursríkast. að ganga fyrir Belgjarfjallið, sveit Með Sigfúsi var gott að vera, bæði in böðuð í logagliti, slík fegurð var það eftirtektarvert og lær- er óvíðjafnanleg. dómsríkt fyrir unga menn á mót- Er ég hafði labbað þarna um unarskeiði. Hann var maður, sem litla stund, heyri ég allt í einu lét siS ^ mannlegt óviðkomandi söng og orgeltóna berast frá bæn nm. Var'leikið og sungið tvíradd- að lagið „Nú vagga séri bárur". Söngurinn og undirspilið þótti mér svo fallegt, að mér finnst sem aldrei hafi ég heyft fegurri tónlist. — Á þessari stundu hvarf mér allur leiði, ég tók ástfóstri við þennan bæ, sem aldrei hefur dvínað síðan. Það þarf ekki að taka fram hér, að sá, sem á. orgelið lék, var Sig- fús bóndi, en þær, sem sungu svo yndislega voru þær systur Sól- veig, kona Sigfúsar, og Guðfinna, mágkona hans. og vera að verki með honum var oft hrein dásemd. Ánægja var honum að kryfja til, kjarnans í hverju máli, hvort sem það var veraldlegt eða andlegt, aðalatriðið var að finna eitthvað út úr því, sem um var að ræða. Oft tók hann fyrir ljóð ýmissa skálda og krufði þau til mergjar, varð það til þess, að sá, er á hlýddi, fékk meiri á- huga a ljóðum á eftir. Af málefnum sinnar fögru sveit ar vann Sigfús um langt skeið af hug og dug, og sat í sveitarstjórn um tvo áratugi. í sóknarnofnd Reykjahlíðarsóknar sat hann fjölda ára, og formaður hennar nokkur síðari árin, og í hans for- mannstíð var byggð hin nýja A THUGASEMD Sigfús Hallgrímsson var fædd- ur að Grænavatni 11. ág. 1883, dó í Sjúkrahúsi Akureyrar 14. júlí 1966. Foreldrar hans voru hjónin Hallgrímur Pétursson bóndi, fyrst á Grænavatni, svo í Vogum, og Ólöf Valgerður Jónasdóttir. Voru það Reykjahlíðar- og Skútustaða- ættir, er hér komu saman, svo sem rakið er í ættarskrám beggja og verður því sleppt hér að fara lengra í því efni. Eg var svo lánsamur að kynn- ast Sigfúsi á manndómsárum hans þegar hann naut lífsins mest og bezt. Varð kunningsskapur allnáinn. í fari Sigfúsar voru tveir höfuð þættir, annar var sjálfsbjargar- þrá hans og sjálfstæðiskennd, hinn var tónlistarhneigð hans og söngelska. Ungur leitaði Sigfús sér gagn-|ur dreifbýlisins frá siónarhóli legrar menntunar, hann for 11 sjuklingsins og skattgreiðandans." Gagnfræðaskolann a¦ Akureyn ogjÞÓ er mer þvert um geð að elta lauk, þaðan proh, siðan for hanniólar yið annan eins skæting til Danmerkur og Englands að; og greinin oll er enda sér höi kynna ser báttu þessara þjóða. ' undur hennar sóma sínum bezt Eftir þetta helt Sigfús uppi ung- borgið með þvi að skýla ,iafni hngaskola i sveit sinni í tvo vet- sinu> en lengra nær sómatilfinning ur, auk þess sem hann kenndi hans ekkL Eg mun eingöngu leið sund, bæði í sveitinni og víðar. Er rfitta rangtúlkanir og rangfærslur hann kvæntist, byrjaði hann bú- á grein minni um læknaskort skap í Vogum. og fékk þá % jarð- dreifbýlisins, sem birtist í blaði arinnar til umráða, og þá byrjar ygar nýlega. Flestar þeirra er að hans eiginlega ævistarf. finna ; kafla> sem höfundur nefn , Sumir eru þannig gerðir, að ir „Kröfur út í bláinn." þeim finnst stormur þurfi að næða Eftir að hafa farið nokkrum um sig, láta ,,svalann blása móti orðum um vanmáttarkennd bg sér". Svo má segja, að ,hafi ver- kjarkleysi læknakandidat/i, segir Hinn þátturinn var áhugi hans á fagurri tónlist. Hann lærði ungur að leika á orgel, og fór þá þegar að æfa söngkór. Var það í fyrstu kirkjusöngur, er hann æfði, en síðar um skeið stjórnaði hann blönduðum kór með fólki úr sveit inni. Orgelið var annað hans höf- uðvé. Eg hygg, að aldrei hafi lið- ið sá dagur — ef hann var heima — að hann ekki settist við orgelið og spilaði og söng þá oftast með, enda varð Vogaheimilið eitt hið mesta söngheimili Mývatnssveitar, og unglingar, er þar ólusl upp, urðu söngvin og sungu oft saman margrödduð ættjarðarlög, undir stjórn Sigfúsar. Kona hans og mágkona höfðu fagrar og miklar söngraddir, var því sönggleðinni oft haldið hátt á lotf í Vogabæ Hér má einnig geta þess, að Sig- fús samdi nokkur lög, m.a. við kvæðið „Slútnes" eftir Einar Ben. hefur það lag verið sungið af kór í útvarpinu. Sigfús kvæntist 21. júní Sól- veigu Stefánsdóttur, hinni ágæí- ustu konu og var hjónaband þeirra ástríkt og farsælt. Faðir Sólveigar var Stefán bóndi á Öndólfsstöð- um í Reykjadal, Jónsson, bónda og skálds á Helluvaði, Hinrik<i- sonar. Móðir Sólveigar, og kona Stefáns, var Guðfinna Sigurðar- dóttir, bónda og smiðs á Arnar- vatni, Magnússonar. Börn þeirra Sigfúsar og Sólveigar voru 10, en | þau eru hér talin: 1. Stúlka, dó rétt eftir fæðingu. 2. Ólöf, dó 12 ára gömul. 3. Bára, gift Illuga Jónssyni. bif reiðarstj. að Bjargi. 4. Stefán, bóndi í Vogum, kvænt ur Jónu Jónsdóttur. 5. Ásdís, bús. í Reykjavík, óg. 6. Hinrik, bóndi í Vogum, kvæn ur Sigríði Guðmundsdóttur. 7. Valgerður, gift Haraldi Gisla syni, mjólkurbústj. á Húsavík. 8. Sólveig Erna, gift Pétri Jóns- syni, bónda að Hellum í Borgar- firði. 9. Jón Árni, bifr.stj. Víkurnesi, (í Vogalandi) kvæntur Þorbjörgu Gísladóttur. 10. Guðfinna Kristín, Stuðlum (í Vogalandi), gift Bóasi Gunnars syni, vélstj. Sólveig varð fyrir því áfalli fyrj ir rúmu ári, að hún lamaðist oðra megin, og getur hún því lítið bor- ið sig um án hjálpar, en hún er andlega hress og fylgist vel með öllu. Jón 0. Kristjánsson fyrrv. skipstjóri Alyíðru Og nú er Sigfús vinur minn Reykjahlíðarkirkia. Söng stýrði lagztur í skaut sinnar fögru sveit Sigfús við Reykjahlíðarkirkju frá ar, er hann unni af alhug. Hér á unglingsárum sínum. j því vel við að enda þessar Jínuf Eg taldi hér áður að tveir hefðu með erindi úr kvæði Sigurðar j »„"" """" :«""'• ^^ T k"1^" ?"«""* T" ?'¦ tyA&u£ „„,.,-* j,"í„«K^tfi, ,- t^; Dirf,'„„ „ , V « ,,s ollum i sveitmm harmdauði. Eftir Isafjarðardjup, einnig damn. venð hofuðþættir i fan Sigfusar.______________Framhald á bls. 12. \m konu sinnar bjo Jon & Gerð. ' Framhald á bls. 12 „En þar bíða vinir í varpa, ,sem von er á gesti." (Davíð Stefánsson.) í dag verður jarðsunginn frá Fossvogskirkju Jón Ólafur Kristj- ánsson frá Alviðru í Dýrafirði, fyrrverandi skípstjóri. Hann var fæddur í Alviðru í Dýrafirði 27. des. 1876 og vantaði því 5 mánuði til að fylla 90 árin. Hann andaðist 29. júlí síðastlið- inn. Foreldrar hans voru þau hjónin Vigdís Teitsdóttir og Kristján Jónsson, búendur í Alviðru í Dýra- firði á milli 30 og 40 ára. Er Jón var 15 ára byrjaði hann að stunda sjómennsku á fiskiskút- um, ýmist sem háseti, stýrimaður eða skipstjóri. Alls stundaði hann sjómennsku í 53 ár. Á vitaskipinu Hermóði var hann í 20 ár, ýmist sem háseti eða stýrimaður. Haustið 1901 fór hann til Dan- merkur og lærði þar sjómanna- fræði, tók þar stærra fiskimanna- próf 1902 í Rönne í Borgundar- hólmi 2'5 ára gamall. Árið 1903 kvæntist hann Guð- rúnu Gilsdóttur frá Arnarnesi i Dýrafirði hinni mestu myndarkonu, sem var bæði hugljúfur og hjarta- prúður félagsmálafulltrúi sveitar sinnar. Börn þeirra eru: Kristjana, gift Sigtyggi Kristinssyni frá Núpi i Dýrafirði, búsett í Reykjavík og Gunnar bílstjóri, kvæntur Vigdísi Oddsdóttur, einnig búsett í Reykja vík. Árið 1906 byggði Jón „stúku húsið" að Núpi ásamt stúkunni Gyðu nr. 120 að 2/5 hluta. Stúk- an Gyða var mikill aflvaki í öll- um félags- og menningarmálum. Var „stúkuhúsið" þannig fyrsta skólasetur ungmennaskólans á Núpi, sem nú er að verða 60 ára á næsta ári, eða nánar 4. jan. 1967. Dvöldu þau hjóri í 2 ár í efri hæð hússins, er sr. Sigtryggur keypti af þeim 3/5 er þau hjón fluttu að Sæbóli á Ingjaldssandi, þar sem þau bjuggu í 6 ár. Árið 1914 fluttust þau hjón að Garð- Þar. sem hann lézt eins og áður hömrum í Dýrafirði og bjuggu þar segir. í 7 ár, svo alls var Jón bóndi í Tvo fóstursyni ól Jón upp ásamt 13 ár. Þess skal hér getið, að fyrri konu sinni, þá Guðjón Sig- þegar stúkan að Núpi var stofnuð, urðsson vélstjóra á vitaskipinu voru þau hjón meðal stofnenda. Hermóði, er hann fórst með, en Á Gerðhömrum missti Jón Guð- hinn fóstursonurinn var Halldór rúnu konu sína 1919 og var hún Guðmundsson frá Arnardal við hömrum aðeins 1 ár, en flutti þá með bæði börn sín að Arnarnesi og dvaldi þar í 1 ár. Flutti hann þá suður að Eiði á Seltjarnarnesi til Sigríðar systur sinnar, er þá var orðin ekkja eftir Baldvin Sigurðsson með mörg börn í ómegð. Var Jón ráðsmaður hjá henni í 7 ár. Eftir að hann fór frá systur sinni kvæntist Jón í annað sinn Arnfríði Álfsdóttur, ættaðri frá Hjarðardal í Önundarfirði og var ekkja eftir Guðjón Jörundsson. Jón var þá tæplega 60 ára. Arn- fríður er hin ágætasta kona og lifir mann sinn. Þau hjón eignuðust 3 börn. Guð- rúnu, er var sjúklingur frá 3ja ára aldri, til 24 ára að hún lézt, Sig- ríður gift kona að Suðureyri f Súgandafirði. (Nú flutt til Reykja- víkur) og Stefán G. rafvirki, kvænt ist í Noregi en býr nú í Reykjavík. Árið 1934 fluttu þau Jón og Arn- fríður til Flateyrar í Önundarfirði og bjuggu þar í 26 ár, en þá gátu þau ekki lengur haldið uppi heim ili vegna heilsufars og Jón fluttist að sjómannaheimilinu Hrafnistu, fjórðungssjúkrahús til á Blöndu þá frekar — hvernig þeim hefur ósi, heldur er þar héraðssjúkra verið háttað fram á síðustu ár. hús Austur-Húnvetninga fyrir þá Auk þess má benda höfundi á, að eina. í öðru lagi eiga læknamið- ég taldi mjög æskilegt að vega vegna greinarinnar „Læknaskortur dreifbýlisins stöðvaynar as.koma í staðinn fyr íengdir yrðu ekki íengn og von 3 , ., .,,,.. ". " ' ir núverandi læknisheraðaskip andi þurfa sem fæstir staðir að okkar fra SJOnarhÓiÍ SJÚkiíngsÍns Og skattgreíðandans". an, og þar á fyrst og fremst að sækja lækni svo langt. vinna sömu störf og héraðslækn Þá vil ég að síðustu gera at- um eru ætluð, en þeim er ekki i hugasemd við eftirfarandi: „Grein hofundur: „En skraf þeirra um ætiað að leysa úr sjúkrahúsþörf; arhöfundur vill ókeypis skemmti læknamiðstöðvar og hópstarf er landsmanna. ferðir héraðslækna til höfuðborg- aðeins píp . . . Raunverulegt hóp; Enn segir greinarhöfundur: arinnar. Hvað ætli þeim detti í Hr. ritstjóri. Ég hef verið hvattur til að ! svara nokkrum orðum grein 'arkorni, sem birtist í blaði yðar '31. 7. sl. og nefnist „Læknaskort hug að biðja um næst?" Hér rang færir þessi, nafnlausti greinarhöf- undur mjög gróflega ummæli mín. starf krefst þrjátíu fremur en „Kona í barnsnauð eða fólk, sem þriggja lækna . . ." Manngarmur' hefur orðið fyrir slysi, vill ekki inn veit greinilega ekkert, hvað bíða eftir lækni í 150 km fjar- . .................. hann er að tala um. Hann virðist, ia.gg eins og greinarhöfundur tel | í grein minni vildi ég sýna glöggt ekki vita, að hópstarf er þýðing ¦ Ur gott og gilt." Ég vil benda þess i fram á, að margt fleira en menn ur enskri tungu á „team-work" og um nafnlausa greinarhöfurídi á, ingar- og félagslíf Reykjavíkur táknar þar, þegar læknar eiga í i að við núverandi skipan fara vega freistaði lækna í höfuðborginni, hlut, samstarf nokkurra lækna að lengdir milli læknissetra og ein-1 en nefndin, sem endurskoðaði sama verkefni. Oft eru í slíkum stakra sveitabæja yfir 150 km. Vill | læknaskipunarlögin lagði ríka samstarfshópum aðeins þrír menn greinarhöf. kannski fjölga læknis- áherzlu á þetta atriði- Eg setti því þótt oft séu þeir fleiri. En að þeir j lausum héruðum frá þvi sem nú séu þrjátíu, er hrein fjarstæða. og' er? Vegalengdin frá Höfn í Horna skora ég á greinarhöfund að firði til Skaftafells í Öræfum er nefna einhvern stað um víða ver 1153 km og úr því að gamla lækn öld, þar sem þrjátíu læknar starfa ishéraðaskipanin telur slíkt „gott sem „team" eða starfshópur. og gilt". finnst mér engin goðgá fram sem spurningu, hvort ekki væri rétt að veita héraðslæknum slíkar ferðir, ef þar væri að finna orsakirnar fyrir læknaskorti dreif býlisins. En að þetta sé krafa, frá minni hendi, er fleipur eitt og Þá segir greinarhöfundur, að þótt ég nefni líka tölu. Það er i reyndar hrein ósannindi, eins og læknamiðstöðvar séu fyrir hendi sennilega ofætlan, að höfundur I flest annað í grein þessa nafn- í fjórðungssjúkrahúsum, t. d. á viti, hvernig samgöngum er hátt- lausa höfundar. Blönduósi. I fyrsta lagi er ekkert að milli þessara staða, eða — um' Gísli G. Auðunsson.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.