Lesbók Morgunblaðsins - 24.04.1949, Blaðsíða 2

Lesbók Morgunblaðsins - 24.04.1949, Blaðsíða 2
20& LESBÓK MORGUNBLAÐSINS Alþingi ílull Sumarið oftir var aiþiug liáð i fyrsta skifti í Reykjavík og fekk inni í latínuskólanum. Á þessu þingi voru lögrjettumenn Bein- teinn Ingimundarson úr Árnes- sýslu, Guðmundur Jónsson í Skild- inganesi og Sveinbjörn Þórðarson á Kjaransstöðum. — Á því þingi dæmdi Benedikt Gröndal varalög- maður Jón sýslumann Helgason í Skaftafellssýslu frá embætti „fyrir margar stórar og þungar sakir, er honum voru fundnar, sem jafnan hafði verið." Jón var þá áttræð- ur. Hann var við dóminn og hrækti á borðið á meðan hann var les- inn. Þótti það að vonum hin hrak- legasta ósvífni. Annað, sem gerðist þarna mark- vert, var það að lesið var upp brjef frá kansellíi til stiptamtmanns, þar sem fallist var á að „lögþing skyldi lijer eftir haklið í Reykjavík." En þvertekið var fyrir það að byggja hús handa þinginu. Var því borið við að kostnaður við byggingar á íslandi væri alt of mikill. Fleiri opinberar stofnanir þyrfti og að fá hús yfir höfuðið, svo sem „ráð- stofa" og yfirrjettur. Hafði því Rentukammeri komið það snjall- ræði í hug að best færi á því að festa kaup á pakkhúsi Suncken- bérgs kaupmamis og niætli nota það fyrir allar þessar „innrjetting- ar" — sem þinghús, ráðhús og yfir- rjettarhús. Þetta var uu dálitið annað en þegar Danir voru að sníkja liji-r fje fáum árum áður til þess a.ð cnd- urreisa Kristjánsborgarhöll, er brunnið hafði. Þeim hefur þótt nær fyrir íslendinga að þeir legði fje fram í þá hallarbyggingu, en að komið væri upp húsi yfir íslenska þmgið. Palckhu* iunckenbergi stoð þaf sem Hótel íslaad sto& semiia. Skk- ert varð úr bví að bað væri keypt handa „þessum innrjettingum-' og lá svo mál það niðri um rúmlega liálfa ökl. Alþingishússsjóður Árið 1867 var á AJþingi sett nefnd til þess að undirbúa hátíða- höld í tilefni af 1000 ára minningu íslandsbygðar 1874. í nefndina voru kosnir þeir Hilmar Finsen, Pjetur biskup Pjetursson, Jón Pjetursson yfirdómari, Árni Thor- steinsson landfógeti og Jón Guð- mundsson ritstjóri. Nefndin sendi áskorun til allra landsmanna um að leggja fram fje til þess að hægt yrði að reisa alþingishús úr íslenskum steini „og skyldi þar á sett mynd Ingólfs Arn- arsonar." Skyldi þetta hús vera minnismerki er þjóðin reisti sjer á þessum merku tímamótum. En undirtektir landsmanna urðu dauf- ar. Aftur á móti varð norski tón- snillingurinn Ole Bull svo hrifinn af Jiugmyndinni, að liann sendi .20 sterlingspunda gjöf í byggingar- sjóðinn. Árið 1870 scndi þjóðhátíðarnefnd út nýjaáskorun. Var hún stíluð til alþingismanna og skorað á þá að vinna ötullega að fjársöfnun, hvern í sínu kjördæmi. En það mun hafa farið á sömu leið og áður, að mcnn daufheyrðust við því. ! rv — - k _««-_ . tjT«,.\ tingar Árið 137o var gerð mikil breyt- tng á æðstu uml.odsstjóriiiiini inn- .julands (akv. IjomuigJcgri tilakip- iin ¦!. 111..! 187',!). í stað stiftaml nianns koni uú landshöfðingi, ug var Hilmar Finsen veitt sú staða. Suðuramt og Vesturamt var sam- einað og varð Bergur Thorberg amtmaður, og settist að í Reykja- vík. Mikil óánægja varð út aí þessu og rjeðist bUiðiÓ ..Gongu-HróJfur" hastailega a íandshaíðmgja og fylgdu því að mah>ja ýinsir stúd- entar og skólapiltaf. Hilraar Fin- sen tók við embactt 1. apríl. £n þá um morguninn snemma sást á fánastönginni fyrir framan lands- liöíðingjabústaðinn, dula nokkur blaktandi og var á hana letrað: „Niður með landshöfðingjann." — Víða liöfðu og verið límd á hús blöð með sömu áletrun. Út af öllu þessu urðu mikíl málaferli. Höfð- aði landshöfðingi þrjú mál á hend- ur Jóni Ólafssyni ritstjóra „Göngu- Hrólfs" og fekk hann svo þunga dóma, að hann sá sinn kost vænst- an að hverfa af landi burt. Eftir það hjaðnaði þessi órói. Árið cftir fekk ísland stjórnar- skrána og 1875 kom i'yrsta löggjaf- arþingið saman í Reykjavík. Það voru merk tímamót í sögu íslands. Og þótt hið fyrsta löggjafarþing haíi máske ekki verið afkastamik- ið, þá markaði það þó stefnuna í sjálfsbjargarviðleitni þjóðarinnar með því að samþykkja lög um stofnun læknaskóla í Reykjavík. Á öðru löggjaíarþirigirtu, sem liáð var 1877, var samþykt að verja 25.000 króna til þess að kaupa bóka- safn og Iiandritasafn Jóns Sigurðs- sonar forseta, og má það einnig teljast merkileg ráðstöfun, sem vjer kunnum nú ekki að þakka að verðleikum. Ákveðið að reisa Alþíngishús Svo var það á þriðja löggjaíar- þingirtu að samþykt var að skora á stjórmna: „að á fjárhagsti-ma- liilinu 1830—81 sje bygt frús handa AJþingi og söfnum landsms, og að >H'AX sje neínd aí 5 þnigmönnuin,er :;t,)brnin leiti álits hjá milli þinga, um tilliögun og byggingu húss- ins". Siðan setti Alþing í fjárlög 100 þús. króna fjárveitingu til hús- byggingarinnar. Þegar konungur hafði staðfest fjárlögin í'ól stjórnin l'judshöfðmgja að sjá uin að húsið ywS reist, og skyídi hann íiata i ráðuin ir-sð sjer þá 5 rnen», sr Ai- bing hafði útnefnt til þess, e» bað voru þeir Bergur Thorberg amt-

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.