Lesbók Morgunblaðsins - 12.10.1952, Blaðsíða 3

Lesbók Morgunblaðsins - 12.10.1952, Blaðsíða 3
LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 487 eldhættu — í landbúnaði, í verk- smiðjum og á heimilunum. Margar kvikmyndir haí'a verið gerðar um danskan iðnað — fram- leiðslu á pappír, postulíni, hús- gögnum, skartgripum og mörgum öðrum varningi. Gerðar hafa verið kvikmyndir um félagsmálastofnan- ir, sem sýna skattgreiðandanum til hvers peningum hans er varið — í skólunum, leikvöllunum, sjúkra- húsunum, gamalmennahælunum og þess háttar stofnunum. Þær voru tengdar í heils-kvölds kvikmynd, sem heitir „Fyrir framtíð fólksins". Síðar var gerð svipuð stórmynd, sem var eingöngu ætluð til sýn- ingar utanlands og með enskum skýringum — hún heitir „Social Danmark". Þá hafa verið gerðar kvikmyndir um vísindaleg efni — t. d. um sér- staka uppskurði; þær eru ekki sýndar almenningi. Gerðar hafa verið kvikmyndir háifgildis sögu- legs eðhs um sérstakar handiðnir, sem eru að deya út, svo sem fram- lciðslu svörtu leirpottanna frá Jót- landi, sem byggist á tækni, sem ef til vill er mörg þúsund ára gömul. Nú er svo komið, að aðeins ein ein- asta gömul kona í Danmörku kann að gera þessa potta. Auðvitað haía verið gerðar sér- stakar skólakvikmyndir til notkun- ar við kennslu. En samtímis hafa einnig vcrið gerðar einstakar barnamyndir ætlaðar fyrir ung börn. Á slíkum kvikmyndum er mikill skortur í öllum löndum. Þcss má einnig geta, að Danir eiga elzta kvikmyndasafn í heimi — stofnað 1914 — þar sem eru geymdar kvikmyndir af löngu látnu stórmcnni, svo sem Georg Brandes rithöfundi og Olaf Poul- sen leikara. Þetta eru einungis stuttar, íxumstæðar leiftunnyndir — en nú cr haldið áfram kvik- myndatökum íyrir safnið með full- komnustu nýtízku tækjum. Þannig tókst okkur að gera mikla kvik- mynd um skáldið Johannes V. Jen- sen, áður en hann dó, og við höf- um gert aðra stórmynd um málar- ann Willumsen. En þar að auki geymum við kvikmyndir af beztu leikurum okkar og leikkonum í sérstæðustu hlutverkum þeirra. Hvernig myndirnar eru gerðar Ég hef hér einungis drepið á ör- fáar af mörg hundruð stórum og smáum kvikmyndum, sem Dansk Kulturfilm hefur gert síðan 1939. Eða réttara sagt — hefur látið gera. Dansk Kulturfilm er ekki kvik- myndatöku fyrirtæki. Stofnunin starfar með þeim hætti, að einstök- um einka-kvikmyndafélögum eru fengin til úrlausnar þau verkefni, sem valin hafa verið til kvikmynd- unar. Oftast nær er það þó kvik- myndastjórinn, sem tekur að sér verkið — og hann getur síðan, eftir því sem honum þóknast, valið um það, hvaða kvikmyndafélag geri myndina, og líka um það, hvaða kvikmyndatökumaður eigi að taka hana. Nú orðið gegnir sami maður aldrei bæði hlutverki kvikmynda- stjórans og kvikmyndatökumanns- ins. Dansk Kulturfilm setur kvik- myndastjórann síðan í samband við sórfræðinga í þeirri grein, sem myndin á að fjalla um. Við gerð sögulegrar kvikmyndar kynna starfsmenn þjóðgripasafnsins sér vendilega handritið — eftir að hafa séð fyrir efni til myndarinnar — og sérfræðingar safnsins, eða aðrir sérfróðir menn, hafa yfirumsjón með skýringum með myndínni. — Áður en lokið er að búa myndina undir afritun er hún enn á ný sýnd sérfræðingunum, sem þuría að leggja blessun sína yi'ir árangur- inn. Of t þarf margra mánaða undir- búhingsathuganir og störf áður en hægt ex að hefja upptöku kvik- myndar, sem kannske tckur 8—10 mínútur að sýna. ísland ma ekki dragast aftur i'ir Heimildarkvikmyndin er þýðing- armikið vcpn til sóknar og varnar í þjóðlegri menningu. Og þess vegna hefur hún skotið rótum, og náð meiri og minni áhrifum í öll- um menntuðum þjóðfélögum. En ekki hér á íslandi. Hér standa stofnar kvikmyndalistarinnar grannir og strjálir. Mjög fáar heim- ildarkvikmyndir hafa verið teknar á íslandi, og einungis einstöku þeirra hefur reynzt unnt að sýna erlendis. í hinum víðtæku alþjóða- samtökum menningarkvikmynda- framleiðanda, sem stofnuð voru 1947 _ The Worlcl Union of Docu- mentary — er nafn Islands óþekkt. Á hinum mörgu Stórhátíðum þess- ara samtaka — kvikmyndaþingum með sýningum heimildarkvik- rrrynda — sem hafa verið haldin í Englandi, Frakklandi, Tékkosló- vakíu, Belgíu og flciri ióndum, hef- ur cngin íslenzk kvikmynd vcrið til sýnis. ísland, sem gnæfir svo hátt á bókmenntasviðum, ætti ckki að dragast svo mjög aftur úr, þcgar til skjalanna kemur ný tækni til miðl- unar á menningu. En það cr stað- rcynd, að ísland hcfur dregizt aftur úr. og ekki cinungis aftur úr stór- veldunum, heldur cinnig aftur úr ýmsum hinna smærri. Aðalástæðan til þcssa hekl ég að sc bcinlínis ókunnugleiki. Ekki hjá cinstaklingum, ckki hcldur hjá ein- stökum ríkisstofnunum, hcldur hjá þjóðinni sjálfri, íslendingar gera sér ekki grein fyrir hvcrs þeir fara á mis, og þess vegna óskar þjóðin heldur ekki cftir því, að slíkar myndir verði frarnleiddar. Komi menn hins vegar auga á býðingu heimildarkvikmyndarinnar — ef þeir byrja a8 gera sér ljóst, að hér \

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.