Lesbók Morgunblaðsins - 02.02.1958, Blaðsíða 11

Lesbók Morgunblaðsins - 02.02.1958, Blaðsíða 11
LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 43 Smásagan FJÖLKYNNGI HÖFUNDUR þessarar sögu, J. Allan Dunn, var fyrsti hvíti mað- urinn, sem lagði leið sína til innhéraða Nýu Gíneu. Það var laust eftir seinustu aldamót og hann fór þangað til þess að kynnast þeim pjóðflokkum, sem þar búa. Hann hefir skrifað þjóðsögur frá Polynesiu og Melanesíu, einkum um það er varðar fjölkyngi og mannát og þá siði, er því fylgja. Hann ferðaðist nijög víða sem landkönnuður kaupsýslumaður, fréttaritari, og hefir ritað fjöl- margar bækur. Þessi saga, er hér birtist, er sönn. LIPELIPE var fyrrum ein af þessum afskekktu eyum í Kyrrahafi, eða áður en hin stóru félög boluðu okkur burt, lausakaupmönnunum, sem komum þangað einu sinni á ári til þess að selja plötutóbak, niðursoðinn lax, hundakex og annað þvílíkt, en fá í staðinn kópra, perluskeljar og hákarlsugga. Lipelipe er hreinasta paradís, þegar ekki rignir, en það getur nú-vel verið að líka hafi rignt í paradís. Á þessum afskekktu eyum höfðu kaupmenn sezt að og höfðu oft eigið skip í förum. í landi setm þeir upp búð og höfðu þar vöruskipti við frum- byggjana, keyptu af þeim kópra og perluskeljar, en létu þá fá í staðinn alls konar skran hvítra manna, sem gekk í augun á þeim. Svo þegar skipin komu með vörur sínar, var þessi inn- lendi varningur fluttur um borð, en búðin fyllt af nýum vörum. Gátu kaupmenn grætt vel á þessari vöru- skiptaverslun. Einmanalegt var líf kaupmanna þarna, enda hneigðust þeir oft til drykkjuskapar og sumir tóku upp líf- erni og háttu eyaskeggja. Aðrir reyndu að komast þaðan, þegar þeir þóttusc hafa grætt nóg, en alla ævi eftir það lét brimniðurinn og vindhvinurinn 1 pálmunum í eyrum þeirra og sálar- lífi. A Lipelipe hafði verið skozkur kaup- maður, sem hét Watson, harðneskju- karl, sem kúgaði eyarskeggja til þess að fylla vöruskemmu sína, enda þótt latir væri. Hann var bezti karl, Wat- son, enda þótt hann væri farinn að drekka nokkuð mikið út úr leiðindum, og tæki óaflátanlega í nefið. Hann vat með mikið grátt skegg, og það var svo fullt af tóbaki, að þegar maður hafði hann áveðurs, þá hlaut maður að hnerra. Eg vissi að hann kvaldist af heim- þrá. Hann var gjörsamlega frábitinn kvenfólki, og þarna átti hann enga kunningja. En hann hafði grætt, og þess vegna kom mér það ekki á óvart er eg frétti það, að hann hefði komizt í skip til Sydney og ætlaði þaðan heim til Glasgow. En eg var hissa á þvi að sjá mann þann, er keypt hafði verslunina af honum. Hann hét Walker — Arthur Walker og var frá Sydney. Hann var stuttur og digur, löðurmenni til sálar og líkama, með grængrá augu, sem alltaf virtust vera að leita eftir vinfengi annarra og skilningi á því, sem hann gat ekki skilið. Hann var hinn allra ólíklegasti maður til þess að taka við af Watson, og til þess að geta rækt þetta starf. Hann sagði mér að hann hefði átt „sjoppu" í Sydney, þar sem hann seldi krökkum sælgæti, leikföng og stíla- bækur. Konan hans dó og lét eftir sig peninga, sem hún hafði erft, en þriðjungurinn af þeim fór í útfarar- kostnað. Það var einhver órói í sál Walkers, líklega arfur frá einhverjum ævin- týramanni langt fram í ættir. Annars hefði hann ekki tekið upp á því að fara til Lipelipe. Hann dreymdi um ástarævintýr og að verða kóngur þarna á eynni. Konan hafði alltaf kúgað hann, en þegar hún hrökk upp af, ætl- aði hann að láta drauma sína rætast og fór því til Lipelipe. Það er ekki allt undir því komið að menn séu stórir og gjörfulegir þarna á Kyrrahafseyum. „Mana" er það sem allt veltur á. „Mana" er vilja- kraftur mannsins, sálarþrek hans, hæfileiki hans til þess að stjórna sér og öðrum, með öðrum orðum fjöl- kynngi hans. Kraftur ijölkynnginnar liggur aðal- lega í því á Suðurhafseyjum, eins og annars staðar, að menn óttast það, sem þeir skilja ekki. Og þarna er það „mana" hvítra manna, eða „papalangi" sem er talin öflugust, jafnvel fremri en fjölkynngi „tahunga", eða inn- fæddra galdramanna. Það er gott að grípa til þessa, þótt það sé ekki annað en blekking, því að blekking getur verið góð í höndum þeirra manna, sem með kunna að fara. í Nýu Gíneu hefi eg leikið það, að setja niður tvo „tabu"-staura með nokkru millibili, vefja þá með bréf- ræmum og tuskum, þylja yfir þeim einhverja meiningarleysu, draga svo línu milli þeirra og mana óvinveitta villimenn til þess að ganga yfir lín- una. Þeir þorðu það ekki. Þeir vissu ekki hvað ske kynni ef þeir gerðu það. Og þetta bjargaði mér. En ef einhver hvítur maður beitir lélegu „mana", þá gerir hann óleik öllum þeim, sem á eftir koma. Það var menningarbragur á Lipelipe á yfirborðinu. Eyarskeggjar voru ósköp elskulegir í viðmóti, gestrisnir, hóg- værir og latir. En rétt undir þessum menningargljáa lágu hinar frumstæðu hvatir, erfðar frá feðrunum, sem söfn- uðu mannahausum, fórnuðu föngum á hinn grimmilegasta hátt, og ráku misk- unnarlausar blóðhefndir. „Mana" Walkers var mjög léleg. Þegar eg hitti hann fyrst, voru eyar- skeggjar farnir að leika á hann og pretta hann. Þeir fengu vörur að láni í búðinni, en svikust um að greiða þær. Vöruskemma hans var ekki nema hálf af kópra og hún var illa verkuð og mygluð. Og perluskeljarnar voru sama sem ekki neitt. Eg talaði alvarlega við hann, sagði honum að hann yrði að taka rögg á sig og beita eyarskeggja hörðu. Hann fellst á það. Rétt áður en eg fór, sagði hann við mig: „Væri það ekki betra fyrir mig að fá mér konu?" Hann hafði þá þegar fengið augastað á henni og það hafði kviknað í honum. Eg sá það í augum hans; það var eitt- hvað svipað og eg hefi séð í uppsprettu- pollum, sem iða og skipta litum, án þess að neinir gárar sé á yfirborðinu. „Jú, ef þú nærð í rétta konu", sagði eg. Eg sá hana árið eftir. Hún var ekki rétt kona handa Walker. Þau hæfðu hvort öðru álíka vel og kanína og kálfur. Hún var fögur. Hún hét Pinao, en það þýðir drekafluga, og var frá næstu ey. Ekki vissi eg hve dýrt hann hafði keypt hana, en hún hefir hlotið að vera dýr. A Suðurhafseyum heitir

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.