Lesbók Morgunblaðsins - 31.01.1965, Blaðsíða 5

Lesbók Morgunblaðsins - 31.01.1965, Blaðsíða 5
Það bar meðal annars til tíöinda i menningarlífi licfuðstaðarins fyr- ir síðustu áramót, að eitt virðu- legasta kvikmyndáhús borgarinn- ar, Háskólábíó, eign œðstu mennta stofnunar landsint lét sér sæma að stórskemma forvitnilega og á marg an hátt merkilega kvikmynd með því aö kliwa úr henni tvö atriði sem skivtu meginmáli tU skilnings á persónunni sem um var fjallað, ' Arabíu-Lawrence. Kvikmyndagagn rýnandi Morgunblaðsins, Pétur Ólafsson, krafðist skýringa á þess- ari óhœfu, en þær hafa ekki komið fram, svo mér cé kunnugt, og er leitt til þess að vita að menningar- legt siöleysi af þessu tagi skuli við qangast undir handarjaðri Háskóla Islands. Það hefur floqið fyrir, að atrið- in tvö hafi verið klivvt úr mynd- inni, svo að hœgt væri að lœkka aldurstakmark sýningargesta ni&ur % 12 ár, og er sú skýring ekki ó- sennileg, þó ömurleg sé. En slíka skýringu táka íslenzkir kvikmynda húsgestir vonandi ekki gilda, eink- anlega þegar haft er í huga, að kvikmyndaeftirlitið eða forráða- menn kvikmyndahúsa hafa fráleitt nokkra heimild frá framleiðendum kvikmynda til að breyta verkum þeirra að eigin qeðþótta eða vinna á þeim skemmdarverk. JSg veit ekki betur en hugverk eða listaverk njóti lögvernd ar, og hvorki hafa bóksálar né bókaverðir neina heim- ild til að rífa burt kafla úr bókum sem þeim hefur verið faliö aö selja eða lána. Og ekki veit ég til að listaverkasalar eða forráðamenn listasafna hafi heim- ild til að hrófla við þeim verkum sem þeir fá til sölu eða sýninga. Eiga ekki framleiðendur kvik- mynda sama rétt á vernd gegn vandalisma gróðahyggjunnar eins og aðrir skapendur listaverkat Það er ekki einungis frekleg móðgun við framleiðendurna aö hantéra verk þeirra eins og ráða- menn Háskólábíós hafa leyft sér aö gera í gróð^skyni, heldur lýsir það einnig raunalegum hundingja- hœtti og Htilsvirðingu við reykvíska kvikmyndáhúsgesti að bjóða þeim uvv á afskrœmdar eða sundurkliwtar myndir. Það eru bein vörusvik. og mœtti málið víst gjarna ganga til Neytendasam- takanna úr því hlutaðeigandi aðilj- ar treystast ekki til að skýra at- hœfi sitt eða bera í bœtifláka fyrir sig! Hitt kórönar svo vitleysuna i þessum málum hérlendis, að á sama tíma og nokkrar kvikmyndir (aðállega góðar) eru stórskemmd- ar með fáránlequm klivpingum til að gera þœr a&gengilegri hálfstálv- uðum unglingum. virðist lítið sem ekkert eftirlit vera með aðsókn barna að svœvnustu glæva- og klám-kvikmynd'um sem t orði kveðnu eru „bannaöar börnum innan 16 ára". Vœri islenzka kvikmyndaeftirlit- inu ekki sœmra að huga nánar að framkvœmd þeirra forboða, sem það setur, en dútla við að skemma góðar kvikmyndir þá sjaldan þœr berast til landsins? s-a-m 4. tbl. 1965. Eddurnar njúta vinsæida í SvíÞjóð Poul P. M. Pedersen ræðir við prófessor Björn Collinder í Uppsölum. E kki alls fyrir löngu kom Edduþýðing Björns Collinders út í þriðju útgáfu. — Já, segir prófessorinn, nú er hún komin út í 15.000 eintökum á sjö árum. Það bendir til þess, að Svíar kunní að meta kve -"- í. — Hvernig stóð á því, að þér, sem eruð sérfræðingur í finnskum og lappnestkum tungumálum og hafið þýtt Kalevala, skylduð fara að þýða forníslenzk ljóð að auki? — Jú, þegar ég var orðinn srú- dent, fékk ég löngun til að leggja stund á forníslenzkt mál og bók- menntir. Á þessu sviði voru þá ekki eins góðir kennslukraftar hér við Uppsalaháskóla, og síðar varð. Ég ákvað að læra hjá Finni Jóns- syni prófessor í Kaupmannahöfn. Hann var íslendingur og auk þess mjög vandvirkur vísindamaður. Hann hafði mikil áhrif á síðasta námsár mitt. Józk gestrisni — Hvernig líkaði yður í Damimörku? — Bkki nema vel. í háskólanum kynntist ég öðrum ísjendingi, sem síðar varð eftirmaður Finns Jóns- sonar, Jóni Helgasyni prófessar. Hann var þa mjög ungur. Við urðuim beztu kunningjar. Þegar hann lörugu síðar gaf út kvæðasaiín á íslanzku — ágæta bók — hafði ég þá ánæigju að fá hana. Svo tók ég licentiatspróf í Uppsölum árið 1920 í norræraum málum. — Fóruð þér ©kki neitt út fyrir Kaupmannahöfn á þessu námsárL — Jú, víst gerði ég það. Tvisvar gekk ég um Jótland þvert — frá Kattegat til Norðursjávar; í annað skiptið lögðum við upp fná Árósum, en í_ hitt skiptið lá leiðin nokkru norðar. Eg kom líka í Rebildhólana. Þessar ferðir fór ég með dönskum námsfé- lög'uim, m.a. velþekktum kennara, sem síðar varð, við menntaskólann í Aaben- raa, Jens Klinklby, lektor. Ég gtleymi aldrei gestrisninni, sem við áttum að mseta hjá józfcuim bændum, og þeir spurðu okkur, hverjir við værum, hvað an við kæmium oig hvert við ætluðum. Margir þeirra voru vel lesnir, og af þvi varð ég hrifinn; einn sjálfseignar- bóndi gat farið með langt sænsikt kvæði utanbókar; það var eftir Carl Snoilsky — og þetta var eins og ki-ydd á breiðvaxna hæðalandslagið á Jót- landi. — Og s>vo var farið til Uppsala og í embættisprófið, 1920? — Já, en það er meira að segja frá Danmörku. Þegar Suður-Jólianid sam- einaðist Danmörku 1920, var ég á ferð hjoiandi í hálfsmánaðar tíma. Ég sá á stuttu færi Kristján konunig X ríða yfir gömlu landamærin á hvita hest- inuim. Mér fannst svona sögulegur við- buirður eiga skilið, uð minnzt væri á hann í sænskum blöðuim. Ég var þairna miönskum tökuorðum i þessum málumv og tók að legigja stund á þau árið 1921. Svo tók ég doktorspróf 1929 og varð dósent, en fjórum árum síðar prófess- or. — Þér hafið afkastað miklu! — Ég hafði ánaégju af því og hef enn. — Hvenær þýdduð þér Kalevala á sænsfcu? — Þýðingin kom út 1948. Ég var eitt ár með hana. Slífct verður helzt að íjuka við í einum spretti. Svo lauk ég við fornenska kvæðið BjóMsfcviðu, 1954. Þrem árum síðar k/c»m svo Eddan út og ári síðar — þ.e. 1958 — Snorra- Edda, sem er einskonar bragfræði svo Björn Collinder í vinnuherbergi sínu í Uppsölum. eini sænsfci fréttaritarinn. Og ég kom víða í þessuim fagra landshluita; m.a. hitti ég H.P. Hansen-Nörmnölle og átti viðtal við hann. Ég gleymi aldrei stemningunni, sem parna ríkti um þess ar mundir .... samhugur og gleði .... Jú, ég þakki talsvert til í Danmönku, enda þóbt ég hafi efcki verið þar síðan nema á snöggri ferð... Já, og þetta sama ár tók ég sem sagt embættispróf í norrænum tungum hér í Uppsölum. — En háskólastarf yðar varð mest í finnsku og lappnesku? — Já, ég fékk fljótt álhuga á ger- sem kunnugt er. En hið mikla kvæða- safn, sem gengur undir Eddu-nafniniu, er eins og áður .er sagt nýlega komiS út í þriðju útgáfu — ódýrri útgáfu, en þó fallegri. Á ísiand eftie — Hafið þér þýtt fleiri heimsfræg skáldverk? — Já, grísk leikrit eftir Evrípídes og Sófókles úr giisku og átta leikrit eftir Shakespeare. — Hafið þér ferðazt miikið? •LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 5

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.