Lesbók Morgunblaðsins - 19.06.1966, Blaðsíða 15

Lesbók Morgunblaðsins - 19.06.1966, Blaðsíða 15
hvernig Baldwin mundi orða boðskap- inn — „Samþykkið þér, að konungur gangi að eiga konu, sem á tvo eigin- menn á lífi eða mælið þér með því, að hann segi af sér?" Hver sá, er þekkti nokkuð til samveldislandanna, gat sagt sér sjálfur, að „afsögn" yrði svarið. Ég lagði á það áherzlu við konung, að engin von gæti verið um að afla hugmyndinni um morganatiskt hjóna- band fylgis nema með vandlegum und- irbúningi og ísmeygilegum áróðri. Ég benti honum einnig á, að hann hefði rétt til að senda út sína eigin spurningu, með sínu eigin orðalagi og á þann hátt, sem honum kæmi bezt sjálfum. Hann væri ekkert skyldugur til að láta Baldwin leggja fram spurn- inguna fyrir hans hönd, og á þann hátt, að svörin hlytu að verða konungi óhag- stæð. En væri ávarpið til samveldis- landanna ekki tafarlaust stöðvað, mundu einir 75 ráðherrar vita um fyrirætlanir konungs, og svo stór hópur gæti ekki þagað yfir slíku leyndarmáli. Þá yrði það heyrinkunnugt, að rík- isstjórnin hefði neitað konungi um leyfi til að ganga að eiga þá konu, sem hug- ur hans girntist, og þá væri siðferði- lega óhugsandi fyrir hann að sitja kyrr í hásætinu, orðinn minni maður, sem hefði yfirgefið konuefni sitt. Konungur skildi þetta allt saman — en hafðist ekki að. Þegar hann spurði Baldwin um svör samveldislandanna, fékk hann það svar, að þau væru ekki öll komin enn, en yfirleitt væru þau óhagstæð. Ástralia, þar sem Joseph A. Lyons var forsætisráðherra, hafði sent sérlega íjandsamlegt svar, og Baldwin lét ekki dragast að sýna konungi það svar — en engin önnur. Hins vegar minntist hann ekkert á evar Nýja-Sjálands. M. J. Savage, for- sætisráðherra, var rómversk-kaþólskur, engu síður en Lyons, en hann hafði lát- ið hjá líða að láta í ljós neina sérstaka andstöðu við morganatiska hjónabandið. Baldwin flýtti sér því að tryggja sér svar, sem ætti betur við hans eigin óskir. Átt var viðtal við nýsjálenzkan ráðherra, staddan í London, og hann var beðinn um svar, sem væri kon- ungi fjandsamlegt. Niðurlag næst. SVIPMYND Framhald af bls. 2 T erkum Becketts hefur alla tíð verið bölvað og formælt á kröftugan hátt. Þegar „Waiting for Godot" var leikið í Lundúnum árið 1955, stóð eirt- hver upp á hverri einustu leiksýningu til þess að mótmæla. Umrenningarnir, tómleikinn, orðaleikirnir, — þetta var of mikið fyrir suma. Fúllyndir og skítugir flækingar og umrenningar, uppgefnir andlega og líkamlega og á yztu nöf mannlegrar tilveru, hafa hundelt orðstír Becketts frá því að „Godot" var fyrst sýndur, og þeir virðast taka einkennilega mikið á tilfinningalíf margra áhorfenda, sem þola þá bókstaflega ekki. Fyrstu kynni hans af sálarlífi landshornamanna Og fiakkara voru annars með óhugnanleg- um hætti. Fyrir mjög mörgum árum var Beckett eitt sinn á gangi eftir Boulevard Montparnasse. Vissi hann þá ekki fyrri til en vesalingur einn hijóp skyndilega aftan að honum og stakk hann með hnifi i bakið. Hnifurinn risti i gegnum annað lungað, og munaði mjóu, að þetta yrði bani Becketts. Þegar hann fór af sjúkrahúsinu, gerði hann sér ferð í fangelsið, þar sem umrenn- ingurinn sat, og spurði, hvers vegna hann hefði ráðizt á sig. Flækingurinn baðst afsökunar, en hann vissi alls ekki af hverju. Þetta fékk Beckett ærinnar umhugs- unar, og í leikritum sínum klifar hann æ ofan í æ á þess konar tilgangsleysi. Hann reynir með því að komast að ínnsta kjarna mannlegrar tilveru. Þetta er sársaukafull skurðaðgerð, sem virð- ist framin i örvæntingu, en er það ef til vill ekki. I áðurnefndu afmælisriti er að finna ýmsa vitnisburði fólks um það, hve hann getur haft hlý og sterk áhrif á menn við fyrstu kynni, svo að þeir verða ævilangir vinir hans upp frá því. Þegar hann dregur sig út úr skel sinni, er sem geisli af honum hlýja, alúð, næmur skilningur og ótrúlegur lær- dómur, sem hann miðlar öðrum af án nokkurs hroka eða tilgerðar. George Devine, sem lézt í janúar síðastliðnum, kveður svo sterkt að orði að kalla fyrstu kynni sín af Beckett mestu lífsreynslu ævi sinnar, þótt lítið virðist í raun- inni hafa gerzt. Þeir hittust í íbúð Becketts í París, sátu andspænis hvor öðrum í hálftíma, töluðu og drukku whisky. „A þessum hálftíma fannst mér ég vera í snertingu við alla megin- strauma evrópskrar hugsunar og bók- mennta frá dögum Dantes og fram á vora tíma". R, Litverk Becketts verða æ styttri. Síðasta saga hans, sem prentuð hefur verið, er ekki nema átta blaðsíður. Meira var ekki eftir, þegar hann hafði þjappað saman því helzta úr lengri sögu, senv hann skrifaði fyrst. Sagan heitir „Imagination Dead Imagine" (lmyndunaraflið dautt, ímyndið ykkur — eða — imyndunin dauð, að ímynda sér). Nú í sumar sýnir brezka BBC-sjón- 19. júní 1966 varpið nýtt leikrit, sem hann skrifaði sérstaklega fyrir sjónvarpið. Þetta er tuttugu mínútna sjónleikur, sem hann nema ein sýnileg persóna, sem Jack refnir „Eh Joe", og í honum er ekki MacGowan leikur. Hann situr þögull á rúmstokknum og hugsar, en nöldr- andi rödd Sian Phillips truflar hugs- anagang hans annað veifið. Þar eð hann getur ekki losnað við hana úr huga sín- um, heldur hún áfram að sífra, unz hann er kominn að því að bugast. Þetta er ásækin martröð, eins og allir eru farnir að búast við í leikritum Beck- etts, en ekki kunna allir að meta það enn. Beckett hefur sífellt skorið niður allan „raunveruleika" í verkum sínum. I Molloy og Malone deyr tilheyra per- sónurnar að einhverju leyti þessum. beimi, eða svo virðist, en í síðasta hVuta „trílógíunnar", Hinn ónefnanlegi (The Unnamable), er hinn nafnlausi ekki annað en talandi munnur, og í „Text- es pour rien" og „Eh Joe" talar rödd- in enn, en er munnlaus. í\ uk þeirra skáldverka Becketta, sem minnzt hefur verið á hér að fram- an, má nefna (enskir titlar) skáldsög- urnar Murphy og Watt, leikritin All That Fall, End Game (eða endgame), Krapp's Last Tape, Embers og Happy Days, og kvæðabækurnar Whoroscope, Echo's Bones og Poems in English. Bókin um Proust og skáldskap hans heitir Proust. Þá hefur hann þýtt úr spænsku og gefið út á vegum Indiana University Press i Bandarikjunum bók- ina Mexican Anthology. Geta má þess að lokum dönskulesandi mönnum til fróðleiks, að nýlega eru komnar út í Danmörku tvær bækur eftir Beckett, „Den unævnelige" og „Hvordan det er", og hefur Uffe Harder þýtt báðar. -LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 15 \

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.