Lesbók Morgunblaðsins - 08.10.1967, Blaðsíða 15

Lesbók Morgunblaðsins - 08.10.1967, Blaðsíða 15
 i%fZ$T^3 li'^díBI ÍlÍllitf^i: Power, Politics & People, The Collec- ted Essays o£ C. Wright MUIs. Edited by Irving Louis Horowitz. Oxford Universi- ty Press. New York, 1967. 2.95. Irving Louis Horowitz, prófessor í þjóðfélagsfræði við Washington Uni- yersity og höfundur margra fræðibóka í grein sinni, hefur hér annazt útgáfu fjölmargra ritgerða eftir þjóðfélagsfræð- inginn C. Wright Mills. Ritgerðir þess- ar hafa áður birzt á víð og dreif í tíma- ritum. í formála gerir Horowitz skil lífi og starfi Mills og skilgreinir megin inntak hugmynda Mills um hlutverk Þjóðfélagsfræðinnar sem fræðigreinar. í þessum ritgerðum fjallar Mills um fjölmörg þjóðfélagsleg fyrirbrigði með áherslu á amerísku þjóðskipulagi, en hann hefur verið talinn einn fremsti gagnrýnir nútímans í þjóðfélagsfræðum. Hann er nú látinn en eftir hann liggja fjölmörg rit. C. Wright Mills: The Sociological Imagination. The Oxford University Press, New York, 1967. 1.75. Bók þessi eftir ameríska þjóðfélags- fræðinginn C. Wright Mills var áður gef- in út af sama forlagi árið 1959, en er nú endurprentuð í vasaútgáfu. Bók þessi er að stofni til fyrirlestrar sem höfundur flutti við Kaupmannahafnarháskóla ári'ð 1957. 1 bókinni gagnrýnir hann þá stefnu, er þjóðfélagsfræði sem fræði- grein hefur beinzt inn á. Hann telur m. a., að hún hafi fjarlægzt um of þann grundvöll, er hún raunverulega byggir á, þ. e. a. s. hið lífræna og starfræna þjóðfélag, manninn sjálfan og hegðun hans í þjóðfélaginu. Með því að ríg- binda þjóðfélagsfræði í kerfi, fjarlægist hún sjálft rannsóknarsvið sitt og geti því ekki gegnt hlutverki sínu. Hlutverk þjóðfélagsfræðinnar sé að gera allan almenning sififerðilega ábyrg- an; þekking án slíkrar ábyrgðar verði eingöngu tæki til að hjálpa hinum slyngari einstaklingi til að „komast áfram í lífinu", og gari upplýstri þjóðar- heild kleift að neyta valds í stað ábyrgra áhrifa. Hann telur, að þjóðfélagsfræðin hafi brugðizt því hlutverki sínu að þjálfa hvern þjóðfélagsþegn til ábyrgrar gagnrýni. „Mannleg samskipti eru því aðeins lýðræðisleg, að bæ'ði almenning- ur og forustumenn séu opnir og ábyrgir, og lýðræði er því aðeins framkvæman- legt, að þekkingin sé í tengslum við líf- rænt þjóðfélag." í lok bókarinnar er kafli sérstaklega ætlaður háskólastúdentum með ráðlegg- ingum um, hvernig þeir eigi að nálg- ast viðfangsefni sitt og ættu raunar fleiri en þeir að hafa gagn af. Þar leggur Mills áherzlu á vandvirkni í mál- flutningi, og nauðsyn þess a'ð einstakl- ingurinn og vandamál hans verði aldrei slitin úr tengslum við þjóðskipulagið í heild, eigi þjóðfélagsfræðin að geta gegnt hlutverki sínu. Þess vegna verður að fordæma kerfisbundna framsetningu ^. /vis^ir:-------- Qpgpi. VY\L c\ ^]*V^1j ©PIB COPENHAGíH og sérfræðilegt tungumál; skýrt og skilj- anlegt mál verði að haldast í hendur við vísindaleg vinnubrögð. RABB Framhald af bls. 16 mitt þessvegna er lítil þátttaka í ýmiskonar sporti, sem hægt er að iðka úti. Almennustu fylgi að fagna á laxveiðin, en margir stunda hana með viðlíka offorsi og vinnuna; þeytast óraleiðir fyrir stuttan tíma, aka dag og nótt og koma stundum þreyttir heim. Ef á annað borð eitthvað hefst upp úr þessu harðsvíraða kapp- hlaupi, þá er óhœtt að slá því föstu, að þaö er dýru verði keypt. Stund- um er jafnvel kostað til því sem dýrast er af öllu, andlegri og líkam- legri heilsu. Það er nógur tími til að hvíla sig, þegar maður er dauð- ur, heyrist stundum sagt, en því miður byrja menn að greiða gjaldið fyrir of mikið álag löngu áður en þeir eru dauðir. Það er kaldhœðni örlaganna, að það sem í upphafi átti að verða til að skapa hamingju, verdur síðar til að koma í veg fyr'vr hana og jafnvel til að myrða ham- ingjuna. Ég heyrði eitt sinn tvo af prestum höfuðstaðarins bera saman bœkur sínar um hjónaskilnaði og töldu þeir ,aS þreyta, sem leiddi af óhóflegu vinnuálagi ásamt með fjárhagsáhyggjum, væri ekki veiga- minni ástæða en framhjáhóld og drykkjuskapur. Islendingar hafa að minnsta kosti fram til þessa haldið því fram, að þeir vildu vera frjálsir til að gera það sem þeim sjálfum sýndist. En upp á síðkastið hafa alltof margir smíðað sér hlekki; ofið sér ófrelsi og neitað sér um þann munað að lifa mannsœmandi Ufi vegna þess að löngunin til að kom- ast í álnir yfirskyggir allt annað. En einstaklingarnir eru þó naum- ast einir í sökinni. Margir vinnu- veitendur keyra á eftir álaginu og telja sig lítið hafa að gera við það fólk í vinnu, sem ekki vill taka að sér að vinna frameftir kvöldinu. Gísli Sigurðsson. Framkv.stJ.: Ritstjórar: Ritstj. fltr.: Auglýsingar: Ritstjórn: Útgeíandi: Sigfús Jónssor. Sigurðui Bjarnason írá Vtgur. Matthias Johannessen. Eyjólfur Konráð Jónsson Gisli Sigurðsson Arm Garðar Knstmsson. Aðalstræti 6 Sími 22480. H.f Arvakur, líeykiavík 8. október 1967 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 15

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.