Lesbók Morgunblaðsins - 21.01.1968, Blaðsíða 13

skipshafnarinnar. Drukknuðu þrír
menn. Það voru Tómas Ólafsson hús-
maður á Arnarhóli, Hannes Hannesson
vinnumaður á Arnarhóli og Jón Eiríks-
son frá Lúnansholti.
1872, 13. júní. Þennan dag fóru þrjú
eða fleiri skip úr Vestmannaeyjum,
þar sem þau höfðu verið í kaupstaðar-
ferð. Fyrir einu var Guðni Magnússon
bóndi á Forsæti í Vestur-Landeyjum,
föðurbróðir Magnúsar Torfasonar
sýslumanns. Lögðu þeir út frá Eiðinu,
og settu upp segl þegar skammt var
komið frá landi. Snörp hviða kom í
seglin og hvolfdi skipinu. Fórust þar
tíu karlmenn og ein stúlka. Stinnings-
kaldi var á austan, en föllin munu hafa
verið föst. Meðal þeirra, sem fórust,
voru þessir menn: Brynjólfur Guð-
mundsson frá Strönd, Jón Jónsson frá
Strönd, Jón Jónsson ráðsmaður á Kálfs-
stöðum, Guðmundur Eiríksson piltur
frá sama bæ, Eileifur Hermannsson
vinnumaður á sama bæ, Geir Pálsson
piltur frá Eystra-Fíflholti, Jón Jónsson
frá Álfhólum og Guðmundur Nikulás-
son frá Eystra-Klasbarða.
1875, 12. apríl. Þann dag fórst í lend-
ingu sexæringur úr Vestur-Landeyjum
og með honum átta menn. Formaður
með skipið var Ingvar Runólfsson bóndi
í Hól. Bandamennirnir komust upp, en
hinir drukknúðu allir. Slysið vildi til
með þeim hætti, að seilarbandið var of
stutt, eða stjórinn, eins og það var
nefnt. Eyrarföllin drógu seilarnar til
sín og bátinn um leið, svo að banda-
mennirnir misstu böndin. Landsjórinn
kæfði síðan bátinn. Með Ingvari fórust:
Þorgils, 'sonur hans, 14 ára unglingur,
Guðmundur Bjarnason og Jón Einars-
son, vinnumenn hans, Ámi Helgason
bóndi á Grímsstöðum, Guðni og Jóhann
Sigurðssynir frá Ytri-Hól. Mér eru ó-
kunn nöfn hinna.
1879, 30. apríl. Þá fórst á Júli við
Landeyjasand Magnús Guðmundsson
bóndi á Búðarhóli, ásamt 10 mönnum.
Barst bátnum á á Austureyrarhálsinum,
á utasta falli. Var báturinn að koma
úr kaupstaðarferð í Eyjum, er hann
fórst þarna fyrir Kirkjulandssandi.
Meðal þeirra, sem fórust var Húni Sig-
urfinnsson frá Yzta-Bæliskoti undir
Eyjafjöllum, og Jórunn, systir Húna,
vinnukona í Vatnahjóleigu, Símon
Einarsson bóndi í Miðey, Guðmundur
Jónsson bóndi í Syðri-Vatnahjáleigu,
Guðmundur Ólafsson bóndi í Hólmahjá
leigu og Filippus Jónsson vinnumaður
í Búðarhólshjáleigu. Einnig fórst þarna
Guðrún Þórðardóttir, vinnukona í Mið-
ey.
1881, 5. apríl fórst sexróinn bátur
undan Vestur-Eyjafjöllum. Formaður
var Benedikt Andrésson bóndi í Efri-
Holtum, og stundaði hann sjó úr Vest-
mannaeyjum þessa vertíð. Austankaldi
var á þennan dag. Hlaðafli var undir
Landeyjasandi og sigldu skipin þaðan,
en náðu sum ekki nema Skerinu. Það-
an var síðan róið fyrir Klettinn. Bene-
dikt náði Faxaskeri, en þegar þeir
komu suður fyrir Klettsnef ætluðu þeir
að setja upp segl og sigla inn Víkina.
En í þeim svifum fyllti bátinn og
hvolfdi honum síðan. Öll skipshöfnin
fórst, ellefu að tölu. Var skipshöfnin
undan Eyjafjöllum og úr Landeyjum,
bændur og vinnumenn: Jón Guðmunds-
son frá Hemlu, Jón Ólafsson, Núpi,
Eyvindur Árnason, Núpi, Auðun Ein-
arsson bóndi, Núpi, Eiríkur Ólafsson
bóndi á Hól, Sveinn Jakobsson bóndi á
Dalskoti, Bjarni Gíslason vinnumaður
frá Fitjarmýri, Ketill Jónsson kvíhólma
og Páll Einarsson bóndi Vesturholtum.
Ókunnugt er um nafn á einum manni.
1884, 16. apríl. Þennan dag drukkn-
uðu tveir menn undir Eyjafjöllum í
lendingu.
1890, 19. maí. Þá hvolfdi skipi í lend-
ingu undir Austur-Eyjafjöllum. Atvik-
um er þannig lýst í bréfi að austan,
sem prentað er í Fjallkonunni: „Sjór
var dauður, en ofurlítið hornriðabrim
af austri. Skipið hreppti ólag í lend-
ingunni og hvolfdi því í brimgarðinum.
Bandamennirnir og þeir, sem utan
undir áttu að fara, sáu hvað verða
vildi og fleygðu sér í sjóinn, og skolaði
upp öllum, en hinir, sem undir árum
voru, urðu innan í skipinu. Neglunni
varð undir eins náð úr, en engin ráð
voru að lyfta skipinu upp, og höfðu
fjörutíu manns, sem utan um það
voru, engin ráð til þess, og ekki gátu
þeir heldur komið gati á það, því byrð-
ing er öll úr eik á skipum hér um
slóðir. Svo var sent til bæjar eftir
sleggju til að brjóta skipið, og fór til
þess meira en klukkutími. Þá náðust
tveir menn lifandi úr skutnum. Þeir
höfðu ekki geta brotið skipið, sem inni
voru, en töluðust lengi við. Þeir, sem
af komust, voru tíu, og var einn þeirra
formaðurinn, Vigfús Einarsson frá Hlíð.
Níu drukknuðu: Skæringur Árnason
frá Skarðshlíð, gamall bóndi og lengi
hreppstjóri, Sigurður Snjólfsson vinnu-
maður hans, Kjartan Jónsson frá
Drangshlíð (var um tíma í latínuskól-
anum), Bárður Pálsson frá Raufarfelli
og Ólafur, sonur hans, Gísli Guð-
mundsson frá Seljavöllum, ungur bóndi,
Jón Eyjólfsson, vinnumaður frá Hlíð,
Jón Jónsson bóndi frá Klömbru og
Einar Einarsso,n ungur maður frá Felli
í Mýrdal.“
1893, 25. marz og 26. apríl. Þessa
daga fórust tvö skip úr Landeyjum.
Slysunum er lýst í Fjallkonunni á þessa
leið:
„Skiptaparnir í Landeyjunum. Þaðan
hafa farizt tvö skip í vetur. Annað fórst
25. marz, í bezta veðri, og var sá dag-
ur annar sá blíðasti á vertíðinni, brim-
lítill sjór og hægur straumur, lítill
kaldi við austur, en smá og skipgjörn
bára. Þetta skip gekk til fiskjar úr Vest-
mannaeyjum og voru á því: Jón
Brandsson frá Hallgeirsey, formaður,
Jón Einarsson, aldraður bóndi frá Kára
gerði, Sigurður Gíslason bóndi frá
Oddakoti, Magnús Jónsson bóndi frá
sama bæ, Guðmundur Diðriksson
vinnumaður frá Bakka, Guðni Guð-
mundsson vinnumaður frá Skíðbakka-
hjáleigu, Sigurður Einarsson vinnumað-
ur frá Bryggjum, Jóhann Kristmunds-
on vinnumaður frá Úlfsstöðum, Guð-
mundur Ólafsson vinnumaður frá sama
bæ, Jóhann Þóroddsen vinnumaður frá
Úlfsstaðahjáleigu, Magnús Ólafsson
vinumaður frá Hólminum, Guðlaugur,
bróðir hans, vinnumaður frá sama bæ,
Guðmundur Sveinsson, vinnumaður frá
Vatnskoti, Páll Jónsson vinnumaður frá
Arnarhóli og Ólafur Einarsson, drengur
frá Hallgeirsey.
Flestir voru þessir menn á bezta
skeiði og allir nýtir í héraði sínu. Eft-
ir suma þeirra eru fyrirvinnulaus og
fátæk heimili, og uppgefin gamal-
menni, eftir fjórar syrgjandi ekkjur og
munaðarlaus börn. Þetta er fjórða skips
höfnin (að fjórum mönnum undantekn-
um), sem ískyggilegar orsakir hafa velt
í sjóinn úr Landeyjum á tuttugu árum
og formenn þeirra hafa verið Ingvar
frá Hól, Guðni frá Forsæti, Magnús frá
Búðarhóli og nú seinast Jón Brands-
son.
26. apríl fórst enn skip úr Landeyj-
um með fjórtán manns í fiskiróðri. For-
maður var Sigurður Þorbjörnsson frá
Kirkjulandshjáleigu. Hinir voru: Árni
Jónsson frá Lágafelli, Hjörtur Snjólfs-
son frá Álftarhóli, Magnús Magnússon
frá Vatnahjáleigu, Jón Guðmundsson
frá sama bæ, Magnús og Helgi Guð-
mundssynir frá Hólmahjáleigu og
Bakka, Guðmundur og Jón Þorsteins-
synir frá Rimakoti og Kirkjulandi, Finn
bogi Einarsson frá Bryggjum, Grímur
Þórðarson frá Norðurhjáleigu, Guð-
mundur frá Brúnum, Jón Ólafsson Páls
sonar frá Hvammi í Mýrdal og ónefnd-
ur bóndi frá Suður-Hvammi í Mýrdal.
Tuttugu og fjórir menn hafa alls
drukknað í vetur úr Landeyjum.“
Hinn ónefndi var Einar Þorsteinsson,
bóndi frá Syðra-Hvammi. Mýrdæling-
arnir voru á leið út í Eyjar og fengu
að fljóti menn.
1901, 16. maí. Þennan dag fórst sex-
æringur undan Fjöllunum með tuttugu
og sjö manns, nítján karlmönnum og
átta konum. Var skipið í kaupstaðar-
ferð á leið til Eyja, og sökk skammt
undan Klettsnefi. Einum manni var
bjargað, Páli Bárðarsyni. Náðist hann
af kjöl. Stinningsvindur var á austan
og liðug sigling. í smásævinu á Beina-
keldu gerði mikla ágjöf, svo ekki hafð-
ist undan að ausa. Skipið var of hlað-
ið og alltof seint gripið til þess að varpa
farangrinum fyrir borð. Þessir menn og
konur fórust: Björn Sigurðsson, formað-
urinn, frá Skarðshlíð, Magnús, bróðir
hans, Stefán Tómasson frá Rauðafelli,
Halldór Jón Stefánsson bóndi á Rauf-
arfelli, Finnur Sigurfinnsson frá Stóru-
Borg, Sigfús Jónsson á Lambafelli,
Steinn Guðmundsson frá Drangshlíð,
Sigurjón Bjarnason, skósmiður frá
Eystri-Skógum, Einar Einarsson bóndi á
Raufarfelli, Oddur Oddsson frá Ytri-
Skógum, Kort Hjörleifsson frá Berjanes
koti, Árni Runólfsson frá Yztabælis-
koti, Árni Sigurðsson frá Raufarfelli,
Bjarni Ingimundarson frá Raufarfelli,
Árni Björnsson frá Minni-Borg, Guð-
mundur Ólafsson frá Hrútafellskoti,
Guðmundur Jónsson vinnumaður frá
Leirum, Vilborg Brynjólfsdóttir frá
Sitjanda, Þuríður Bergsdóttir frá Skarðs
hlíð, Þóranna Sigurðardóttir frá Nýborg
í Vestmannaeyjum, Rannveig Gísladótt-
ir, vinnukona frá Skógum, Sveinbjörg
Þorsteinsdóttir frá Hrútafelli, Svein-
björg Sigurðardóttir frá Raufarfelli,
Guðný Bjarnardóttir frá Löndum í Vest
mannaeyjum og Anna Salómonsdóttir
vinnukona frá Eyvindarhólum.
Eins og áð líkum lætur þekktust
ekki fyrir aldamót neinar lífgunartil-
raunir, þegar sjóslys bar að höndum.
MIKILL fjöldi þeirra jafntefla, sem
ávallt tíðkaðist meira eða minna í
sterkum skákmótum, á ekki rót sína
að rekja til minnkandi baráttugleði.
Miklu frekar er ástæðan oft sú,
hversu skákmenn standa jafnir að
vígi. Hin gífurlega þekking í byrjun-
um orsakar oft, að menn tefla „sam-
kvæmt bókinni“ langt fram í mið-
taflið. Sífellt aukin sérþekking og
mikil .leikni í vörn gerizt æ tíðari
jafnvel meðal skákmanna sem ekki
telijast almennt til hinna beztu. Himir
fremistu stórmeistarar mæta því sí-
fellt harðari mótspyrnu sem reynir á
þá til hins ítrasta og knýr þá til að
leita að sífellt beittari vopnum til að
knýja fram vinning.
Hinn stórglæsilegi árangur Bents
Larsens á síðasta ári; hver sig-
urinn á fætur öðrum í hinum ýmsu
stórmótum, á Kúbu, Canada, Túnis
og Spáni, má einmit.t rekja til þess-
arar aðferðar hans: að koma andstæð-
ingnum á óvart.
Gott dæmi um þetta, er skák hans
við Taimanov frá Sovétríkjunum,
sem þeir tefldu í Havana á síðasta
ári. Ég sýni aðeins fyrstu leikina, en
síðan lokaþáttinn.
Hvítt: Mark Taimanov
Svart: Bent Larsen
Nimzo-indversk vörn.
1. d4 Rf6
2. c4 e€
3. Rc3 Bb4
Taimanov hefur skrifað tvær bæk-
ur um þesisa byrjun: Nimzo-ind-
verska vör.n. Svartur verður því að
hafa eitthvað sénstakt í pokahorninu
ef hann ætlar að koma andstæðingi
sínum á óvart. Þess má þó g.eta í
þessu samibandi, að núverandi skák-
meistari Reykjavíkur, Benóný Bene-
diktsson, tefldi við Taimanov er hann
va.r hér á ferð eitt sinn, og tókst
einnig að koma honum á óvart með
sínum leik og náði jafntefli!
4. e3 o—o
5. Bd3 c5
6. Rf3 d5
7. o—o Rc6
8. a3 dxc4
Þetta var þá leynivopn Larsens!
Hann tekur nú fyrsta sporið af al-
faraleið. Lang algengasta svarið er
8. — Bxc3.
9. Bxc4
Hin sálræna barátta er nú þegar
hafin og Taimanov eyddi nokkrum
tíma í þennan svarleik.
9. —- Ba5
Annar óvaentur leikur. Eftir 9. —
Bxc3 er komin upp algeng staða.
Þegar þannig er hörfað með biskup-
inn, stendur dr.-riddarinn venjulega
á d7. Larsen hefur tekizt að rugla
andstæðing sinn með nokkrum smá-
vægilegum hreytingum á leikjaröð
og knýr nú andstæðing sinn til að
finna lausnina við skákborðið í stað
þess að g.eta rifjað hama u.pp úr bók-
um sínum. Eftir 28 leiki var komin
upp þessi staða:
29. fxg6 hxg6
30. h5 gxh5
31. Hhl c4t
32. Kf4 Re7
33. Ba5 b6
34. Bxd7 bxa5
35. Ba4 Rg6t
36. Kf5 Hc5t
37. Kf6 Re5
38. Bb3 ? Kc8
var 38. Bdl.
39. Kg7 ? Rg4
40. Hdl Hg5t
41. Kh8 Rf6
42. Ba4f 43. Gefið. Ke7
21. janúar 1968
LESBÓK MOHGUNBLAÐSINS 13