Lesbók Morgunblaðsins - 15.09.1968, Blaðsíða 1

Lesbók Morgunblaðsins - 15.09.1968, Blaðsíða 1
ÍSLENSK NÚTÍMALJÓÐLIST 8. HLUTI EFTIR JÓHANN HJÁLMARSSON FYRSTA GREIN UM STEIN STEINARR ÁN TAKMARKS OG TILGAIMGS Steinn Steinarr Árið 1934 kveður eitt sérkennileg- asta ljóðskáld þessairar aldar sér hljóðs: Steinn Steinarr, skáldið sem viljandi og óviljandi varð tákn nýjunga í bók- menntum Þótt Steinn sé fyrir ýmissa hluta sakir hefðbundinn í viðhorfum sínum, er flestum tamt að líta á hann sem upphafsmann nútímaljóðagerðar á íslandi. Þetta er þó ekki að öllu leyti rétt afstaða. En Steinn er að minnsta kositi uppreisnarmaðurinn. Hann geng- ur lengra í leit sinni að nýjum veru- leik en nokkur annar. Skáldævi hans er sambæri'leg við listferil málara eins og Þorvalds Skúlasonar, sem gerist braut- ryðjandi nútímamálaralistar hérlendis, en þar skilur á milli þeirra, að Steinn leggur rækt við fleiri form en eitt í skáldskap sínum, en myndheimur Þor- valds verður æ einhliðari eftir að hann snýr baki við hinni ytri eftirlíkingu. Ef til vill samnar þessi samanburður ekki annað en það, að bókmenntirnair eru jafnan íhaldssamari en myndlistin. Fyrsta bók Steins, Rauður loginin brann, er skilgetið afkVæmi kreppuár- araia. Eins og Jóhannes úr Kötlum dreym ir skáldið um „nýjan heim, nýja menn- ingu", og eru þar komin sósíalistísk lífsviðhorf. En trú Steins á mannllegt vald er ekki jafn sterk og hjá Jóhann- esi. Hann leynir ekki vonbrigðum sín- um með hinn „hungraða verkalýð", sem „skilur ekki sína eigin afstöðu til óvina sinna". Þess vegna lætur hamn sér nægja vitundina um líf eftir dauðann: Ef til vill betra líf, ef til vill bjartara og miskunnsamara gagnvart fátœkum mönnum. (Úr Mold). En um leið er það ekki sagt, að ljóð Steins hafi ekki verið ski'lin „réttum" skilningi samkvæmt formúlu stjórnmála- baráttunnar á sinni tíð; um afstöðu hans er raunar ekki að villast. Rauður log- inn brann hefst á hvatningarljóði til öreigaæskunnar, sem á eftir því sem Steinn segir „allan heiminn að vinna". Og það er til marks um skáldskap Steins, að hann er einna lakastur þegar hann bregður sér í gervi vandlætarans og umbótamannsins. Hin einfalda lífs- mynd, sem okkur er kunn úr ljóðum Jóhannesar úr Kötlum, á ekki við Stein. Aftur á móti áfcti háðið eftir að verða hans bitrasta vopn, því ádeiluskáld var Steinn, þannig að fáir léku eftir.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.