Lesbók Morgunblaðsins - 18.01.1976, Blaðsíða 3

Lesbók Morgunblaðsins - 18.01.1976, Blaðsíða 3
Smösaga eftir Jerome Weidman Faðir minn hefur einkennilegan vana. Honum þykir gott að sitja einn í myrkri. Stundum kem ég dálítið seint heím á kvöldin og það er dimmt f húsinu og ég opna mjög gætilega, svo að ég veki ekki móður mína. Hún sefur afar laust. Ég læðist innf herbergið mitt og afklæðist án þess að kveikja ljósið. Svo fer ég framí eldhús og fæ mér vatn að drekka. Ég er berfættur og geri engan hávaða. Þegar ég kem inní eldhúsið, er ég nærri dottinn um föður minn. Hann situr þarna á náttfötunum á stól og reykir. „Sæll, pabbi," segi ég. „Sæll, sonur." „Afhverju ferðu ekki í rúmið , pabbi?" „Ég geri það bráðum," segir hann. En hann fer hvergi. Ég er viss um, að löngu eftir að ég er sofnaður situr hann þarna og reykir. Ég les oft eftir að ég er komihn uppí á kvöldin og ég heyri móður mfna ganga frá öllu fyrir nóttina og yngri bróður minn fara í rúmið. £g heyri að systir mín kemur heim og ég heyri hana sýsla eitthvað með krukkur og kamba, þangað til hún er Ifka hljóðnuð. Ég veit að hún er sofnuð. Eftir dálitla stund heyri ég, að móðir mfn býður föður mlnum góða nótt. Ég held áfram að lesa, en svo verð ég þyrstur. (Ég drekk mikið vatn.) Ég fer framí eldhtis að fá mér að drekka. Aftur er ég nærri dottinn um föður minnog ég hrekk við. Þarna er hann ... reykir, situr, hugsar. „Afhverju ferðu ekki I rúmið, pabbi?" „Ég geri það bráðum, sonur." En hann hreyfir sig ekki, situr bara þarna, reykir og hugsar. Það veldur mér kvfða. Ég skil hann ekki. Um hvað er hann að hugsa? Einu sinni spurði ég hann að því. „Um hvað ertu að hugsa, pabbi?" „Ekkert," sagði hann. Eitt kvöldið skildi ég við hann, þar sem hann sat svona og fór I rúmið. Eftir nokkra klukkutlma vaknaði ég og var þyrstur. Ég fór framí eldhús og þarna sat hann. Það var dautt I plpunni, en hann sat þarna og starði' út I myrkasta afkima eldhússins. Ég fékk mér að drekka og hann sat þarna og starði fram fyrir sig, deplaði ekki auga og mér fannst hann ekki einu sinni taka eftir mér. Það sótti að mér beygur. „Afhverju ferðu ekki I rúmið, pabbi?" „Ég geri það bráðum, sonur," sagði hann, „ekki vaka eftir mér." „En þti ert búinn að sitja hérna klukkutimunum saman," sagði ég, „hvað er að?" „Ekkert, sonur," sagði hann, „ekkert, það er bara notalegt að sitja svona. Það er allt of sumt." Og hann virtist sannfærandi, alls ekki áhyggjufullur. Röddin var jöfn og þægileg. Hún er það ávallt. En ég skildi hann ekki. Hvernig gat það verið notalegt að sitja einn í myrkri á óþægilegum stól langt fram á nótt? Hvað gat það verið? Ég hugleiði alla möguleika. Ekki eru það peningar. Það veit ég. Við höfum ekki of mikla peninga handa I milli, en þegar þeir valda honum áhyggjum, f er hann ekki dult með það. Og ekki er það heilsan. Með þess háttar fer hann heldur ekki f grafgötur. Ekki getur það verið heilsa neins í fjöl- skyldunni. Við erum heldur knöpp með peninga, en heilsan er I góðu lagi. (Sjö- nlu- þrettán myndi móðir mfn segja.) Hvað getur það þá verið? Þvl miður veit ég það ekki, en það aftrar mér ekki frá þvl að brjóta heilann um það. Kannski er hann að hugsa um bróður sinh í hinu landinu eða móður sína eða stjtipmæðurn- ar tvær. Eða föður sinn. En þau eru öll dáin og ekki getur hann verið að haf a áhyggjur tit af þeim. Ég segi áhyggjur, en það er ekki rétt hjá mér. Hann hefur ekki áhyggjur. Hann virðist ekki einu sinni hugsa. Hann er of friðsæll til þess, of ... ja, kannski ekki ánægður, en of friðsæll til þess að hann geti haft áhyggjur. Kannski er það eins og hann segir, kannski er það notalegt að sitja svona. En mér finnst þá óhugsandi og það veldur mér kvíða. Ef ég aðeins vissi hvað hann er að hugsa. Ef ég aðeins vissi hvort hann hugsaði nokkuð yfirleitt. Ég gæti kannski hjálpað honum. En kannski þyrfti hann þess ekki með. Kannski er það eins og hann segir, kannski er það notalegt að sitja svona. En ef ég fengi vissu mína, þá hefði ég ekki þessar áhyggjur. Afhverju situr hann þarna í myrkrinu? Er hann að ganga i barndóm? Nei, það getur ekki verið. Hann er aðeins fimmtiu og þriggja ára gamall. Og hann er eins snar f hugsun og endranær. Sannleikurinn er sá, að hann er samur við sig í öllu tilliti. Honum þykir ennþá baunasúpa góð. Hann les ennþá aukablað Times fyrst. Hann gengur ennþá með stffan flibba. Og hann stend- ur á þvf fastara en fótunum, að Debs hefði getað bjargað þjóðinni og að Theodor Roosevelt hafi verið verkfæri í höndum peningamanna. Hann er sá sami að öllu leyti, virðist ekki hótinu eldri en fyrir fimm árum. Það segja allir. „Heldur sér vel," segir fólk. En hann situr einn I myrkrinu, reykir og starir beint fram fyrir sig, án þess að depla auga, langt f ram á nótt. Ef það er eins og hann segir, að það sé notalegt, þá læt ég þar við sitja. En sé það ekki þannig, sé eitthvað, sem ég get ekki með nokkru móti skilið. Afhverju segir hann ekki neitt? Afhverju muldrar hann ekki eitthvað eða hlær eða grætur? Þvl gerir hann ekki eitthvað? Því situr hann bara þarna? Að lokum verð ég reiður. Kannski er það bara ófullnægð forvitni mln. Kannski er ég dálitið kvíðinn. En kvað um það, ég verð reiður. „Er eitthvað að, pabbi?" segi ég. „Nei ekkert sonur, alls ekkert." En I þetta sinn læt ég hann ekki slá mig tit af laginu. Ég er reiður. „Afhverju siturðu þá hérna aleinn og hugsar fram á rauða nótt?" „Það er notalegt, sonur. Ég kann því vel." Eg kemst ekkert með hann og á morgun mun hann sitja þarna aftur. Ég ætla ekki að hætta núna. Ég er reiður. „Ja-ja, um hvað ertu að hugsa? Afhverju siturðu bara hérna? Hvað veldur þér áhyggjum? Um hvað ertu að hugsa?" „Ég hef engar áhyggjur. Það er allt í lagi með mig. Það er bara notalegt. Það er allt of sumt og f arðu nti í rúmið sonur minn." Ég er ekki lengur reiður, en kvíðatilfinningin er ennþá á sínum stað. Ég verð að fá svar. Þetta er allt svo heimskulegt. Afhverju vill hann ekki segja mér sannleikann? Eg el með mér þá bjánalegu trú, að fái ég ekki svar, muni ég ganga af vitinu. Ég er ákveðinn. „Um hvað ertu að hugsa, hvað er það?" „Ekkert, sonur minn, bara eitt og annað. Ekkert sérstakt."Eg fæ ekkert svar. Aftur kem ég seint heim. Gatan er hljóðnuð og htisið er almyrkvað. Ég geng hljóðlega upp tröppurnar og varast þrepin sem brakar í. Ég opna útidyrnar með lyklinum mlnum og læðist inn I herbergið mitt. Ég fer tir fötunum og man svo að ég er þyrstur og ég fer berfættur framl eldhtis. Jafnvel áður en ég er kominn alla leið, veit ég að hann er þar. Ég sé hvernig myrkrið þéttist f kringum boginn Iikama hans. Hann situr á sama stólnum, olnbogarnir á hnjánum og útkulnuð plpan milli tannanna og hann starir fram fyrir sig án þess að depla auga. Hann virðist ekki taka eftir mér. Hann heyrði ekki þegar ég kom heim. Ég stend þögull i dyrunum og horfi á hann. Allt er kyrrt, en þó er nóttin full af smá hljóðum og þar sem ég stend þarna hreyfingarlaus byrja ég að taka eftir þessum hljóðum. Tifið I vekjaraklukkunni uppi á ísskáp. Lágt suð frá bifreið, sem fer hjá I næstu götu. Hviss frá bréfsnifsi, sem berst undan golunni. • Hvlslandi rísa og falla þessi hljóð eins og andardrátt- ur, seiðandi notaleg. Þurrkurinn I hálsinum minnir mig á erindið. Ég geng óhikað inni eldhúsið. „Sæll, pabbi," segi ég. „Sæll, sonur." Rödd hans er lág og dreymin. Hann breytir hvorki stellingum sínum né litur upp. Ég finn ekki kranann. Birtan sem kemur utan af götu, virðist aðeins gera eldhúsið enn dimmara. Ég teygi mig I slökkvarann og kveiki. Hann réttir snöggt tir sér eins og hann hafi verið lostinn höggi. „Hvað er að, pabbi?" segi ég. „Ekkert," segir hann snöggt, „slökktu bara ljósið." „Hvað er að Ijósinu?" segi ég, „hvað er að?" „Ekkert," segir hann, „en mér þykir ekki gott að hafa kveikt." Ég slekk ljósið og drekk hægt úr vatns- glasinu. Ég verð að vera rólegur, segi ég við sjálfan mig. Ég verð að komast til botns i þessu. „Afhverju ferðu ekki í rúmið? Afhverju siturðu hérna I myrkrinu og orðið svona áliðið?" „Mér þykir það gott, en ég get ekki vanizt ljósinu. Þegar ég var lltill drengur i Evrópu höfðum við ekkert ljós." Hjartað I mér missir slag úr og ég anda léttar. Ég held að nti skilji ég hann loksins. Ég man eftir sögunum tir bernsku hans í Evrópu. Ég sé afa minn í litlu kránni, sem hann átti. Það er áliðið og allir viðskiptavinirnir farnir og hann er að láta líða úr sér. Ég sé glóandi kolinn f arninum. Það er myrkur inni. Ég sé lítinn dreng sitja á eldiviðakubb fyrir framan arininn og horfa inni glæðurnar. Drengurinn er faðir minn. Ég minnist þeirra augnablika, þegar ég hef staðið þögull I dyrunum og horft á hann. „Þti átt við, að ekkert sé að?" segi ég, „þú situr bara hérna í myrkrinu af því að þér finnst það notalegt?" Ég á erfitt með að aftra röddinni frá þvi að verða að gleðihrópi. „Já," segir hann, „en ég get ekki hugsað, þegar kveikt er." Ég set frá mér glasið og býst til að fara inn I herbergið mitt. „Góða nótt, pabbi," segi ég. „Góða nótt," segir hann. Svo man ég allt i einu dálitlu og sný mér við. „En um hvað ertu að hugsa, pabbi?" segi ég. Rödd hans virðist koma tir óraf jarlægð.Hún er róleg og jöfn. „Ekkert," segir hann hljóðlátlega, „ekkert sér- stakt." Jerome Weidmann er fæddur i New York árið 1913. Út hafa komið eftir hann nokkrar skáldsögur og fjöldi smásagna. Honum er einkar lagið að draga upp myndir úr hinu daglega Iffi og lesandinn þari ekki að ganga að því gruflandi, hvað við er átt, hafi hann á annað borð auga fyrir umhverfi sinu og opin eyru. ©

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.