Lesbók Morgunblaðsins - 08.02.1976, Blaðsíða 6

Lesbók Morgunblaðsins - 08.02.1976, Blaðsíða 6
Erlendur Sigmundsson HJÁ BÓLU Hér andar minning úr moldu um málsins bitra geir, þótt hrópin af heitum dreyra heyrist ekki meir. Bóndinn, sem aumastur allra erjaði þessa jörð, plægSi hér ódáins akur: anda síns djúpa svörS. Og því er sem enginn annar hér aliS hafi mann, og enginn bóndi búiS S Bólu, nema hann. NEISTINN Þar ísinn og eldurinn mætast við alheimsins platinubil, þar rikir þjáning og sæla. Þar verSur neistinn til. Ole Wivel ALTARISTAFLA Hrímgrátt sem grasiS og skógarkjarriS i hlíSinni rennurféSfram úr kaldri þokunni friSsælt liSast þaS f ram af enni skaparans. Þokan faSmar hús og vegi I morgunsárinu en héSan þar sem hæSin ber viS himin sjáum viS landiS gullingrænt eins og altaristöflu. GuSrún GuSjónsdóttir þýddi Guömundur L. Friöfinnsson SEM ÞÁ Ef blærinn sem gekk hér um göturnar forSum kæmi héraftur og hvíslaSi líknsömum orSum í eyra sem þá, mundi laufkrónan litkast aS nýju og lauf hennar glitra sem þá? Steinþðr Jöhannsson DAGINN EFIR AS morgni mynda leifar gleSinnar hlutlægan veruleika undangenginna atferla. AuSu glösin standa kjur,gapandi eins og þorskar á þuru landi. Afgangur vimugjafa svo sem ritskexs og salats bíða í hógværð eftir framvindu tilveru sinnar viS hliSina á barmafullum öskubökkum. RauSa borSrósin brosir til draslsins vitandi af veldi sínu horfandi niSur á frumþurftartæki likamlegrar spillingar. Táknrænasta dæmiS um breytileika á þessum hlutprúða fleti er innlegg barnsins. Það virðist einhverra hluta vegna hafa eftirlátið borðinu sjúkrabilinn sinn, sem merktur er hinum Alþjóða rauða krossi. Aðkoma þjónustunnar daginn eftir. Á beztu árum ævinnar leggja flest- ir fslendingar mikiS á sig við hús- byggingar, sem oftast eru gerSar óþarflega dýrar, sumpart vegna þess aS tœkni vi8 byggingar er á ýmsan hátt frumstæS hér og svo eru gerSar kröfur um allskonar iburð. Þegar kemur aS sjálfu inn- búinu, er oft byrjaS meS IttiS, en getur aungvu aS siSur veriS heimilislegt, samanber myndina hér til hœgri. En áSur en varir er búiS aS fylla tbúSina meS ein- hverju, sem er tfu sinnum dýrara — og venjulega er þaS kvenþjóS- in, sem stendur fyrir þvl. ALLT SVO GLERFÍNT OG STEINDAUH Við byggjum einhver dýrustu og vönduðustu fbúðarhús sem fundin verða, enda eru hús- byggingar stðrmál í lffi flestra fslendinga. Við erum vfst sam- mála um, að náttúruöflin neyði okkur til þess að leggja i mikinn kostnað; vanda efni og frágang svo sem framast er unnt. Að öðrum kosti hefði hitaveitan aldrei f fullu tré við gegnumtrekknum og við yrðum að hafa bala á stofugólfinu til þess að taka við lekanunr. Um þetta geta vfst flestir verið sammála. Af þvf leiðir, að sæmilega góð hús hljóta alltaf að verða dýr á fslandi. En það er spurning, hvort þau eru samt ekki óþarflega dýr. í Svíþjóð, Kanada og jafnvel f Bandarfkjunum líka mun láta nærri, að hægt sé að fá þokka- leg íbúðarhús fyrir helming af því verði, sem hér gildir. Þar á ofan er útborgun f húsi f þess- um löndum oft aðeins 10—15% af heildarverði og sýnist þá orðið harla Iftið mál að koma sér upp þaki yfir höfuðið. Við byggjum að sumu leyti eins og nýríkir apakettir og hleypum kostnaði uppúr öllu valdi að ðþörfu. Hvaða vit er til dæmis f því að smíða módelinn- réttingar f eldhús f blokkum? Til samanburðar má geta þess, að bandarfsk byggingafyrir- tæki framleiða mjög svipuð einbýlishús sem gerð eru hvert með sfnu móti með smávægi- legu fráviki f klæðningum og litavali, — en allar innrétting- ar eru eins. Þarmeð er komið að kjarna málsins: fnnréttingunum. Það er áreiðaniega þar, sem hægt væri að draga verulega úr bygg- ingarkostnaði án þess að hús yrðu lélegri f nokkru þvf, sem máli skiptir. Eitt er að byggja þokkalega og annað að viðhafa fburð. Meinið er að hín mjög svo fbornu hús verða ekki að sama skapi betri vistarverur, — stundum jafnvel síður. Lfklega kannast margir við frá sjálfum sér og öðrum, hvað byrjað var að búa með lftið. Hvaðeina innanstokks var sam- tfningur sitt úr hverri áttinni, en þetta var þrátt fyrir allt svo heimílislegt og viðkunnanlegt. Með batnandi efnahag var þessu gamla dðti fargað; það komu allskyns „sett" f staðinn og f fyllingu tfmans var flutt í splunkunýja íbúð, þar sem skáparnir f eldhúsinu voru jafnvel lakkmálaðir og glans- málaðir að innan. Smám saman vék allt það sem var máð og slitið og gamaldags fyrir ein- hverju nýju, unz búið var að gera fbúðina „glerffna". Eg veit dæmi til þess að fðlk hefur látið leggja parketgðlf á stofur og teppalagt sfðan út í hvert horn. Og nokkur dæmi kann ég um, að ágætar eldhús- innréttingar hafa verið rifnar niður til þess að hægt væri að láta smfða nýja á svo sem hálfa iiiilljón. Grun hef ég um, að það sé kvenþjóðin, sem mestan þátt á í þessu og mig grunar einnig, að sú tilhneiging að koma upp „glerffnu" heimili sé einnig frá kvenþjððinni. Enn hefur það ekki lærzt, að það eru ekki sðffasett og Bing & Gröndal postulfn, sem gerir híbýli notaleg, heimilisleg og jafnvel eftirminnileg. Þegar ég skoða hug minn, þá sé ég að það eru framar öðru heimili sumra listamanna, sem búa yfir sér- stökum töfrum að þessu leyti. Hversvegna skyldi það vera? Venjulega er þar Iftið um nýtfzku sóffasett og aðrar glansmublur. En það er þeím mun meira af ýmsum persðnu- legum hlutum, sem fylgt hafa fðlkinu lengi. Þar er oftast mikið af bókum og umfram allt er þar mikið af gððri myndlist. f Norðurlandablöðum um hús og húsbúnað hefur um árabil verið reynt að kenna fðlki að gera listræn og notaleg híbýli úr ódýru efni. Þegar lengst hefur verið gengið, hafa appelsfnukassar og annað ámðta efni verið notað. Mikil áherzla hefur þar verið lögð á að menn geti búið sér til hús- gögnin sjálfir úr spðnaplötum og umfram allt notað liti á nýstárlegan og frfsklegan hátt. Þessi blöð hafa kannski snobbað dálftið niðurávið eins og stundum er sagt; þarna hefur verið höfðað til galla- buxnakynslððarinnar, er er f uppreisn gegn hinum viðteknu ffnheitum og kýs að sitja á gölf- inu eða allt að þvf. Það getur verið skammt öfganna á milli þarna eins og annarsstaðar og trúlega er rétta lausnin ein- hversstaðar mitt á milli. Norðmenn hafa hingaðtil haft orð á sér fyrir að vera ekki sérstaklega ginnkeyptir fyrir flottræfilshætti. Afstaða þeirra til heimilisinnréttinga og hús- búnaður kemur vel fram í blöð- um eins og „Bonytt", þar sem ævinlega er Iögð áherzla á að leiðbeina fðlki við að endur- ný.ia gömul hús án þess að þau tapi karakter sfnum. En fyrst og sfðast endurspeglar „Bonytt" þá ást og aðdáun, sem Norðmenn hafa á ðmenguðu tré f innréttingar og húsgögn. Það er mein að timbur skuli svo dýrt hér sem raun ber vitni um. Euruklæðning hefur þá náttiiru að gera híhýli í senn manneskjuleg og hlýleg án þess að þau verði ffn um of. Og það sama má segja um furuhús- gögn. Hér hefur ekki verið sem skyldi völ á óil.viuiii húsgögn- ©

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.