Lesbók Morgunblaðsins - 15.05.1976, Blaðsíða 4

Lesbók Morgunblaðsins - 15.05.1976, Blaðsíða 4
PfP^P^^ÍIf: Hannibal Valdemarsson USTA- MAÐUR- INN MED BARNS- HJARTAÐ © Þeir eru margir, sem lagt hafa lykkju á leið sína á undanförnum árum út í Selár- dal til að skoða mynd Samúels Jónsson- ar, fátæka hugsjönamannsins, sem alla ævina var að byggja af litlum efnum, eða þá seinni árin að mála og móta aðeins til að svala innri listþörf sinni, en hvorki til lofs né frægðar, né heldur i von um nokkurn ábata af iðju sinni. Hvað er þá þarna að skoða? — Hvað er þarna á sjá? Það er eftirlíking af ljónagarðinum i Alhambra í steinsteypu. Það er myndastytta af Leifi heppna, þar sem hann skyggnir hönd fyrir augu, er hann hefur landsýn af Vínlandi hin góða. Það eru myndir af sel og rostungi og einhverju furðudýri í sjó. Það er mynd af álft með unga á baki. Eins og fyrsta myndin, eru allar hinar gerðar úr steinsteypu. Og svo eru þarna tvö steinsteypt hús, annað þeirra er kirkja með grískróm- verskum turni (næputurni), en hitt er lítið tveggja hæða íbúðarhús með svöl- um meðfram hlíð og gafli og háu riði (stiga) upp á gangi á efri hæð. Allt er þetta af vanefnum gert, enda var höfundur þessara verka öreigi, sem úr. engu hafði að spila, nema ellistyrkn- um sínum — eins og hann var nú þá. Eftirlíkingin af gosbrunninum i Al- hambra er þannig gerð, að ljónin standa í sveig, horfa út úr hringnum, en snúa rössum saman. I miðju hringsins er steinsteypt súla nokkuð há. Upp í gegn- um hana liggur pípa, og úr neðri enda hennar er mjó leiðsla fram í kjaft allra ljónanna. Þegar svo vatni er heilt í kerið efst á súlunni, kemur vatnsbogi fram úr hverju Ijóni. Þetta sýndi gamli maðurinn gestum sínum með mikilli ánægju, og urðu þá flestir til að víkja að honum nokkrum krónum fyrir. En hvers vegna byggði hann þarna kirkju, þar sem sóknarkirkjan er heima í Selárdal aðeins svo sem rúmum kiló- metra framar i dalnum? Til þess liggur þessi saga: Samúel hafði lengi fengizt við að mála myndir í tómstundum sínum. Og nú nálgaðist sá tími, að sóknarkirkjan hans í Seiárdal, sem var honum mjög kær yrði 100 ára. Þessara timamóta ætlaði hann að minnast. Og það hugðist hann gjöra með því að mála sjálfur altaristöflu og gefa kirkjunni hana á aldarafmælinu. Ekki lét hann sitja við orðin tóm. Hann hóf að mála altaristöfluna og smíð- aði iburðarmikinn ramma um hana. Verkinu var lokið nokkru fyrir afmælið og svo tilkynnti hann þá réttum yfirvöld- um gjöfina. En Selárdalskirkja á gamla og virðulega altaristöflu er henni var gefin árið 1752. Hún var því meira en tveggja alda gömul í góðu ástandi og allgott listaverk. Nú stóð sóknarnefnd frammi fyrir þeim vanda, hvort hún ætti að láta þessa gömlu altaristöflu víkja og þiggja gjöf Samúels, eða hafna hinni góðu og vel meintu gjöf og láta gömlu töfluna halda sínu sæti. Það síðara varð ofaná. Gjöfinni var hafnað, en kertastjökum, sem Samúel hafði einnig smíðað, var veitt móttaka. Þá ákvað Samúel Jónsson að byggja sjálfur kirkju, þar sem altaristalfan hans skyldi vera fyrir gafli. Og þetta áform gerði hann að veru- leika. Hann steypti steina, sem ákveða skyldu þykkt veggjanna. Þá setti hann upp á endann í veggjamótin. Uppsláttar- timbur hafði hann svo sem ekkert og mótavír því síður. En hann hafði þving- ur og spennti með þeim eitt umfar af borðum að steinunum. Þannig réð fá- tæktin gerð frumstæðustu skriðmóta, sem ég hef séð. Og þannig þokuðust veggirnir uppá við, unz lokið var. Allt steypuefni, sand og möl, sótti Samúel i fjöru og bar það á" bakinu. Má því segja, að húsin tvö, sern þarna standa hafi verið borin á baki — þeim

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.