Lesbók Morgunblaðsins - 15.05.1976, Blaðsíða 13

Lesbók Morgunblaðsins - 15.05.1976, Blaðsíða 13
Ásgeir Jakobsson ÖSKJU- HLÍÐAR- ÞANKAR Hin séríslenzka s Ég var þar kominn síðast f hugleiðingum mfnum um barningsheimspekina, að ég hafði greint hana í tvo megin- þætti sérfslenzka, sauðarheim- speki og steinbítsheimspeki og lofaði að nefna haldgott dæmi um þá sfðari. Það var eina vertfðina í Bol- ungarvfk, að ég reri með harðasta sjósóknara, sem var í því plássi um þær mundir. Það var öndvegisfleyta, sem við rerum á en ekki var stærðinni fyrir að fara til vetrarrððra fyrir Vestf jörðum. Þetta var 5 tonna súðbyrðingur og þegar ég stðð á lestarlúgunni gat ég haldið í vantana sitt hvoru megin. En það var sótt til hafs, ef því var að skipta eða 3—4 tfma út; niður á Kógur, Hlfðar eða Björg, sem eru út-mið við Djúp, en oft náttúrlega á grynnri mið, eftir þvf, sem leit út með veður. í þeim rððri, sem hér segir frá, minnir mig við keyrðum út um nóttina f eina 3 tfma og höfum líkast til byrjað um Kögurinn vestur á Ögurskarði að leggja og lögðum í einhölu út. Ekki man ég eftir neinum báti á okkar slððum utan einum úr nálægri verstöð. Hann var rétt fyrir vestan okkur og hefur senni- lega farizt nokkuð snemma um morguninn, eftir að veðrinu skellti á, þvf að við fórum hjá belgjunum á ódreginni lfnu á leið okkar til lands. Við hrepptum sem sé manndráps- veður f þessum róðri. Hann skall á sfðla nætur, og við byrjuðum þá strax að draga en uppúr birtingunni herti hann veðrið og þegar við áttum eftir að draga ein þrjú tengsli, skárum við á Ifnuna og fóiuni að keifa f átt til lands. „Það er ég viss um, að þetta er hann bróSir þinn" — Þetta var norðaustan-veður og blindöskubylur, sá ekki út fyrir borðið, enda ekkert að sjá, nema hvftfyssandi brot, ef eitthvað rofaði í bylinn, og gekk okkur hægt innaf Kögrin- um, þar sem við gerðum Iftið annað en snúa undan eða uppf brot og þurfti formaðurinn oft að vera snöggur, þar sem ekki sást til þeirra að jafnaði fyrr en f þann mund, að þau voru að brjóta á okkur. Og var þetta óyndislegt ferðalag. Það er fremur nöturlegt að vera á 5 tonna bátskel úti fyrir Vest- fjörðunum f norðaustangarði að vetrarlagi. Mér er engin iaunung á þvf, að ég taldi um tíma allt í tvfsýnu um fram- haldið á lffsferli mfnum- Ég átti landstímið með for- manninum, sem sjálfur var við stjðrnina, nema ég greip f stýrið meðan hann hugaði að vélinni, þvf að hann var einnig vélamaðurinn, annars vár mitt starf ekki annað en rýna útí sortann og reyna að greina eitt brotið öðru meira og vara for- manninn við. En áður en ég tæki landstfmið, fór ég framf, þegar við vorum búnir að skera á Ifnuna, til að fá mér bita, þvf að aldrei hef ég svo hræddur orðið, og hefur þð oft sigið á mér larðurinn, að ég hafi misst matarlystina. Nordahl Grieg leysti mig af á meðan og verð ég nú að yfir- gefa bátinn þarna úti á meðan ég lýsi skipshöfninni, enda ekkert markvert að gerast. Á svona fleytum gerist ekki nema eitt f slíku veðri. Ef það nær að brjðta yfir þær, brotna þær eins og eldspýtur eða þeim hvolfir og baráttunni er lokið. Áfallið er ekki nema eitt. Áhöfnin var formaðurinn, sem jafnframt var vélamaður, ungur maður og ðtrauður og hinn ágætasti sjðmaður og þaulvanur á-þessum bátum frá barnæsku. Svo var það Nordahl Grieg, sem hét nú reyndar ekki þessu virðulega nafni', en við gáfum honum það, af þvf að hann var að norðan (Hornströndum) og okkur fannst hann þurfa á heldur virðulegu nafni að halda til uppbótar á persðnu- leika sinn. Grieg var góður verkmaðuí, en einstaKlega hljððlátur maður, sagði eigin- lega aldrei orð, og aldrei varð heldur séð á honum, hvort honum lfkaði betur eða verr, ekki heldur þegar spaða- hnffurinn lenti i honum og blóð dreif um allan og ekki varð séð annað en hann hefði skorizt á háls. Grieg settist sem ekkert væri og þreifaði f sárið en brá ekki svip né látæði. Þð var það eitt sinn, að mér fannst ég verða hræringar var í andliti hans og má ég vel minnast þess atviks, þvf að enn er ég að bíta mig í tunguna. Það var eitt sinn, þegar við vorum að draga útaf vfkinni, þar sem Grieg var borinn og barnfæddur og hans 1'óIK var búandi þá, að það kemur lilyri mikill og ljðtur uppá lfnunni. Mér þótti hlýrinn eitthvað svo bjánalegur, eins og hlýrar svo sem yfirleitt eru, að ég tek hann upp, gapandi f dauða- teygiunum og held honum upp að nefinu á vini mfnum Grieg ogsegi: — Það er ég viss um, að þetta er hann brððir þinn — Sem ég sleppti orðinu, man ég það, að um haustið féll út maður af báti frá ísafirði og einmitt á þessum slóðum, sem við vorum á, og það var bröðir Griegs. Mér brá, þegar hugsunin greip mig, sleppti hlýranum og fór þegjandi að bogra við verk mitt, en þegar ég skotraði augunum útundan mér á Grieg, sýndist mér sem hann væri að kyngja einhverju. Þá er að nefna til sögunnar þann manninn, sem sagan átti að snúast um f sambandi við dæmi um steinbítsheimspeki inngróna. Þessi maður var miðaldra maður, vel gefinn (enda frændi minn) en dálftið sér- sinna. Gðður verkmaður og vanur sjðmaður. Hann gat verið launkiminn og ef honum datt eitthvað skemmtilegt f hug, hló hann niðrí sér, og hristist þá gjarna. Aldrei varð ég var við neinn Iffsleiða hjá honum, enda er slfkt sjaldgæft hjá fólki f hinum náttúrlegu atvinnuvegum, en þess þðttíst ég hafa orðið var, að hann bar ekki ýkja mikla virðingu fyrir dauðanum, þó að ég ætti þess ekki von, að hann ætti eftir að spauga með sinn eigin dauða, þegar hann sá greinilega framan í hann. Aumingja dauðinn að hitta fyrir svoleiðis fðlk; þarna kemur hann með Ijáinn á lofti og heldur sig vera ðgnvekjandi og fórnar- lambið skjálfi og nötri fyrir valdi hans, og svo hlær það uppf opið geðið á honum, og hann getur ekki refsað þvf með nokkrum hætti; hann á ekki annað vopn en Ijáinn. Mikið trúi ég hann verði fram- úrlegur þegar hlegið er að honum, í öllu sfnu veldi. Og segir nú af þvf f næsta þætti. Butlerínn Framhald af bls. 7 allir sæla, sem hafa þá í þjónustu sinni. Arthur nokkur Inch, er einn af síðustu ensku butlerun- um. Hann er butler á sveitasetri bankastjóra frá London. Það sést undireins á Inch, hvaða starf hann stundar. Svo virðulegur maður hlýtur aó vera butler. Ein- kennisbúningur hans er svört jakkaföt, svartir gljáskór, svart bindi og hvit skyrta. Inch hefur verið þjónn frá því hann óx úr grasi. Amma hans var þjónustu- stúlka, faðir hans butler og bróðir hans bílstjóri drottningar. Inch varð undirþjónn 14 ára gamall; lærði hjá föður sínum Síðar gekk hann í þjónustu Marlboroughs hertoga. Marlborough átti svo mikið erfðasilfur, að honum dugði ekki minna en 10 butlerar til að fæg.ja það. Seinna réðst Inch tii mark- greifans af Londonderry. Þegar hann var þar, var einu sinni fest- ur á hann skrefmælir og gekk Inch með hann frá morgni til kvölds. Þetta var alvanalegur dag- ur, hvorki meira né minna að gera en endranær. Þegar mælirinn var athugaður kom í ljós, að Inch hafði gengið 29 km um daginn. Arthur Inch er hreykinn af stöðu sinni. Hann segir að vísu, að störf butleranna hafi breytzt. „Þeir unnu mjög lítið hér áður fyrr," segir hann. „Þeir höfðu að- eins yfirumsjón með öllu innan húss." Nú verður Inch að gegna ýmsum störfum, sem undirþjónar unnu áður. Undirþjónar eru engir þarna, en aftur á móti sjö garð- yrkjumenn. Inch burstar meðal annars skó bankastjórans, hús- bónda síns. Svo tekur hann fötin til handa honum; það eru tvidföt í sveitinni en dökk föt fyrir kaup- staðinn. Stundarfjórðungi fyrir fimm á daginn ber hann svo fram teið ómissandi. Frúin drekkur kinverskt te, bankastjórinn ind- verskt. Inch hefur nóg að gera. Hann vinnur u.þ.b. 75 stundir á viku én fær fri á fimmtudögum og annan hvern sunnudag. Mánaðar- launin eru 34 þúsund krónur. Fæði og húsnæði er ókeypis og auk þess hefur Inch bíl til um- ráða. Eg spurði hann, hvað það væri, sem hann ræddi helzt við húsbændur sína; Hvort hann tal- aði við þá um stjórnmálaástandið eða veðrið til dæmis. Nei, sagði hann, ég ræði aðeins við þá um vinið og borðsilfrið. Hertoginn af Bedford sagði ein- hvern tima, að eitt væri merki- legra en að vera lávarður og það væri að vera butler hjá lávarði. En butlerarnir eru ekki lengur jafn mikils metnir og þeir voru. Arthur Inch er orðinn 59 ára gam- all. Hann hættir störfum eftir sex ár og ætlar þá að helga sig rann- sóknum á ætt sinni. Það var lengi vel dálkur á forsiðu „Times", sem hét „Dyggir þjónar" eða eitthvað í þá áttina. Var þar getið gamals þjónustufólks, sem dó eða hætti störfum. En Arthurs Inch veróur ekki getið i blöðunum, þegar hann hættir. Timi butleranna er brátt liðinn. ®

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.