Lesbók Morgunblaðsins - 31.10.1976, Blaðsíða 16

Lágkúra
opinberrar
umræðu
Virðingarleysi fyrir stjórnmálamönnum og
valdastofnunum þjóðfélagsins hefur orðið æði
áberandi á undanförnum misserum. Þetta hef-
ur færzt í vöxt víðar en á íslandi, en hefur hér
fengið á sig býsna afkáralega mynd, sumpart
vegna fámennis og uppáþrengjandi andlegs
návigis.
Hér er hægt að halda uppi margra vikna
umræðum um skattamál einstaklings, án þess
að nokkur botn fáist i það, hvort hann hefur
raunverulega haft rangt við. Efni i margra ára
þras eru húsakaup annars, án þess að nokkur
kæri sig sérstaklega um kjarna málsins, og enn
annar burðast með grænar baunir. Maður verð-
ur uppvis að því að kaupa sér sumarbústað, og
óðara er hakkavélin komin i gang. Hér eru
fórnarlömbin jafningjar á því leyti, að engu máli
skiptir. hvar i flokki þau standa. Þessi börn
þjáningarinnar eru í pólitik og eru þar með
komin út fyrir friðhelgi einkalífsins.
Hér er ekki verið að mæla bót óviðurkvæmi-
legu athæfi í skjóli áhrifa i þjóðfélaginu, heldur
krefjast þess, að brigzl um ávirðingar séu á
rökum reist og að hægt sé að fylgja slíkum
málflutningi eftir, í stað þess að láta sitja við
dylgjur einar. Slikt veldur ekki aðeins skaða
þeim, sem fyrir verður, heldur einnig og
kannski enn frekar þeim, sem taka beinan eða
óbeinan þátt i að þyrla upp moldviðrinu.
En hverju er um að kenna? Almenningur hér
á landi er ekkert verr innrættur en gengur og
gerist annars staðar, og þaðan af síður heimsk-
ari. Vart verður þvi heldur trúað, að stjórnmála-
menn séu á lægra plani hér en i nálægum
löndum.
En það er þetta linnulausa og eilifa skítkast,
sem löngu er orðið lenzka hér og setur svip sinn
á alla stjórnmálaumræðu. Stjórnmálamennirn-
ir, a.m.k. margir hverjir, eiga hér ekki sízt sök.
Því miður virðast allt of margir þeirra skoða
starf það, sem þeir eru kosnir til að gegna, sem
einhvers konar kappleik. Sá, sem er duglegast-
ur að klekkja á pólitískum andstæðingi, skorar
flest mörk i leiknum, og i stað þess að ganga að
verkefnum, sem biða úrlausnar, sóa þeir kröft-
um og dýrmætum tíma í að berjast hver við
annan. Og eins og á knattspyrnuvellinum esp-
ast leikmennirnir við hróp og köll áhorfenda.
Sá er bara munurinn, að stjórnmál eiga
ekkert skylt við skemmtun og dægradvöl. Til
þess er of mikið i húfi, og það er hvorki i þágu
nokkurs einstaklings né þjóðfélagsins í heild,
að haldið sé uppi svo fánýtu hjali um þau og
raun ber vitni. Rakalaus þvættingur, dylgjur og
illmælgi eiga ekkert skylt við hið frjálsa orð,
eins og margir þeir, sem mest fer fyrir á þessu
sviði, virðast álita. Réttindum til tjáningar og
skoðanaskipta á opinberum vettvangi fylgir
ábyrgð, og þeir, sem ætlast til, að mark sé á
þeim tekið, verða að sýna, að þeir séu færir um
að axla þá ábyrgð.
Hið frjálsa orð er ein mikilvægasta forsenda
þess, að lýðræðið geti þrifizt, en það er vand-
meðfarið. Þeir, sem misnota það sér til fram-
dráttar á sviði stjórnmála, verða sjaldan lengi í
sviðsljósinu.
Nýlega er farið að gera tilraunir til að greina
blaðamennsku í gagnrýna blaðamennsku og
rannsóknarblaðamennsku. Kostuleg umræða
um þetta fór fram í sjónvarpi nýlega, og var þar
meðal annars reynt að flokka ófrægingu og
rógburð undir annað hvort. En slikt á ekkert
skylt við blaðamennsku, og vist munu flestir i
þessari stétt vilja frábiðja sér að vera bendlaðir
við slíka iðju. Þess háttar „blaðamennska" er
verri en engin á sama hátt og villandi eða
beinlínis rangar upplýsingar eru verri en engar
upplýsingar, þótt þetta hafi þeir að engu. sem
þurfa fyrir hvern mun að koma vöru sinni í
verð, — annað hvort fyrir peninga eða ímynd-
aðan pólitískan hagnað.
Blaðamenn eru handhafar valds, sem þeir
hafa ekki verið kosnir til að fará með eins og
stjórnmálamenn. Þessu valdi fylgir ábyrgð, en
þegar það er falt fyrir hagsmuni, sem annað
hvort eru fólgnir í peningum eða áhrifum á
stjórnmálasviðinu, er það misnotað. Hér með
er ekki sagt, að blaðamenn eigi ekki að vera
annað en einhvers konar ritvélastjórar. Blaða-
menn hljóta að hafa skoðanir, eins og annað
fólk, og þeir hljóta fremur en ýmsar aðrar
stéttir að koma þeim á framfæri, eðli málsins
samkvæmt. En bæði rannsóknarblaðamennska
og gagnrýnin blaðamennska hljóta að miða að
sama marki, — að leiða i Ijós það, sem satt er
og rétt, og byggja jákvæða gagnrýni á stað-
reyndum.
— Áslaug Ragnars.
ATRií)- 1 s >7 1 M. ' | P r,V 11,' 5 &
W&Í&fí «Sy lUc i * *TJ l- •—'71 * ‘ *^*T HMft' T-rfíP- S>y'K - Tftt-F)
—> KiKFN ] 5*- v Ad/
/ V 'TjjÞ (. RKlP H PC,- ,t-l i nr 01 VH R- t Vfiff)
-rec,- U MO 1 K 5T/IPA HEIMfZ YiíZ-
BiBL'm 5?1L
Hc R- ruev/J Fo|<- Föeur
H EY KoFM
r n t \se-x ewD- /<M 6,
t íu H'aP' 1 i-p fflNC- AUR
FÆÆ>- l R lui- Fr yo KK- A©f|
1 tílAð- Ud fo$- MAFM
OKU- 14 R K\;£N- O v' ft B'oK' iTf\ F*tR T/eiR EiUÍ
ffZ v LL- K»> AJfl ÍTMX.
lltK / ■ EFR Fhmdií) 4>úR.
msR EKkY
BCR hnfthJKTS- NftFN
'fp.C E'/ÐTfi -rmCít- ; n> ör
' s# Ko F'iKtn 1 áfclli- N H FM
<5u-£> P-eírv.U- ■
VoWDuP FkkaR >
Uúá- ofiait-JH -*■ HINR ; ►
Krossgáta
Lesbókar
Morgunblaðsins
Lausn
á síðustu krossgátu
n E — ' i* ' ' :--j I . »• -• ■ 1
s 5 K A jr u A 5VÍ F A K s
TZ E f> —> u A a R N A R 1« T
YTsA HfU \u\ A T 1 ,p T 'o R Á Tir t- { A U R S ’L X R
r n 5T|IV«J x> flt" frtr*. R T L rrnn. 1 fif.T- T / N s> P Kfí? 5 A Cit 4.
»1 Á T A L .D 1 ;t« c • n > V »f tí L A u N A R a b
■ *\ T A á L T e L c, A T SiJ H a:
J' 1 A U i> iÍAH&fi ’-.S Aul L A F A R Á N) Á L A
■ •i u N L A u d u R r/iHfi Ý S u £
K A R A (rlHKI Kiy«r- '1 S “We A N A R A N tT-
Tf 1 A R vid’- obr 6, L A T A Vfiux A i> A L fwi>- L
KVct' mR S H Á C, 1 itm- Hl3 L 6. j £> A -fr’ívM Al í
winnÁK s A L u R A T V A T 1 „jjj' » o SfS’ H«utl I N
A R A A T £ T 1 fcoM H> •R fc £ / N
R A1 a A N VATKJ1 FLáUM’ A A AJ £ “ff £ A L A