Lesbók Morgunblaðsins - 10.03.1979, Blaðsíða 8

Lesbók Morgunblaðsins - 10.03.1979, Blaðsíða 8
Þórarínn Þórarínsson frá Eiðum skrífar um kynni sín af Jóhannesi Kjarval KONA Það mun hafa veriö einhvern tíma á haustdögum 1961 aö ég kom sem oftar til Reykjavíkur þeirra erinda aö undirbúa skólastarf vetrarins sem fram undan var. Þá var þaö eitt sinn er ég nálgaöist Lækjartorgiö aö ég sá tilsýndar hvar BARNA ARMI Jóhannes Kjarval var á tali við mann á torginu. Því miður man ég ekki nú hver maöurinn var, sem gæti hafa komiö sér betur með tilliti til þess, sem hér á eftir verður sagt um þessa endurfundi okkar Kjarvals. Tæplega verður það sagt að meistar- inn hafi verið uppáhúinn þar sem hann stóð þarna á torginu, þó skar úr hattkúfurinn, sem hann hafði á höfðinu í þaö sinn. Vafalaust einn af hans elstu höttum; vel lúinn af handfjatli málarans og slútandi niður með eyrum og marg- yeöraður. Þegar Kjarval sér hvar ég kem og nálgast hann til að heilsa upp á hann, grípur hann til hattsins á höföinu, stingur honum í vasa sinn og dregur upp úr öðrum vasa annan hatt, sem var mun þetur á sig kominn en hinn fyrri og setur upp f skyndingu. Stóð það í járnum að hann var búinn að ganga fráhattinum og ég bjóst til að heilsa honum. í stað þess að rétta mér hönd sína grípur hann til hattsins á höföinu, sveiflar honum ofan með miklum elegansa sem mlnnti á franska hofmenn fyrr á öldum og segir „Þennan hatt nota ég tll að heilsa með höfðingium". Lesendum þessara orða ættl nú að vera Ijóst hvers vegna mér er þaö bagalegt að geta ekkl munaö nafn mannsins, sem hjá okkur stóð svo hægt væri að leiða vitni að þessari kveðju meistarans, ef með þyrfti. Eftir að vlð höfðum svo heilsast á venjulegan hátt og Kjarval spurt ýmislegs austan af Héraði; tók hann af mér loforð um að hitta sig á vinnustofu hans í Sigtúni, en þangað hafði ég aldrei komið. í bók sinni um Kjarval lýsir höfundur, Thor Vilhjálmsson, þessu nýja athafna- svæði meistarans, himnasalnum við Sigtún, eins og Kjarval kallaði þessa nýju vistarveru sína sem Ragnar Jóns- son, vinur hans hafði útvegað honum. Þar sem sumt af því er Thor segir um „himnasalinn", snertir þó óbeint sé heimsókn mína þangað, leyfi ég mér að þirta hér orðrétt nokkuð af því hann segir þar, um salinn góða, en sleppi því úr sem ekki kemur viö þeirri minningu sem rifjuð er hér upp. „Og svidsetningin í salnum vekur margar spurningar því í uppstillingu hlutanna liggur gjarnan fólgið viohorf... Víóa eru myndir af mönnum sem af einhverjum ástæðum hafa sótt á hugann, persónur úr viðburóum daganna eöa gömul kynni... Á mörg- um stöðum eru greinar úr dagblöðum veggfestar, Ijóð. Stundum gæti flogiö í hugann að myndirnar og dagblaða- snitsin væru til pess að summa upp dægurmál samfélagsins hverju sinni." Frásögn Thors af vistarveru Kjarvals þarna í Sigtúni er lengri þótt meira úr henni verði ekki tekið hér upp. Þegar ég heimsótti Kjarval þarna í himnasalinn leit salurinn út eins og Thor lýsir honum; blaðagreinar og myndir upp um alla veggi, alveg eins og verið hafði á vinnustofu hans í Austurstræti en þang- að kom ég nokkrum sinnum til hans, einkum man ég þar eftir myndum og greinum úr dagblöðum m.a. mynd af Guernica, hinni frægu mynd Picassos. Meistarinn tók mér hið besta, bauð uppá hangikjöt og harðfisk, koníak og jóla- köku. Nógu var af að taka, hvarvetna stóðu flöskustútar uppúr þlómakörfum eöa blómvöndum þar sem Kjarval var nýbúinn að eiga afmæli. En til skýringar á því sem eftir fer, er nauðsynlegt að gera hér lítinn stans og hverfa ellítið aftur í tímann. Árið áður, nánar tiltekið í júní 1960, þrann skólahúsið á Eiðum. Þar brann innbú mitt allt, þar á meðal allstórt bókasafn og allmargar myndir, m.a. eftir Kjarval. Hvort tveggja var árátta á mér þá; að safna bókum og myndum eftir góöa málara. Ég var í orlofi er þetta gerðist og vorum við hjónin búsett í Reykjavík um veturinn, rétt ókomin heim þegar brann. Svo sem áður segir íþessum minning- um höfðum við Kjarval verið góðkunn- ingjar um árabil og gisti hann oft hjá okkur og því kunnugur hvernig umhorfs var í stofum þeim er urðu eldinum að þráð. Eftir þrunann þrá svo við að Kjarval var ófáanlegur til að gista, þótt hann kæmi til okkar, sem var miklu sjaldnar en áður. Auöfundið var að hann tók út við að horfa á þá auðu veggi er komu í ®

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.