Lesbók Morgunblaðsins - 22.10.1983, Blaðsíða 5

Lesbók Morgunblaðsins - 22.10.1983, Blaðsíða 5
Prjón úr er- lendumlopa Bragi Sigurjónsson þýddi úr ensku og staðfœrði Húsgangur eftir ókunnan höfund Sjómanni varð, er ég mætti, þannig á munni: Hve mörg vaxa berin í sjónum á Skaga- grunni? Eg svaraði eins og ég sannast fékk komist að orði: Síldinni jafnt á lynginu í Hæðarsporði. Marie Takvam Hendur Aumar, öróttar hendur mínar afógerðum verkum gætnar, gjafmildar hendurþínar gerðu að sterkum. Heitar, nærfærnar hendur þínar svo hlýjuðu mínum, að nú eru heilar hendur mínar og heitar afþínum. Edith Rode Kveðja Hvað brlbg vildu verða hlaut gegn valdi slíku hvorugt braust: að heitu sumri horfnu braut var hliði lokað umtalslaust. Er lágu bliknuð blóm á fold ég burtu þögul hvarfafleið svo hvorugt ryfi orð né eið. Ég lagði sjálf mitt lán í mold en lengi kviku hjartans sker að þér varð ekki að aftra mér. Slysa- gildrur $19 próf- gráður Súskoðun átti lengi vel miklu fylgi að fagna, að menntun væri lausnarorð gegn fátækt og misrétti. Menn trúðu því, að fengju heimsins bbrn svipað tækifæri til að þroska meðfædda hæfileika, myndi stórlega draga úr þvíginnungagapi, sem væri milli ríkra manna og fátækra jafnt sem ríkra þjóða og fátækra. Að sjálf- sbgðu er ekki fullreynt, hvort þessi kenn- ing stenzt. Þó að nokkurt átak hafi verið gert í menntunarmálum þróunarríkja, hefur bilið milh þeirra og iðnríkjanna sjaldan verið breiðara. Ogþað er líka álitamál, hvort menntun hefur stuðlað að auknum jbfnuði í okkar heimshluta. torði kveðnu hafa allirjafnan rétt til náms. Það er líka fáheyrt að fjárhags- ástæður torveldi ungu fólki að leggja út á námsbrautir, sem freista þeirra. En æði mbrgum gengur illa að finna sér fótfestu íþvi margslungna kerfi framhalds- menntunar, sem nauðsynlegt þykir í nú- tímasamfélagi. Þangað koma nemendur með misgóðan undirbúning ogmismikinn viljastyrk. Margir fara þangað einungis í þeirri trú, að menntun sé æðst allra dyggða í samfélaginu ogþeir sem hunsi hana séu dæmdir til þess að verða undir. Brbgð eru að því, að nemendur týni sjálf- um sér og bðrum inniáþessum fjblbraut- um og ráfi þar ráðvilltir, þar til þeir gef- ist endanlega upp. Þá hefur sjálfsvirðing þeirra oft beðið mikinn hnekki, ogþeir fara ef til vill að leita leiða til að bjóða samfélaginu byrginn. Þetta er ekkert einsdæmi hér á Islandi, því að erlendis er framhaldskólakerfið víða kallað slysa- gildra. Þeirsem komast klakklaust framhjá þessari gildru oginn íháskóla, standa oft frammi fyrir miklum vanda. Að vísu komast flestir inn á þær námsbrautir, sem þeir hyggja á, því að fjbldatakmark- anir hafaenn ekki verið teknar upp við Háskóla íslands nema að Htlu leyti. Hins vegar blasir við sú staðreynd, að háskóla- nám er ekki lengur sá lykill að góðum atvinnumbguleikum og virðingarstbðu í lífinu sem það var áður. Þetta á einkum við um hinar svonefndu hefðbundnu námsbrautir, sem hafa skilað stbðugt vaxandi fjblda menntamanna út í atvinnulífið á undanfbrnum árum ogára- tugum. Það eru t.d. allar horfur á, að ungir læknar standi brátt andspænis atvinhu- leysi ogýmsir menntamenn munu þegar hafa þurft að kyngja þeirri beizku stað- reynd, að samfélagið hafi enga þbrf fyrir afrakstur erfiðis þeirra eftir langt og strangt háskólanám. ígrannlbndum okkar er atvinnuleysi meðal mennta- manna orðið sívaxandi vandamál. Afleið- ingarnar eru þær, áð þeir keppast grimmilega um þá fáu mola sem til falla. Þeir reyna að tryggja sig og baktryggja með því að næla sér í fleiri og fleiri prófgráður. Það ber stundum tilætlaðan árangur, því að fínar prófgráður skipta miklu í harðnandi samkeppni. En þegar svo er komið málum er það algert bfug- mæli, að menntunin hafi stuðlað að auknum jbfnuði í samfélaginu. Hún virð- ist hafa stuðlað að nýrri tegund stétta- skiptingar. Áður fyrr réðst frami fólks að miklu leyti a/ ættgbfgi þess og auði. Núna ræðst hann af prófgráðum. En er ekki bll menntun góð oggild, þótt hún nýtist samfélaginu ef til vill ekki sem skyldi? Vissulega hefur hún gildi fyrir hvern þann einstakling, sem hefur unun afþví að víkka sjóndeildar- hring sinn og nota hana sér til aukins persónuþroska. Sá er bara hængurinn á, að þessi mælikvarði er sjaldan notaður. Umfram allt er litið á menntun sem fjár- festingu — helzt arðbæra fjárfestingu. Þótt sá mælikvarði sé ekki að bllu leyti geðfelldur, er ungu fólki ekki láandi, þótt það vilji nýta þekkingu sína ogþroska samfélaginu til handa í stað þess að þiggja frá því atvinnuleysisbætur. Það er heldur ekki óréttmætt að samfélagið fái eitthvað fyrir snúð sinn, þegar það hefur lagt fram stórar fjárfúlgur i viðleitni sinni við að gera menntun að almenn- ingseign, efsvo má að orði komast. Hitt er þó ljóst, að þar hefur fremur ráðið kapp en forsjá, og brýnt er að leiðir að þessu háleita markmiði verði endurskoð- aðar. Gudrún Egilson

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.